Từ thỏa thuận đến việc làm cụ thể
Hợp tác công nghệ Việt Nam – Ấn Độ là quá trình chuyển các thỏa thuận song phương thành hoạt động chung về đào tạo, nghiên cứu, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ, đồng thời khai thác thế mạnh của mỗi nước. Diễn đàn Công nghệ tương lai Việt Nam - Ấn Độ diễn ra ngày 26/10 tại Thành phố Hồ Chí Minh, trong khuôn khổ Diễn đàn Kinh tế Mùa thu năm 2026. Thông điệp đáng chú ý không nằm ở việc hai bên tiếp tục bày tỏ thiện chí, mà ở yêu cầu đưa những cam kết đã có vào thực tiễn. Đây là thước đo cần thiết: nếu không gắn thỏa thuận với đối tác, chương trình và mục tiêu triển khai, hợp tác công nghệ khó vượt khỏi các cuộc đối thoại. Diễn đàn vì thế có ý nghĩa khi đặt câu hỏi về cách phối hợp và tận dụng năng lực của hai nước trong các lĩnh vực công nghệ cao.
Phát biểu tại diễn đàn, ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh mong muốn tăng cường kết nối với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Ấn Độ. Cách tiếp cận này đúng hướng: cơ quan quản lý có thể tạo điều kiện, nhưng trường học, nhà khoa học và doanh nghiệp mới là những bên biến nhu cầu thành dự án. Thành phố cũng muốn kết nối các cơ quan, nhà đầu tư, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp và cơ sở nghiên cứu để ý tưởng có tiềm năng trở thành sản phẩm, dịch vụ hoặc mô hình kinh doanh. Muốn hợp tác song phương có kết quả, những đầu mối ấy cần cùng tham gia từ đầu, thay vì chỉ gặp nhau ở khâu công bố cam kết.
Đào tạo nhân lực gắn với dự án
Đào tạo nhân lực là một trong những hướng thiết thực nhất để làm sâu sắc hợp tác công nghệ. TP Hồ Chí Minh đề xuất phối hợp với các trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp Ấn Độ để đào tạo chuyên gia công nghệ, phát triển kỹ năng số, trao đổi học thuật và tổ chức chương trình học gắn với dự án thực tiễn. Điểm cần giữ vững là mối liên hệ giữa đào tạo và công việc cụ thể: kỹ năng được học nên phục vụ những nhu cầu công nghệ mà các đối tác cùng xác định, thay vì tách rời khỏi ứng dụng. Các phiên thảo luận tại diễn đàn cũng đề cập hợp tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao cho lĩnh vực công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và trí tuệ nhân tạo. Đây là nền tảng để phía Việt Nam tăng năng lực làm chủ công nghệ, thay vì chỉ tiếp nhận giải pháp từ bên ngoài.
Đề xuất của Đại sứ Ấn Độ tại Việt Nam, ông Tshering W. Sherpa, đưa ra một hướng triển khai cụ thể: TP Hồ Chí Minh và thành phố kết nghĩa Mumbai có thể nghiên cứu kết nối hệ sinh thái khởi nghiệp, tổ chức trao đổi sinh viên và nghiên cứu sinh, đồng thời hợp tác nghiên cứu chung trong các lĩnh vực đã thống nhất. Thông qua Trung tâm Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư (C4IR), hai bên cũng có thể tổ chức chương trình nâng cao năng lực chuyên biệt về công nghệ cao tại Ấn Độ. Những đề xuất này đáng chú ý vì tạo ra các kênh trao đổi có thể tiếp nối sau diễn đàn. Bước kế tiếp là xác định lĩnh vực ưu tiên, đơn vị phụ trách và cách biến trao đổi học thuật thành nghiên cứu công nghệ có ứng dụng.
Nghiên cứu phải nối được với ứng dụng
Các phiên chuyên đề tập trung vào cơ hội hợp tác nghiên cứu, đào tạo, ứng dụng và thương mại hóa công nghệ. Trọng tâm ấy giúp tránh một điểm yếu thường gặp trong hợp tác: nghiên cứu dừng ở trao đổi chuyên môn, còn doanh nghiệp và nhu cầu ứng dụng đứng ngoài. Tại diễn đàn, đại biểu hai nước thảo luận về kết nối dữ liệu, an ninh mạng, đào tạo nhân lực chất lượng cao và phát triển trí tuệ nhân tạo. TP Hồ Chí Minh cũng bày tỏ quan tâm đến hạ tầng số công cộng, công nghệ bán dẫn và sản xuất thông minh, với yêu cầu gắn hợp tác với khả năng triển khai và nâng cao năng lực làm chủ công nghệ của đối tác Việt Nam. Chọn được một số lĩnh vực chung và đưa chúng vào chương trình nghiên cứu, đào tạo, ứng dụng sẽ có giá trị hơn một danh sách ưu tiên quá rộng.
Diễn đàn đã tạo không gian để cơ quan, tổ chức và doanh nghiệp hai nước nhận diện lĩnh vực ưu tiên, chia sẻ nhu cầu hợp tác. Nhưng đối thoại chỉ là điểm khởi đầu. Muốn hợp tác công nghệ Việt Nam Ấn Độ đi vào thực chất, những nhu cầu được nêu cần được nối với dự án nghiên cứu chung, chương trình đào tạo có đối tác tiếp nhận và cơ hội ứng dụng, thương mại hóa. Các nguồn thông tin về diễn đàn chưa nêu kết quả triển khai sau sự kiện, nên chưa thể khẳng định những đề xuất nào đã thành chương trình cụ thể. Dẫu vậy, hướng đi đã rõ: dùng đào tạo nhân lực và nghiên cứu làm cầu nối giữa cam kết với năng lực công nghệ. Thành công sẽ phụ thuộc vào việc hai bên tiếp tục phối hợp sau khi diễn đàn khép lại.
