Thêm lựa chọn phòng cúm không cần kim tiêm
Vaccine cúm xịt mũi là vaccine sống giảm độc lực, được phun trực tiếp vào niêm mạc mũi để phòng các chủng cúm A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria. Ngày 28/10, loại vaccine này lần đầu được triển khai tại Việt Nam, bổ sung lựa chọn bên cạnh vaccine cúm dạng tiêm truyền thống.
Điểm đáng chú ý không chỉ là cách dùng không có kim tiêm, mà còn là khả năng giúp những trẻ sợ đau, lo lắng hoặc khó hợp tác khi tiêm chủng tiếp cận việc phòng bệnh dễ dàng hơn. Đây vẫn là vaccine cúm trẻ em, không phải thuốc điều trị cúm; lựa chọn dạng xịt mở rộng cách phòng ngừa chứ không thay đổi mục tiêu chủng ngừa.
Theo thông tin được công bố, vaccine đã được theo dõi an toàn hơn 20 năm, sử dụng tại hơn 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 200 triệu liều phân phối trên toàn cầu. Những con số này là bối cảnh hữu ích, nhưng quyết định dùng cho từng trẻ vẫn cần dựa trên đánh giá và hướng dẫn của cơ sở tiêm chủng.
Cách xịt mũi kích thích ba lớp miễn dịch
Vaccine được xịt dạng phun sương vào mũi, đưa thành phần vaccine đến niêm mạc tại cửa ngõ virus cúm thường xâm nhập. Theo mô tả, cách đưa này kích thích ba cơ chế miễn dịch bổ trợ nhau: miễn dịch niêm mạc mũi họng, miễn dịch toàn thân tạo kháng thể và miễn dịch tế bào nhận diện, loại bỏ các tế bào đã nhiễm virus.
Có thể hình dung đây là các lớp phòng vệ phối hợp, thay vì chỉ tập trung vào một dạng đáp ứng miễn dịch. Dữ liệu nghiên cứu được công bố ghi nhận hiệu quả phòng cúm lên đến 88% đối với các chủng virus tương đồng với chủng có trong vaccine. Con số này không có nghĩa vaccine bảo vệ tuyệt đối hoặc mọi chủng cúm đều có mức hiệu quả như nhau.
Vì virus cúm liên tục biến đổi, vaccine cần được sử dụng hằng năm để duy trì khả năng bảo vệ. Do đó, dạng xịt không phải lựa chọn dùng một lần là đủ lâu dài; phụ huynh nên xem phòng cúm cho trẻ như việc cần được cân nhắc theo mùa và lịch chủng ngừa.
Độ tuổi, số liều và điều kiện cần hỏi trước
Đối tượng được nêu trong thông tin triển khai là trẻ từ 2 đến dưới 18 tuổi. Lịch dùng được mô tả theo tuổi và tiền sử tiêm cúm: trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng tiêm cần hai liều cách nhau ít nhất bốn tuần; trẻ đã từng tiêm cúm có thể dùng một liều tùy lịch sử tiêm chủng; nhóm từ 9 đến dưới 18 tuổi dùng một liều.
Dạng xịt dễ chịu hơn với trẻ sợ kim, nhưng không nên hiểu rằng mọi trẻ trong độ tuổi đều mặc nhiên phù hợp. Vaccine cần điều kiện bảo quản chuyên biệt: bảo quản âm sâu từ -20 đến -30°C; sau khi rã đông, giữ ở 2–8°C và dùng trong thời hạn tối đa 15 tuần theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Phụ huynh nên trao đổi trực tiếp với cơ sở tiêm chủng về tiền sử tiêm cúm, lịch liều và điều kiện sử dụng phù hợp cho con. Cơ sở triển khai cần bảo đảm quy trình bảo quản, theo dõi nhiệt độ và quản lý thời hạn vaccine; đây là phần quan trọng phía sau một thao tác xịt có vẻ đơn giản.
Lựa chọn phù hợp, không phải lựa chọn duy nhất
Vaccine không kim tiêm là bổ sung thiết thực cho trẻ sợ tiêm hoặc khó hợp tác, nhưng không nên xem dạng xịt là lựa chọn tốt hơn cho mọi gia đình. Điều có giá trị nhất là có thêm phương thức phòng cúm để phụ huynh và nhân viên y tế cùng cân nhắc, thay vì để nỗi sợ kim cản trở việc chủng ngừa.
Nếu gia đình đang cân nhắc vaccine cúm xịt mũi, hãy xác nhận trẻ có thuộc nhóm tuổi được nêu, hỏi rõ số liều dựa trên tiền sử tiêm và đề nghị cơ sở giải thích các điều kiện sử dụng. Với trẻ dưới 2 tuổi hoặc ngoài nhóm đối tượng được thông tin, không nên tự suy rộng chỉ định.
Tóm lại, vaccine cúm dạng xịt lần đầu được triển khai tại Việt Nam đem đến một lựa chọn dễ tiếp cận hơn cho nhiều trẻ, nhất là trẻ ngại tiêm. Lựa chọn này phát huy ý nghĩa khi đi cùng lịch tiêm phù hợp, tư vấn chuyên môn và quy trình bảo quản đạt yêu cầu.
