Lớp học mở không chỉ là màn hình và camera, mà là một mô hình giáo dục mới
Lớp học mở Hà Nội là mô hình giáo dục mới sử dụng lớp học hỗn hợp công nghệ để kết nối một điểm dạy trung tâm với nhiều điểm trường vệ tinh, cho phép giáo viên dạy học kết nối đa địa điểm theo thời gian thực, đồng thời tạo không gian tương tác hai chiều để học sinh ở mọi nơi cùng tham gia, trao đổi và thực hành như đang ngồi chung một lớp, qua đó giảm chênh lệch chất lượng học tập giữa các khu vực và mở rộng cơ hội tiếp cận tri thức số cho tất cả học sinh trong hệ thống. Điểm đáng nói là thành phố không tiếp cận mô hình này như một hoạt động công nghệ “trang trí”, mà như một chiến lược dạy học mới. Theo kế hoạch 3018/KH-SGDĐT, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức thí điểm lớp học mở – lớp học hỗn hợp trên nền tảng số để hiện thực hóa định hướng chuyển đổi số trong giáo dục, gắn kết thế giới thực và ảo trong cùng một tiết học.
Từ một tiết dạy mẫu đến mạng lưới 25 trường: Công nghệ mở rộng không gian lớp học
Buổi sáng 25/9, Trường THCS Giảng Võ 2 tổ chức một tiết dạy minh họa theo mô hình “lớp học mở – lớp học hỗn hợp”, kết nối điểm cầu trung tâm với các lớp vệ tinh ở trường khác. Đây không phải buổi trình diễn kỹ thuật mà là bài học tiếng Anh 7 hoàn chỉnh, nơi cô giáo Bùi Thị Quỳnh Trang tổ chức hoạt động học và kết nối học sinh giữa các địa điểm thông qua tương tác luân phiên, trò chơi khởi động và phần xây dựng kiến thức. Trong tiết học, học sinh ở nhiều điểm cầu không chỉ xem bài giảng trên màn hình mà trực tiếp tham gia, trả lời câu hỏi, thảo luận và báo cáo kết quả. Theo đánh giá của nhà trường, “hiệu quả thực tế mà mô hình mang lại đã vượt xa sự kỳ vọng ban đầu”. Từ vài tiết dạy thử nghiệm, mạng lưới đã mở rộng thành 25 cơ sở giáo dục tham gia thí điểm, hình thành các nhóm lớp trung tâm – lớp vệ tinh ở nhiều môn như Công nghệ, Âm nhạc, Tin học, Tiếng Anh, Giáo dục thể chất.
Chiến lược của thành phố: Công bằng cơ hội học tập qua công nghệ kết nối
Hà Nội không thí điểm lớp học mở trong khoảng trống chính sách. Kế hoạch này được thiết kế để triển khai Nghị quyết 57-NQ/TW về đột phá khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, cùng các kế hoạch hành động của Thành ủy và UBND thành phố. Trong tầm nhìn đó, lớp học hỗn hợp công nghệ được xem là công cụ xóa nhòa khoảng cách giữa khu vực thuận lợi và vùng còn khó khăn. Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Văn Hiền nhấn mạnh hình thức lớp học mở không mới, nhưng việc tổ chức bài bản, có chỉ đạo cụ thể là bước đi chiến lược nhằm bảo đảm công bằng trong tiếp cận giáo dục. Ứng dụng công nghệ tăng tương tác giữa các điểm trường, tạo điều kiện sử dụng linh hoạt đội ngũ, giúp giáo viên vệ tinh quan sát trực tiếp cách tổ chức hoạt động học, từ đó phát triển chuyên môn thông qua sinh hoạt chuyên môn và xây dựng chủ đề chung.
Hội nghị tại Kim Liên A: Từ tổng kết thí điểm đến chuẩn bị mở rộng toàn thành phố
Chiều 30/9, tại Trường Tiểu học Kim Liên A, Sở Giáo dục và Đào tạo tổ chức hội nghị tổng kết triển khai thí điểm mô hình lớp học mở – lớp học hỗn hợp. Sự kiện này không phải điểm dừng, mà là vạch xuất phát cho giai đoạn mở rộng. Từ kết quả ban đầu, thành phố bắt đầu nghiên cứu kết nối giờ dạy từ trường trung tâm tới các trường ngoại thành, huy động giáo viên giỏi giảng tại điểm trung tâm trong khi giáo viên vệ tinh phối hợp hỗ trợ ngay tại lớp. Ở góc nhìn quản lý nhân lực, đây là giải pháp thông minh: chất lượng giảng dạy được “chia sẻ” rộng hơn mà không buộc giáo viên di chuyển liên tục giữa các vùng. Về phía học sinh, đặc biệt ở khu vực khó khăn, cơ hội tiếp cận những tiết học chất lượng cao tăng lên rõ rệt. Về lâu dài, Sở dự kiến tham mưu chính sách ghi nhận đóng góp của giáo viên tại điểm vệ tinh và tiếp tục chuẩn hóa quy trình tổ chức lớp học mở.
Thách thức phía trước: Chuẩn hóa quy trình để mô hình không “vỡ trận” khi mở rộng
Bài học quan trọng từ giai đoạn thí điểm là: lớp học mở Hà Nội chỉ hiệu quả khi sẵn sàng nhiều yếu tố cùng lúc. Giáo viên Âm nhạc Lộc Thị Liên thẳng thắn rằng lớp học mở không phải chuyện mang camera, màn hình vào là xong; nó đòi hỏi thay đổi cách thiết kế, phân vai và điều hành bài dạy để mọi điểm cầu đều được tham gia thực chất. Nếu mở rộng quy mô mà quy trình tổ chức chưa chuẩn hóa, mô hình dễ biến thành lớp học trực tuyến một chiều, làm nghèo đi ý tưởng ban đầu. Do đó, thành phố buộc phải đi theo hướng chậm mà chắc: đầu tư đồng bộ hạ tầng “smart classroom”, tổ chức tập huấn kỹ năng sư phạm trong môi trường số, đặc biệt là kỹ năng phối hợp giữa giáo viên trung tâm và giáo viên hỗ trợ tại điểm vệ tinh. Đồng thời, cần lắng nghe phản hồi thực tế, đánh giá ưu – nhược để từng bước hoàn thiện quy trình chuẩn, bảo đảm lớp học hỗn hợp công nghệ trở thành mô hình giáo dục mới có sức sống dài lâu chứ không dừng lại ở một phong trào ngắn hạn.
