Khám sức khỏe miễn phí: Từ phúc lợi nhất thời đến chiến lược sống khỏe lâu dài
Khám sức khỏe miễn phí cho người cao tuổi là các chương trình cộng đồng cung cấp dịch vụ kiểm tra, tư vấn và sàng lọc bệnh sớm mà người tham gia không phải chi trả, nhằm phát hiện nguy cơ bệnh tật và hỗ trợ họ chủ động chăm sóc phòng ngừa trước khi bệnh diễn tiến nặng. Đây không chỉ là một hoạt động thiện nguyện, mà là lời khẳng định rằng sức khỏe tuổi già phải được bảo vệ từ gốc, thay vì chờ bệnh nặng mới chữa. Việc hơn 1.000 người cao tuổi tụ hội tại công viên Tao Đàn để được khám, tư vấn và nhận quà trong ngày hội “Chăm sóc sức khỏe người cao tuổi - vì một Việt Nam khỏe mạnh” cho thấy nhu cầu này đang bùng nổ và hệ thống y tế lẫn xã hội không thể tiếp tục thờ ơ.
Sàng lọc bệnh sớm: Vì sao quan trọng hơn chờ điều trị?
Điểm đáng giá nhất của các chương trình khám sức khỏe miễn phí cho người cao tuổi không nằm ở vài chỉ số xét nghiệm, mà ở cách chúng dịch chuyển trọng tâm sang sàng lọc bệnh sớm và chăm sóc phòng ngừa. Người tham gia được đo huyết áp, xét nghiệm đường huyết, đánh giá tim mạch, nguy cơ ung thư, loãng xương và nhiều bệnh không lây nhiễm khác – những vấn đề thường âm thầm tiến triển nếu không kiểm tra định kỳ. Theo TS-BS Lê Thái Hà, với người cao tuổi, khám định kỳ và sàng lọc nguy cơ bệnh tật gắn với quản lý bệnh mạn tính “có ý nghĩa đặc biệt quan trọng”. Nghĩa là mỗi lần tầm soát không chỉ dừng ở con số, mà phải kéo theo tư vấn dễ hiểu, cá nhân hóa, hướng dẫn họ kết nối với cơ sở y tế địa phương để theo dõi dài hạn.
Khi Việt Nam già hóa nhanh: Phòng bệnh không còn là lựa chọn, mà là bắt buộc
Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số rất nhanh, buộc hệ thống y tế phải thay đổi nếu không muốn bị nhấn chìm bởi gánh nặng bệnh mạn tính ở người cao tuổi. PGS-TS-BS Phan Minh Hoàng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng dịch vụ y tế để người cao tuổi được sống khỏe, sống có ích và sống trọn vẹn. Điều này trùng khớp với định hướng chăm sóc sức khỏe toàn dân theo hướng dự phòng, chủ động và toàn diện mà các nghị quyết cấp cao đã đặt ra. Nói thẳng, nếu vẫn quen điều trị bị động – chờ tăng huyết áp biến chứng, chờ đái tháo đường gây suy thận, chờ té ngã rồi mới đo loãng xương – thì cả gia đình lẫn hệ thống y tế đều phải trả giá. Chăm sóc phòng ngừa, vì thế, không phải “tùy hứng” mà là yêu cầu sống còn.
Sự tham gia của doanh nghiệp: Cần, nhưng phải bám sát lợi ích người cao tuổi
Điểm đáng chú ý là sự đồng hành của các doanh nghiệp như Abbott trong chương trình tại công viên Tao Đàn, từ khâu khám, tư vấn đến giáo dục dinh dưỡng và sức khỏe khối cơ. Việc một tập đoàn tham gia không tự động biến chương trình thành quảng bá; vấn đề là liệu họ có tôn trọng định hướng chăm sóc phòng ngừa, dựa trên bằng chứng và đặt lợi ích người cao tuổi lên trước hay không. Ở trường hợp này, sáng kiến được triển khai nối tiếp tại Hà Nội, tiếp cận hàng nghìn người dân thông qua khám, tư vấn và giáo dục sức khỏe dự phòng, cho thấy nỗ lực dài hạn hơn là một sự kiện đơn lẻ. "Hoạt động tại TP.HCM là một trong những sáng kiến mà Abbott đồng hành Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, nhằm thúc đẩy chăm sóc sức khỏe chủ động và lão hóa khỏe mạnh". Câu hỏi tiếp theo là: mô hình hợp tác này có được nhân rộng và duy trì khi ánh đèn truyền thông tắt bớt hay không?
Làm sao người cao tuổi và gia đình không bỏ lỡ các cơ hội sàng lọc miễn phí?
Các ngày hội khám sức khỏe miễn phí chỉ phát huy hết ý nghĩa khi người cao tuổi và gia đình chủ động tìm đến, rồi duy trì thói quen chăm sóc phòng ngừa sau đó. TP.HCM đang định hướng người dân được khám sức khỏe, tầm soát định kỳ ít nhất mỗi năm một lần và được theo dõi sức khỏe chủ động. Thực tế, những tấm gương như bà Lê Thị Ngọc Khải – vẫn đạp xe, đánh cầu, tập nhảy và vui vì được khám miễn phí, tầm soát tim mạch, đái tháo đường – hay cô Lê Thị Tình – tập thể dục, ăn uống điều độ, uống sữa bổ sung dinh dưỡng và điều chỉnh thói quen sau khi được tư vấn – cho thấy khi có thông tin và điều kiện, người cao tuổi hoàn toàn có thể “sống khỏe lâu năm”. Việc của con cháu là đồng hành, đưa ông bà, cha mẹ đến các đợt sàng lọc, lắng nghe bác sĩ cùng họ, và khuyến khích duy trì vận động, dinh dưỡng lành mạnh, hạn chế muối, đường, rượu bia, thuốc lá, như khuyến nghị của cơ quan y tế.
