Làn sóng nhà thiết kế độc lập: không chỉ là chuyện cái tên trên nhãn mác
Làn sóng các nhà thiết kế độc lập trong thời trang cao cấp là xu hướng những nhà thiết kế tên tuổi tách khỏi sự chi phối của các tập đoàn lớn để giành lại quyền sở hữu thương hiệu và tự chủ sáng tạo, từ đó định hình lại cách họ tạo ra, phân phối và phát triển sản phẩm trong dài hạn.
Các động thái mới của Donatella Versace và Giambattista Valli cho thấy cán cân quyền lực trong ngành đang dịch chuyển về phía cá nhân sáng tạo. Sau gần ba thập kỷ gắn liền với Versace, Donatella tuyên bố bước vào một không gian sáng tạo mới mang dấu ấn cá nhân đậm đặc hơn, hợp tác với một đối tác mạnh về công nghệ, bán lẻ và kết nối với thế hệ người tiêu dùng mới. Trong khi đó, nhà thiết kế Ý Giambattista Valli đã mua lại toàn bộ quyền sở hữu thương hiệu của mình từ Artémis, công ty đầu tư của gia đình Pinault nắm quyền kiểm soát Kering. Hai câu chuyện khác nhau, cùng chung một thông điệp: đã đến lúc nhà thiết kế muốn tự viết luật chơi cho chính mình.
Donatella Versace: khi một biểu tượng quyết định tự làm mới mình
Trong phát biểu gần đây, Donatella Versace khẳng định: “Tôi tin rằng sự sáng tạo cần không sợ hãi, rộng mở và sống động trong thế giới này”. Câu nói này không chỉ là tuyên ngôn thẩm mỹ, mà còn là tuyên ngôn quyền lực: nhà thiết kế muốn thoát khỏi mọi giới hạn. Sau gần ba mươi năm gắn bó với di sản Versace, bà chọn bước ra khỏi vùng an toàn để xây dựng một thương hiệu mới mang dấu ấn cá nhân rõ rệt hơn, dựa trên nền tảng công nghệ và bán lẻ hiện đại của đối tác.
Dù tên thương hiệu chưa được công bố, những sản phẩm đầu tiên dự kiến ra mắt vào năm 2027 sẽ mở ra chương tiếp theo trong sự nghiệp Donatella. Việc trì hoãn đến thời điểm này cho thấy bà không chạy theo tốc độ điên cuồng của lịch trình sàn diễn, mà ưu tiên xây dựng một cấu trúc mới phù hợp với cách làm việc mình mong muốn. Donatella không còn cần chứng minh gì với ngành, nên lựa chọn của bà mang tính tuyên bố: tuổi 70 không phải là điểm kết thúc, mà là điểm khởi động lại quyền làm chủ.
Giambattista Valli: đòi lại thương hiệu sau khi đã “lớn lên” cùng tập đoàn
Nếu Donatella đang tạo nên một thương hiệu mới, Giambattista Valli lại chọn quay về điểm xuất phát: biến nhà mốt mang tên mình thành một nhà thiết kế độc lập đúng nghĩa. Nhà thiết kế Ý đã mua lại toàn bộ quyền sở hữu thương hiệu Giambattista Valli từ Artémis, công ty holding của gia đình Pinault kiểm soát Kering. Thỏa thuận này giúp ông “hoàn toàn giành lại quyền kiểm soát thương hiệu và tiếp tục phát triển nó với sự nhiệt huyết và năng lượng mới”.
Artémis bắt đầu đầu tư vào nhà mốt độc lập này từ năm 2017, sau đó tăng sở hữu lên mức đa số vào năm 2021, với tỷ lệ cổ phần vượt 90%. Trong thời gian đó, thương hiệu được hỗ trợ xây dựng hạ tầng, mở rộng quy mô bộ sưu tập và sự hiện diện quốc tế, bao gồm các cửa hàng riêng tại Paris và Milan. Đồng thời, nhà mốt đã tạm dừng show couture mùa Paris Fashion Week tháng 1/2026 để “xem xét sâu việc tổ chức hoạt động nhằm đảm bảo tính bền vững dài hạn”. Việc mua lại thương hiệu sau giai đoạn “trưởng thành nhờ tập đoàn” cho thấy Valli đã sẵn sàng tự mình gánh mọi quyết định chiến lược.
Tự chủ sáng tạo có đáng đánh đổi sự bảo bọc của tập đoàn?
Điểm chung giữa Donatella Versace và Giambattista Valli là họ đều dùng quyền sở hữu thương hiệu như một công cụ để đòi lại tự chủ sáng tạo. Donatella bước vào hệ sinh thái mới, nơi đối tác mạnh về công nghệ và bán lẻ nhưng thương hiệu lại xoay quanh cái tôi sáng tạo hiện tại của bà. Valli, sau gần một thập kỷ nhận sức mạnh tài chính và mạng lưới từ Artémis, chọn bước ra để kiểm soát toàn bộ định hướng thương hiệu của mình.
Câu hỏi không phải là tập đoàn tốt hay xấu, mà là: khi đã xây dựng được vị thế, các nhà thiết kế còn chấp nhận đánh đổi bao nhiêu phần trăm tiếng nói của mình để đổi lấy sự bảo bọc? Với những nhà thiết kế ở giai đoạn chín muồi sự nghiệp, câu trả lời ngày càng nghiêng về phía độc lập. Họ muốn quyết định có tiếp tục couture hay không, chọn tốc độ ra bộ sưu tập, cách tương tác với khách hàng – tất cả mà không phải thỏa hiệp với bảng tính lợi nhuận ngắn hạn.
Tương lai: nhà thiết kế độc lập nhưng không cô độc
Nhìn từ hai trường hợp này, tương lai của nhà thiết kế độc lập không nằm ở việc quay về mô hình artisan nhỏ lẻ, mà ở việc nắm chặt quyền sở hữu thương hiệu trong khi chủ động chọn đối tác chiến lược phù hợp. Với Donatella, đó là một hệ sinh thái công nghệ và bán lẻ giúp bà chạm đến thế hệ người tiêu dùng mới. Với Valli, đó có thể là những thỏa thuận linh hoạt hơn sau khi ông đã tái chiếm quyền kiểm soát trọn vẹn.
Xu hướng này gửi đi một tín hiệu rõ ràng cho ngành: giá trị cốt lõi nhất mà thời trang cao cấp sở hữu vẫn là cái nhìn và bản năng của nhà thiết kế. Tập đoàn có thể xây đế chế, nhưng nếu không để họ cảm thấy được tôn trọng trong quyền quyết định, những cái tên sáng tạo nhất sẽ tìm đường ra đi. Kết luận công bằng là: thời trang đang bước vào kỷ nguyên mà hợp đồng chỉ bền vững khi nó bắt đầu từ sự tôn trọng tuyệt đối với tự chủ sáng tạo.
