63 doanh nghiệp tỷ USD: Thị trường chứng khoán Việt Nam bước sang “phiên bản 2.0”
Doanh nghiệp tỷ USD trên sàn chứng khoán Việt Nam là các công ty niêm yết có giá trị vốn hóa từ khoảng 26.000 tỷ đồng trở lên, phản ánh quy mô, sức ảnh hưởng và mức độ được thị trường định giá của những tập đoàn đầu ngành trong hệ sinh thái kinh tế niêm yết. Theo dữ liệu vốn hóa tại ngày 28/8, thị trường chứng khoán Việt Nam hiện có 63 doanh nghiệp tỷ USD với tổng giá trị hơn 8,5 triệu tỷ đồng, tương đương khoảng 327 tỷ USD. Đây không chỉ là một con số kỷ lục về quy mô, mà là bằng chứng cho thấy thị trường đã thoát khỏi hình ảnh chỉ xoay quanh vài “ông lớn” ngân hàng và bất động sản. Bản đồ doanh nghiệp tỷ USD đang được vẽ lại với sự xuất hiện ngày càng rõ của các mảng năng lượng, tiêu dùng – bán lẻ, công nghệ – viễn thông, hạ tầng, hàng không, logistics và cả du lịch – nghỉ dưỡng.
Từ độc canh ngân hàng – bất động sản tới bản đồ đa ngành
Trong nhiều năm, khi nhắc tới doanh nghiệp tỷ USD trên sàn chứng khoán Việt Nam, câu chuyện gần như mặc định thuộc về ngân hàng và bất động sản. Đến cuối tháng 8, ngân hàng vẫn là nhóm đông nhất với 19 doanh nghiệp tỷ USD, tổng vốn hóa hơn 2,6 triệu tỷ đồng; dẫn đầu là Vietcombank, theo sau là BIDV, VietinBank, Techcombank, VPBank và MB. Ở bất động sản, Vingroup và Vinhomes tạo khoảng cách lớn với phần còn lại khi lần lượt đứng ở mức hơn 1,8 triệu tỷ đồng và gần 600.000 tỷ đồng vốn hóa, cùng các tên tuổi Sunshine Group, Vincom Retail, Becamex IDC, Novaland. Nhưng điểm đáng nói là phần còn lại của bản đồ đã thay đổi: nếu loại nhóm tài chính và bất động sản, vẫn còn 27 doanh nghiệp tỷ USD thuộc các lĩnh vực khác với tổng vốn hóa hơn 2,6 triệu tỷ đồng, tương đương trên 100 tỷ USD.
Làn sóng tân binh: tài chính và bán lẻ “kéo giãn” bức tranh vốn hóa lớn
Chỉ trong khoảng một năm, thị trường đã đón thêm 6 tân binh doanh nghiệp tỷ USD gồm Vinpearl, TCBS, VPS, VPBankS, Điện Máy Xanh và Chứng khoán LPBank với tổng vốn hóa gần 514.000 tỷ đồng. Riêng 4 doanh nghiệp chứng khoán TCBS, VPS, VPBankS và Chứng khoán LPBank đã đạt tổng vốn hóa khoảng 273.000 tỷ đồng. Điện Máy Xanh – đại diện mới của mảng bán lẻ – nhanh chóng đạt vốn hóa hơn 100.000 tỷ đồng sau khi lên sàn, với hơn 1,26 tỷ cổ phiếu DMX giao dịch phiên đầu tiên trên HoSE ngày 6/8 với giá tham chiếu 80.000 đồng/cổ phiếu. Chứng khoán LPBank cũng ghi dấu ấn khi 1,4 tỷ cổ phiếu LPS chính thức giao dịch trên HoSE từ ngày 18/8 với giá tham chiếu 30.000 đồng/cổ phiếu. Sau đợt IPO, doanh nghiệp này tăng vốn điều lệ từ 12.668 tỷ đồng lên 14.086,6 tỷ đồng. Đây là làn sóng tân binh HoSE đến từ tài chính và bán lẻ cho thấy sàn chứng khoán Việt Nam đang mở rộng chiều sâu thay vì chỉ phình to ở vài trụ cột cũ.
Ngân hàng, năng lượng, hạ tầng, tiêu dùng: mô hình “đa trụ” mới của doanh nghiệp tỷ USD
Điều thú vị là khi bức tranh doanh nghiệp tỷ USD đa dạng hơn, sức nặng không chỉ chia đều mà còn tạo thành các trụ lớn mới. Năng lượng – tài nguyên sở hữu tổng vốn hóa khoảng 639.000 tỷ đồng với PV GAS dẫn đầu hơn 203.000 tỷ đồng, Lọc hóa dầu Bình Sơn hơn 133.000 tỷ đồng, Tập đoàn Cao su Việt Nam gần 130.000 tỷ đồng; Petrolimex, PV Power, Masan High-Tech Materials, Vimico đều đã vượt ngưỡng tỷ USD. Tiêu dùng – bán lẻ có hơn 600.000 tỷ đồng vốn hóa, trong đó Masan Consumer chiếm khoảng 187.000 tỷ đồng, Vinamilk hơn 130.000 tỷ đồng, Thế Giới Di Động khoảng 110.000 tỷ đồng, Điện Máy Xanh trên 100.000 tỷ đồng; Sabeco và FPT Retail tiếp tục góp mặt. Công nghệ – viễn thông ghi dấu 3 cái tên Viettel Global, FPT, FPT Telecom với khoảng 442.000 tỷ đồng vốn hóa; hạ tầng, hàng không, vận tải, logistics tạo ra một nhóm gần 440.000 tỷ đồng với ACV, Vietjet, VIMC, Vietnam Airlines, Gemadept.
HoSE hút tân binh, vốn điều lệ ngân hàng tăng: dấu hiệu trưởng thành của thị trường
Nhìn vào các tân binh HoSE, có thể thấy thị trường không chỉ tăng về số lượng doanh nghiệp tỷ USD mà còn nâng chuẩn về vốn và quản trị. Hơn 640,8 triệu cổ phiếu BVB của Ngân hàng TMCP Bản Việt đã chính thức giao dịch trên HoSE từ ngày 21/7 với giá tham chiếu 13.100 đồng/cổ phiếu. Ngân hàng này, từ mức vốn điều lệ ban đầu 5 tỷ đồng, đã trải qua 14 đợt tăng vốn để đạt 6.408,2 tỷ đồng. Gần 1,08 tỷ cổ phiếu VBB của Vietbank cũng chuyển từ UPCoM sang HoSE từ ngày 14/7 với giá tham chiếu 13.300 đồng/cổ phiếu; việc chuyển sàn được ngân hàng xem là bước tiến nâng chuẩn minh bạch, tăng thanh khoản và năng lực huy động vốn. Khi các ngân hàng mở rộng vốn điều lệ và lựa chọn HoSE làm “sân chơi”, đó là dấu hiệu của một thị trường trưởng thành hơn, nơi doanh nghiệp phải chấp nhận tiêu chuẩn cao hơn để đổi lấy khả năng tiếp cận dòng vốn rẻ và dài hạn.
