Từ cảng nước sâu đến trung tâm logistics vùng: Mỹ Thủy đang thay đổi bài toán hạ tầng
Cảng Mỹ Thủy Quảng Trị là một cảng nước sâu được quy hoạch với 10 cầu bến, kết nối trực tiếp hệ thống giao thông liên vùng, hướng tới trở thành trung tâm hạ tầng logistics miền Trung, gắn chặt với các khu công nghiệp ở Quảng Trị, Thừa Thiên Huế và trục hành lang kinh tế Đông – Tây, qua đó tối ưu chuỗi cung ứng khu vực, giảm chi phí vận chuyển và tạo không gian phát triển mới cho công nghiệp ven biển và biên giới. Điều đáng nói là Mỹ Thủy không được nhìn như một dự án phát triển cảng biển đơn lẻ, mà đang dần trở thành điểm tựa cho chiến lược kết nối cảng công nghiệp toàn vùng. Việc Chủ tịch UBND TP Huế trực tiếp khảo sát cảng cho thấy các địa phương đã bắt đầu tư duy chung về một mạng lưới hạ tầng logistics miền Trung, thay vì mạnh ai nấy làm. Đây là bước chuyển quan trọng nếu miền Trung muốn bước ra khỏi tình trạng thiếu cảng nước sâu gắn với khu công nghiệp, vốn là nút thắt lâu nay của khu vực.
Tổ công tác giải phóng mặt bằng: quyết tâm chính trị để tháo nút thắt lâu năm
Điểm yếu lớn nhất của Cảng Mỹ Thủy đến nay không nằm ở quy hoạch hay vốn đầu tư, mà nằm ở tiến độ giải phóng mặt bằng. Việc Quảng Trị thành lập tổ công tác chuyên trách để xử lý các khó khăn, vướng mắc đã gửi đi một thông điệp rõ ràng: hoặc tháo xong nút thắt đất đai, hoặc dự án cảng sẽ mãi nằm trên giấy. Ông Trương Khắc Nghị, Phó Trưởng Ban quản lý Khu kinh tế tỉnh, được giao làm Tổ trưởng; cùng với sự tham gia của lãnh đạo Sở Xây dựng và Sở Nông nghiệp & Môi trường cho thấy đây là một cấu trúc liên ngành, đủ thẩm quyền để xử lý nhiều dạng vướng mắc cùng lúc. Tổ công tác có nhiệm vụ thu thập thông tin, tập trung nghiên cứu và giải quyết khó khăn trong quá trình giải phóng mặt bằng, xử lý kịp thời những vấn đề thuộc thẩm quyền, hoặc đề xuất giải pháp cho các vấn đề vượt thẩm quyền. Việc báo cáo hàng tuần lên UBND tỉnh ép tiến độ và tạo áp lực trách nhiệm – cách làm cần thiết với một dự án hạ tầng chiến lược.
Những con số cho thấy Mỹ Thủy đang tiến đến điểm bùng phát
Khác với hình dung của nhiều người rằng dự án Cảng Mỹ Thủy còn nằm trên bàn vẽ, các số liệu hiện trạng cho thấy nó đang tiến gần đến điểm bùng phát. Tổng diện tích dự án cảng khu vực lên tới 685ha, với 10 cầu bến tiếp nhận tàu đến 100.000 DWT, tổng vốn đầu tư 15.000 tỉ đồng, chia làm ba giai đoạn từ 2018 đến 2036. Trong công tác đất đai, đã có thông báo thu hồi cho 126,98ha, trong đó 43,44ha thuộc bổ sung giai đoạn 1, 2,47ha khu Đồn Biên phòng Hải An cũ và 81,07ha thuộc các giai đoạn 2 và 3; phần diện tích chưa có thông báo thu hồi là 61,55ha. Một câu nói có thể trích dẫn là: "Đến nay, tổng diện tích đã giải phóng mặt bằng của dự án đạt 180,82/322,2ha; nguồn vốn bồi thường, hỗ trợ đã chi trả hơn 187 tỉ đồng". Những con số này cho thấy dự án không còn ở giai đoạn khởi động mà đang bước vào ngưỡng phải tăng tốc nếu không muốn hụt nhịp so với nhu cầu công nghiệp miền Trung.
Huế khảo sát Mỹ Thủy: tư duy liên kết vùng thay cho phát triển cục bộ
Ngày 15-9, Chủ tịch UBND TP Huế Lê Trí Thanh đã trực tiếp có mặt tại Cảng Mỹ Thủy và Khu kinh tế Đông Nam Quảng Trị để khảo sát thực địa, đặt cảng vào bài toán công nghiệp và logistics phía bắc Huế. Việc người đứng đầu một đô thị trung tâm miền Trung đi hơn một tỉnh khác để xem hạ tầng cảng không phải chuyện hình thức; đó là sự thừa nhận rằng phát triển công nghiệp phía bắc Huế không thể tách rời hạ tầng khu vực lân cận. Theo đánh giá của ông Lê Trí Thanh, Cảng Mỹ Thủy là "đầu mối hạ tầng quan trọng, có khả năng hỗ trợ vận chuyển hàng hóa và phát triển dịch vụ logistics" cho các khu công nghiệp phía bắc Huế, nhất là Khu công nghiệp Phong Điền. Từ thực tế khảo sát, Huế yêu cầu rà soát tổng thể quỹ đất, ưu tiên các khu vực có cao trình cao, ít ngập lụt, thuận lợi kết nối quốc lộ 1A, đường ven biển và cao tốc, đồng thời nghiên cứu các tuyến Đông – Tây mặt cắt 36m để sẵn sàng mở rộng khi công nghiệp phát triển. Đây là cách tiếp cận đúng: quy hoạch công nghiệp phải đi cùng quy hoạch kết nối cảng công nghiệp ngay từ đầu, thay vì sửa chữa bị động về sau.
Chuỗi cung ứng vùng: Mỹ Thủy không chỉ là cảng của Quảng Trị
Nếu nhìn Mỹ Thủy như một cảng biển phục vụ riêng Quảng Trị thì đây sẽ là sự lãng phí. Dự án này được thiết kế để kết nối trực tiếp hệ thống giao thông liên vùng, từ đường ven biển, cao tốc, quốc lộ đến các tuyến Đông – Tây, tạo nên trục vận chuyển hàng hóa từ Lào, Đông Bắc Thái Lan ra biển qua quốc lộ 9 và 15D mà không phải trung chuyển qua các cảng xa hơn. Khi hàng hóa có thể "đi thẳng" ra biển, hành trình được rút ngắn gần 200km và chi phí logistics giảm 20–30%, giúp tăng sức cạnh tranh cho hàng xuất khẩu. Đối với phía bắc Huế, việc hình thành mạng lưới giao thông thuận lợi kết nối khu công nghiệp Phong Điền và các khu đang nghiên cứu với Cảng Mỹ Thủy, các tuyến ven biển và hành lang kinh tế Đông – Tây sẽ lấp vào khoảng trống hạ tầng từng khiến miền Trung tụt lại so với hai đầu đất nước. Nói cách khác, Cảng Mỹ Thủy đang mang trên mình vai trò của một "hub" logistics vùng – nếu các tỉnh biết chia sẻ lợi ích và cùng đầu tư kết nối, thay vì đua nhau dựng lên những dự án cảng rời rạc.
