Nghề giáo bắt đầu từ những cách học khác nhau
Ước mơ làm giáo viên là lựa chọn gắn việc học sâu một môn với mong muốn giúp người khác hiểu và yêu môn học ấy, nhưng con đường đến lựa chọn đó không nhất thiết bắt đầu từ một kế hoạch định sẵn. Hành trình của Nguyễn Thị Khánh Chi, Phạm Thị Diễm và Nguyễn Thị Hằng cho thấy nghề giáo có thể nảy mầm từ niềm say mê kiến thức, một trải nghiệm tuổi thơ hay cả một lần thử sức ngoài dự tính. Thành tích cao là dấu mốc đáng kể, song chưa đủ giải thích vì sao họ chọn đứng lớp. Điều thuyết phục hơn là cách mỗi người tìm thấy ý nghĩa trong việc khám phá một môn học rồi muốn truyền lại điều mình hiểu. Ba câu chuyện cũng nhắc rằng lựa chọn sư phạm không có một khuôn mẫu duy nhất.
Khánh Chi đi từ những trang sách và bản đồ đến ngành Sư phạm Địa lí; Diễm nối niềm mê thiên nhiên với nghiên cứu Sinh học; còn Hằng tìm ra tình yêu Ngữ văn sau khi vốn mạnh về Toán. Những lối rẽ ấy đáng chú ý vì chúng đặt sự phù hợp và hứng thú cạnh thành tích, thay vì xem điểm số là câu trả lời trọn vẹn.
Khánh Chi: từ bản đồ đến bục giảng
Khánh Chi biến tình yêu Địa lí thành một hành trình học tập bền bỉ. Sau giải Nhì cấp tỉnh năm lớp 10, cô thay đổi cách học, chuyển từ tiếp nhận thụ động sang tìm hiểu bản chất và liên hệ kiến thức với thực tế. Cô tiếp tục giành hai giải Nhất cấp tỉnh, rồi hai năm liên tiếp đạt giải Nhất học sinh giỏi quốc gia môn Địa lí trong các năm học 2024–2025 và 2025–2026; ở kỳ thi sau, cô trở thành thủ khoa quốc gia môn học này. Thành tích ấy gây ấn tượng, nhưng lựa chọn ngành Sư phạm Địa lí tại Trường Đại học Sư phạm Hà Nội mới cho thấy hướng đi cô muốn theo đuổi: đứng trên bục giảng, chia sẻ kiến thức và truyền cảm hứng cho học sinh.
Chi không mô tả hành trình như một chuỗi chiến thắng dễ dàng. Khối lượng ôn thi và kỳ vọng tự đặt ra từng khiến cô quá tải, thậm chí kiệt sức. Cô dựa vào việc quản lý thời gian, đọc sách, nghe nhạc và sự động viên của gia đình, thầy cô để lấy lại cân bằng. Đó là lời nhắc thiết thực với học sinh đang hướng đến thành tích cao: đam mê cần được nuôi dưỡng bằng phương pháp học phù hợp, nhưng cũng cần biết giữ sức để đi đường dài.
Diễm: kể chuyện thiên nhiên rồi bước vào nghiên cứu
Tình yêu Sinh học của Phạm Thị Diễm khởi đầu từ những giờ xem chương trình khám phá thiên nhiên như “Thế giới động vật” và “10 vạn câu hỏi vì sao”. Sau đó, cô thường kể lại điều mình vừa xem cho trẻ nhỏ trong xóm, đồng thời thích đóng vai cô giáo để giảng bài cho em trai và bạn bè. Từ đội tuyển Sinh học ở bậc trung học cơ sở, Diễm vào lớp chuyên Sinh rồi chọn ngành Sư phạm Sinh học, vừa để học sâu chuyên môn vừa rèn khả năng truyền đạt dễ hiểu. Trải nghiệm dạy học khi còn nhỏ ở đây không phải một thành tích để ghi vào hồ sơ, mà là dấu hiệu sớm cho thấy cô vui khi giúp người khác tiếp cận kiến thức.
Ở đại học, Diễm tham gia nghiên cứu về nấm, thực hiện ba đề tài khoa học và một khóa luận tốt nghiệp. Đề tài chế biến trà túi lọc từ nấm linh chi cổ cò thu hái tại Vườn quốc gia Kon Ka Kinh được tài trợ nghiên cứu; sản phẩm của nhóm giành giải Nhì tại Festival Khoa học Công nghệ ứng dụng DUE 2025. Nhưng nghiên cứu cũng có lúc chậm tiến độ vì cô chưa phân bổ thời gian hợp lý, và kết quả thí nghiệm không phải khi nào cũng như mong đợi. Sự kiên trì ghi nhận dữ liệu trung thực cho thấy một phẩm chất cần có ở người dạy: tôn trọng quá trình tìm hiểu, kể cả khi câu trả lời không đến ngay.
Hằng: từ Toán đến Ngữ văn bằng một lần dám thử
Nguyễn Thị Hằng từng đạt giải Nhất, Nhì học sinh giỏi Toán cấp huyện, nhưng theo gợi ý của mẹ, cô thử thi vào lớp chuyên Văn vì nghĩ môn này có thể giúp mình đạt kết quả tốt hơn trong kỳ thi vào trường chuyên. Hằng đỗ vào top 10 lớp chuyên Văn của Trường THPT chuyên Phan Bội Châu, Nghệ An. Thay vì xem chuyển hướng là bỏ lại sở trường, cô tiếp cận Văn bằng cách nắm kiến thức nền rồi sắp xếp ý tưởng thành sơ đồ chặt chẽ, gần với cách giải một bài toán. Đến đại học, cô chọn ngành Sư phạm Ngữ văn sau ba năm gắn bó với môn học và tìm thấy niềm vui riêng trong việc khám phá ngữ pháp.
Hằng tốt nghiệp thủ khoa ngành Sư phạm Ngữ văn Trường Đại học Sư phạm Hà Nội với GPA 3,96/4,0; cô còn đạt 7/8 kỳ học bổng. Dẫu vậy, con đường học tập không xóa ngay sự rụt rè: cô từng ngại phát biểu trước đám đông và phải góp nhặt can đảm để nêu quan điểm trong lớp. Từ học sinh thiên về Toán đến thủ khoa sư phạm, câu chuyện của Hằng cho thấy năng lực có thể chuyển hóa khi người học tìm được cách tiếp cận phù hợp. Ba nữ sinh có ba điểm khởi đầu khác nhau, nhưng đều gặp nhau ở mong muốn biến điều mình yêu thích thành kiến thức có thể trao cho người khác.
Lựa chọn nghề giáo không có một công thức
Khánh Chi đến với sư phạm từ tình yêu Địa lí và mong muốn truyền cảm hứng; Diễm từ ký ức xem chương trình động vật, kể chuyện cho trẻ nhỏ rồi bước vào nghiên cứu; Hằng từ một lần thử thi chuyên Văn và cách tư duy vốn được rèn bằng Toán. Những khác biệt đó làm nên điểm chung có ý nghĩa: nghề giáo không chỉ dành cho người đã sớm biết chắc mình sẽ đứng lớp, mà còn có thể là kết quả của quá trình thử, học và nhận ra điều mình muốn chia sẻ.
Vì vậy, thành tích học sinh giỏi quốc gia hay danh hiệu thủ khoa không nên được xem là khuôn mẫu duy nhất cho học sinh cân nhắc ngành sư phạm. Điều đáng học từ ba hành trình là sự tò mò, khả năng bền bỉ trước áp lực và niềm vui khi giúp người khác hiểu một vấn đề. Với những em còn phân vân, thử sức nghiêm túc với môn học mình yêu thích có thể mở ra một hướng đi không ngờ tới. Ước mơ làm giáo viên có thể bắt đầu từ bản đồ, một chương trình thiên nhiên hay một bài học Văn; điều quan trọng là biến sự yêu thích thành năng lực và mong muốn sẻ chia.
