Không phải ai mắc cúm A cũng cần thuốc kháng virus
Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do vi rút cúm A gây ra, thường biểu hiện bằng sốt, ho, đau họng, sổ mũi, đau mỏi cơ thể và mệt mỏi. Phần lớn người bệnh có triệu chứng nhẹ và hồi phục sau khoảng một tuần, dù ho hoặc mệt có thể kéo dài hơn. Vì thế, xét nghiệm dương tính không đồng nghĩa với việc phải uống thuốc kháng virus.
Các thuốc như oseltamivir tác động lên vi rút cúm; chúng khác với thuốc hạ sốt, giảm đau hay giảm ho, vốn nhằm làm dịu triệu chứng. Thuốc kháng virus cúm A không điều trị mọi nguyên nhân gây sốt, ho và cũng không thay thế việc theo dõi bệnh hay xử trí biến chứng. Với người khỏe mạnh, bệnh nhẹ, không biến chứng và không có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chọn chăm sóc tại nhà, điều trị triệu chứng và theo dõi. Câu trả lời cho “cúm A dùng thuốc gì” vì vậy phụ thuộc vào tình trạng cụ thể, không phải một đơn thuốc áp dụng cho tất cả.
Ai cần được bác sĩ đánh giá sớm
Quyết định điều trị cúm A cần dựa trên mức độ bệnh, yếu tố nguy cơ và đánh giá của bác sĩ; người bệnh nặng, bệnh tiến triển hoặc có nguy cơ biến chứng nên được xem xét sớm, thay vì chờ đến khi xấu đi. Nhóm đáng lưu ý gồm trẻ dưới 5 tuổi, đặc biệt dưới 2 tuổi, và người từ 65 tuổi trở lên. Nguy cơ cũng cao hơn ở người mắc bệnh tim mạch, hen, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận hoặc gan, đái tháo đường và một số bệnh thần kinh.
Người suy giảm miễn dịch — chẳng hạn đang điều trị ung thư, đã ghép tạng, nhiễm HIV hoặc dùng thuốc ức chế miễn dịch kéo dài — cũng cần được đánh giá. Phụ nữ mang thai và người trong hai tuần sau sinh nên liên hệ cơ sở y tế sớm khi nghi mắc cúm. Các nhóm khác gồm người béo phì nặng, trẻ em hoặc thanh thiếu niên dùng aspirin kéo dài và người sống tại cơ sở chăm sóc dài hạn. Người bệnh nặng, có biến chứng hoặc cần nhập viện cũng cần được bác sĩ xem xét điều trị kháng virus sớm.
Dùng sớm có ích, nhưng không nên tự mua
Ở người phù hợp, thuốc kháng virus cúm có thể rút ngắn thời gian mắc bệnh và giảm nguy cơ biến chứng, nhất là khi bắt đầu sớm. Khi bác sĩ chỉ định, thuốc nên được dùng càng sớm càng tốt; thời điểm lý tưởng là trong vòng 48 giờ kể từ khi xuất hiện triệu chứng. Với một số người thuộc nhóm nguy cơ cao, bác sĩ có thể cân nhắc điều trị ngay khi nghi cúm, không nhất thiết đợi kết quả xét nghiệm. Đây là lý do nên tìm tư vấn sớm, chứ không phải tự mua thuốc ngay khi thấy sốt hoặc nhận kết quả dương tính.
Tự dùng oseltamivir có thể dẫn đến sai liều hoặc tác dụng không mong muốn như buồn nôn, nôn và đau đầu; người suy giảm chức năng thận có thể cần điều chỉnh liều. Tự mua thuốc còn dễ khiến người bệnh chủ quan, trì hoãn khám khi bệnh chuyển nặng. Hãy dùng đúng đơn, không tự tăng giảm liều, ngừng thuốc hay dùng thuốc của người khác. Kháng virus cúm không thay thế theo dõi: đau ngực dai dẳng, khó thở, lú lẫn, co giật, yếu nhiều hoặc không uống được là những dấu hiệu cần được chăm sóc y tế khẩn cấp.
Kết luận: để bác sĩ quyết định thuốc phù hợp
Cúm A thường tự cải thiện ở người khỏe mạnh mắc bệnh nhẹ, nhưng có thể gây biến chứng hoặc làm bệnh nền trở nặng. Vì vậy, điều trị cúm A không nên đồng nghĩa với việc mặc định dùng thuốc kháng virus: bác sĩ cần cân nhắc triệu chứng, nguy cơ, diễn biến bệnh và các yếu tố ảnh hưởng đến liều. Người thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có dấu hiệu bệnh nặng nên được đánh giá sớm để không bỏ lỡ thời điểm điều trị phù hợp. Với những người còn lại, chăm sóc triệu chứng và theo dõi theo hướng dẫn có thể là lựa chọn thích hợp. Đừng tự mua thuốc; hãy hỏi nhân viên y tế khi cần biết cúm A dùng thuốc gì và đi khám ngay nếu xuất hiện dấu hiệu cảnh báo.
