Suy thận tuổi trẻ: Căn bệnh âm thầm nhưng đang tăng nhanh
Suy thận tuổi trẻ là tình trạng chức năng thận bị suy giảm mạn tính ở người trong độ tuổi 18–20, tiến triển âm thầm qua nhiều năm và nếu không được phát hiện, kiểm soát, điều trị sớm có thể dẫn tới thận teo, suy thận giai đoạn cuối và phụ thuộc vào lọc máu hoặc ghép thận suốt đời. Theo thống kê của Bộ Y tế, hiện nay có hơn 10 triệu người Việt mắc bệnh thận mạn tính, trong đó nhiều người mới 18 tuổi, ngoài 20 đã phải sống phụ thuộc vào việc lọc máu suốt đời, thậm chí chờ ghép thận. Điều này không còn là câu chuyện của tuổi già mà đang gõ cửa giới trẻ. Nếu bạn vẫn tin rằng bệnh thận chỉ liên quan đến người lớn tuổi, đó là một niềm tin nguy hiểm. Thói quen ăn uống, lối sống ít vận động, tự ý dùng thuốc, tiếp xúc hóa chất không kiểm soát đang khiến bệnh thận ở thanh niên tăng lên rõ rệt.
Vì sao thận của người 18–20 lại suy teo?
Điều đáng lo không phải là con số thống kê, mà là hình ảnh những bệnh nhân 18–20 tuổi ngồi trên ghế lọc máu, chờ ghép thận. Theo Trung tá, Tiến sĩ, Bác sĩ Trương Quý Kiên, Phó Chủ nhiệm Khoa Nội Thận và Lọc máu, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, thời gian gần đây số người trẻ mắc bệnh thận mạn tính có xu hướng gia tăng rõ rệt. Ông cho biết tại khoa Nội Thận và Lọc máu cũng như phòng khám chuyên khoa, đã ghi nhận một tỷ lệ nhất định người trẻ mắc các bệnh lý liên quan đến cầu thận, ống thận và mô kẽ. Một phần đến từ việc y tế phát triển và khám sức khỏe thận được thực hiện kỹ hơn, giúp phát hiện suy thận tuổi trẻ sớm hơn. Nhưng phần đáng báo động là chế độ ăn nhiều đồ ăn nhanh, lối sống ít vận động, dùng thuốc giảm đau và tiếp xúc hóa chất không kiểm soát, những thói quen mà giới trẻ đang xem là bình thường.
Dấu hiệu suy thận sớm: Đừng bỏ qua ba tín hiệu cơ bản
Bệnh thận mạn tính diễn tiến âm thầm, giai đoạn đầu gần như không có triệu chứng rõ ràng. Đó là lý do nhiều người trẻ chỉ biết mình bị bệnh thận khi đã vào giai đoạn nặng và thận không còn khả năng hồi phục. Thực tế, có những dấu hiệu nhỏ nhưng rất đáng báo động. Một là đau đầu kéo dài, kèm theo việc lạm dụng thuốc giảm đau không kiểm soát; đây vừa là triệu chứng, vừa là yếu tố làm thận tổn thương nhanh hơn. Hai là hoa mắt, chóng mặt, da xanh xao, mệt mỏi – tình trạng có thể liên quan đến thiếu máu do bệnh thận. Ba là tiểu đêm nhiều lần, một thay đổi mà nhiều bạn trẻ xem nhẹ hoặc cho là bình thường. Khi những tín hiệu này xuất hiện, lựa chọn an toàn không phải là chịu đựng hay tự mua thuốc, mà là đi khám sức khỏe thận để kiểm tra sớm, tránh để bệnh âm thầm đẩy bạn tới suy thận giai đoạn cuối.
Nếu không khám sớm: Cái giá của sự thờ ơ với thận
Nhiều bạn trẻ chỉ tìm đến khoa Nội Thận khi đã khó thở, phù nề, mệt lả, và lúc đó thận đã suy rất nặng. Theo bác sĩ Trương Quý Kiên, bệnh thận mạn tiến triển từ từ và không có khả năng hồi phục nếu không phát hiện, điều chỉnh và điều trị kịp thời. Khi chức năng thận suy giảm đến giai đoạn cuối, bệnh có thể tiếp tục tiến triển và dẫn đến suy thận giai đoạn cuối, buộc phải lọc máu định kỳ hoặc ghép thận. Người bệnh còn đối mặt với ứ dịch gây khó thở, nguy cơ suy tim và các biến chứng cấp tính khác. Thiếu máu ngày càng nặng làm họ mệt mỏi, tụt sức lao động, chất lượng cuộc sống bị bào mòn từng ngày. Đó là cái giá của việc bỏ qua những lần khám sức khỏe thận định kỳ. Khi bạn đang khỏe, vài xét nghiệm máu, nước tiểu là cơ hội giữ lại chức năng thận; khi đã suy nặng, mọi lựa chọn chỉ còn là cầm cự.
Bảo vệ thận từ bây giờ: Lối sống dành cho người trẻ
Điểm tích cực của câu chuyện suy thận tuổi trẻ là: bạn có rất nhiều việc có thể làm ngay hôm nay. Bác sĩ Trương Quý Kiên nhấn mạnh, cách bảo vệ thận tốt nhất là duy trì thói quen sinh hoạt lành mạnh, kiểm soát các yếu tố nguy cơ và hạn chế những thứ có thể gây tổn thương cho thận. Điều đó nghĩa là giảm đồ ăn nhanh, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn nhiều muối, không tự ý dùng thuốc giảm đau hay thuốc "truyền tai" mà không có chỉ định. Hãy ưu tiên nước lọc thay vì đồ uống có cồn – một thay đổi đơn giản nhưng có lợi cho thận về lâu dài. Thêm hoạt động thể lực, giữ cân nặng hợp lý, kiểm tra huyết áp, đường máu nếu có nguy cơ. Và quan trọng nhất, biến khám sức khỏe thận định kỳ thành một phần kế hoạch chăm sóc bản thân. Bệnh thận ở thanh niên không còn là chuyện hiếm; nhưng phát hiện sớm vẫn là “tấm vé” tốt nhất để tránh phải sống bên máy lọc máu suốt đời.
