Núi Bà Đen – “nóc nhà Nam Bộ” đang quá tải hay cất cánh?
Núi Bà Đen du lịch là sự kết hợp giữa cảnh quan núi cao 986 m được mệnh danh là “nóc nhà Nam Bộ”, không gian tâm linh lâu đời và tổ hợp vui chơi hiện đại, đóng vai trò là một trong những điểm đến Tây Ninh quan trọng nhất, thu hút hàng triệu lượt khách mỗi năm và tạo sức ép lớn lên hạ tầng lẫn môi trường địa phương.
Việc núi Bà Đen ghi nhận 4 triệu lượt khách đi cáp treo chỉ đến ngày 27/7 trong năm 2026 là cột mốc ấn tượng nhưng đồng thời là lời nhắc rằng tăng trưởng nóng luôn có mặt trái. Theo thống kê của Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Tây Ninh, nửa đầu năm 2026 tỉnh đón khoảng 5,07 triệu lượt khách, tăng 9,7% so với cùng kỳ, cho thấy sức bật mạnh mẽ của toàn ngành. Trong đó, núi Bà Đen tiếp tục là tâm điểm, chiếm tỷ trọng lớn trong lưu lượng, khiến câu chuyện không còn là “đón thêm bao nhiêu khách”, mà là “đón như thế nào cho bền vững”.
Từ điểm hành hương đến tổ hợp Sun World Ba Den Mountain
Núi Bà Đen từ lâu đã là điểm hành hương quen thuộc với quần thể chùa Bà, chùa Hang, chùa Trung và chùa Hạ nằm giữa núi rừng, tạo nên không gian tâm linh đặc trưng của Nam Bộ. Trên nền di sản đó, Sun World Ba Den Mountain biến khu vực đỉnh núi thành một tổ hợp du lịch quy mô với hệ thống cáp treo và các hạng mục hiện đại, biến nơi đây từ một chặng leo núi gian nan thành chuyến tham quan phù hợp cho nhiều nhóm khách hơn.
Biểu tượng dễ nhận thấy nhất là tượng Phật Bà Tây Bổ Đà Sơn cao 72 m, đúc từ hơn 170 tấn đồng đỏ bằng công nghệ gia công cơ khí áp lực cao của châu Âu, đã lập kỷ lục là tượng Phật Bà bằng đồng cao nhất châu Á và cao nhất Việt Nam tọa lạc trên đỉnh núi. Sự xuất hiện của công trình này biến đỉnh núi thành một “sân khấu” tâm linh – du lịch kết hợp, hút khách không chỉ vì tín ngưỡng mà còn vì trải nghiệm ngắm toàn cảnh Tây Ninh, hồ Dầu Tiếng từ độ cao gần 1.000 m.
Động lực kinh tế lớn nhưng không thể đánh đổi môi trường
Không thể phủ nhận núi Bà Đen là đầu tàu của du lịch Tây Ninh: năm 2025, toàn tỉnh đón khoảng 8,8 triệu lượt khách, trong đó Khu du lịch Quốc gia Núi Bà Đen chiếm hơn 4,2 triệu lượt, tương đương gần một nửa lượng khách toàn tỉnh. Sự tập trung này kéo theo phát triển thương mại, lưu trú, dịch vụ, vận tải và tạo việc làm cho hàng nghìn lao động địa phương, biến núi Bà Đen thành “mỏ vàng” du lịch thực sự.
Nhưng chính sự phụ thuộc lớn vào một điểm đến cũng đặt ra rủi ro: nếu môi trường trên núi bị suy giảm, cảnh quan bị bê tông hóa quá mức hoặc trải nghiệm bị thương mại hóa, hình ảnh núi Bà Đen du lịch sẽ mất lợi thế. Hệ thống cáp treo đưa 4 triệu lượt khách lên núi trong 7 tháng chứng minh năng lực phục vụ cao, song cũng đặt dấu hỏi về sức chịu tải của sinh cảnh và hạ tầng phụ trợ như xử lý rác, nước thải, an ninh và quản lý trật tự.
Bài học cho quản lý du lịch bền vững tại điểm đến Tây Ninh
Từ câu chuyện núi Bà Đen, điều đáng nói không phải là nên hạn chế hay tiếp tục tăng khách, mà là chính quyền và doanh nghiệp sẽ quản lý khách du lịch theo cách nào để hài hòa lợi ích kinh tế với bảo tồn cảnh quan và giá trị tâm linh. Một mô hình du lịch bền vững tại đây cần coi “nóc nhà Nam Bộ” không chỉ là sản phẩm bán vé cáp treo, mà là hệ sinh thái gồm thiên nhiên, văn hóa và cộng đồng địa phương.
Nếu Tây Ninh định vị núi Bà Đen như một thí điểm cho quản lý điểm đến: kiểm soát sức chứa theo mùa, phân luồng dòng khách giữa khu vui chơi và khu chùa, ưu tiên sản phẩm thân thiện môi trường và trao thêm vai trò cho cư dân địa phương, thì thành công hiện tại sẽ trở thành đòn bẩy lâu dài. Ngược lại, nếu chỉ đếm số lượt cáp treo, núi Bà Đen có thể đạt những kỷ lục ngắn hạn nhưng đánh mất chất riêng – thứ mà mọi điểm đến núi trong khu vực đang nỗ lực tìm kiếm.
