Khám sàng lọc người cao tuổi: bước chuyển từ chữa bệnh sang phòng bệnh
Khám sàng lọc người cao tuổi là hoạt động kiểm tra định kỳ, đánh giá toàn diện các nguy cơ bệnh không lây nhiễm, kết hợp tư vấn cá nhân hóa về dinh dưỡng, vận động và tinh thần, nhằm phát hiện sớm bất thường sức khỏe, quản lý tốt bệnh mạn tính và giúp người lớn tuổi duy trì cuộc sống khỏe mạnh, tự chủ trong cộng đồng. Sự kiện hơn 1.000 người cao tuổi được khám sức khỏe miễn phí tại Công viên Tao Đàn cho thấy mô hình này không còn là hoạt động “phụ trợ”, mà đang trở thành trụ cột của chăm sóc sức khỏe lão thành trong bối cảnh già hóa dân số diễn ra nhanh chóng. Nếu trước đây hệ thống y tế quen tập trung vào điều trị khi bệnh đã nặng, thì nay khám sàng lọc người cao tuổi là lời khẳng định rõ ràng rằng phòng bệnh sớm phải là ưu tiên số một.
Tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch: “bộ ba” không lây nhiễm cần phát hiện sớm
Điểm đáng giá nhất của ngày hội là tập trung vào các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch và nguy cơ ung thư. Đây chính là những bệnh âm thầm, ít triệu chứng giai đoạn đầu nhưng để lại hậu quả nặng nề nếu bỏ lỡ thời điểm phòng ngừa. Khám sàng lọc người cao tuổi với đo huyết áp, xét nghiệm máu, chụp X-quang, siêu âm không chỉ để “biết chỉ số” mà là để tạo thói quen theo dõi sức khỏe chủ động, coi bệnh tim mạch phòng ngừa là mục tiêu lâu dài chứ không phải việc xử lý “nước đến chân mới nhảy”. Một câu nói có thể trích dẫn từ chương trình là: "Trong khuôn khổ chương trình, hơn 1.000 người cao tuổi được kiểm tra sức khỏe, tư vấn phòng ngừa và tầm soát các bệnh không lây nhiễm phổ biến như tăng huyết áp, đái tháo đường, bệnh tim mạch, nguy cơ ung thư".
Từ trải nghiệm cộng đồng đến thay đổi hành vi chăm sóc sức khỏe lão thành
Khám sàng lọc chỉ là một nửa hành trình; nửa còn lại nằm ở việc thay đổi thói quen sống của người cao tuổi và gia đình. Ngày hội tại Tao Đàn được tổ chức với tư vấn sức khỏe, dinh dưỡng, đo sức cơ, đánh giá độ loãng xương, kiểm tra sức bền, chia sẻ về vai trò dinh dưỡng và vận động trong lão hóa khỏe mạnh. Những câu chuyện cụ thể như cô Lê Thị Tình 62 tuổi điều chỉnh chế độ ăn, bổ sung canxi và dinh dưỡng sau khi hiểu rõ tình trạng khối cơ của mình cho thấy tác động thực tế của chương trình lên chăm sóc sức khỏe lão thành. Khi con cái cùng đi với cha mẹ, như trường hợp chị Diễm Quỳnh, kiến thức về tăng huyết áp đái tháo đường và dấu hiệu thường gặp ở người lớn tuổi không còn là “kiến thức chuyên môn xa vời” mà trở thành kỹ năng gia đình cần có.
Chăm sóc sức khỏe chủ động: yêu cầu cấp thiết trong giai đoạn già hóa dân số
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số nhanh, kéo theo áp lực lên hệ thống y tế và an sinh xã hội. Trước thực tế này, nghị quyết định hướng chăm sóc sức khỏe toàn dân theo hướng dự phòng, chủ động và toàn diện không phải khẩu hiệu chính trị mà là lộ trình bắt buộc nếu chúng ta muốn người cao tuổi “Sống khỏe – Sống vui – Sống có ích” ngay tại cộng đồng. Hoạt động khám sàng lọc người cao tuổi ở TP.HCM, với sự phối hợp giữa hội nghề nghiệp và doanh nghiệp, là ví dụ rõ ràng cho mô hình y tế phòng ngừa: tiếp cận tại công viên, hoàn toàn miễn phí, xoay quanh giáo dục sức khỏe và tầm soát định kỳ ít nhất mỗi năm một lần. Một phát biểu đáng trích dẫn là: "Định hướng này phù hợp tinh thần Nghị quyết 72-NQ/TW, trong đó đặt trọng tâm vào chăm sóc sức khỏe toàn dân theo hướng dự phòng, chủ động và toàn diện".
Từ một ngày hội ở Tao Đàn đến lộ trình dài hạn cho lão hóa khỏe mạnh
Điểm đáng mừng là ngày hội tại Tao Đàn không phải sự kiện đơn lẻ mà nằm trong chuỗi sáng kiến hướng tới lão hóa khỏe mạnh, đã được triển khai tại Hà Nội từ đầu năm và tiếp tục mở rộng trên cả nước. Các chương trình khám, tư vấn và giáo dục sức khỏe dự phòng đang tiếp cận hàng nghìn người dân, xây dựng dần văn hóa đi khám định kỳ, chủ động tầm soát thay vì chờ bệnh xuất hiện. Với người cao tuổi, đó là cơ hội để được đánh giá tim mạch, dinh dưỡng, vận động, thị lực, sức khỏe tinh thần một cách toàn diện, đồng thời được hướng dẫn chi tiết về ăn uống lành mạnh, giảm muối đường, hạn chế rượu bia, duy trì vận động và giấc ngủ chất lượng. Nếu những mô hình khám sàng lọc người cao tuổi như ở Tao Đàn được duy trì đều đặn, lộ trình chăm sóc sức khỏe lão thành bằng cách phòng bệnh sớm hoàn toàn có thể trở thành chuẩn mực mới của cộng đồng.
