Rà soát kết thúc không đồng nghĩa thuế được gỡ bỏ
Thuế chống bán phá giá là biện pháp thương mại nhằm xử lý hàng nhập khẩu bị xác định bán dưới giá trị thông thường và có nguy cơ gây thiệt hại cho ngành sản xuất tại thị trường nhập khẩu. Hai quyết định gần đây của Canada và Mỹ cho thấy doanh nghiệp Việt không thể xem việc rà soát kết thúc là dấu hiệu rào cản đã biến mất.
Ngày 22/10/2026, Tòa án Thương mại quốc tế Canada (CITT) kết luận rà soát cuối kỳ và duy trì thuế chống bán phá giá với ống thép dẫn dầu Việt Nam. Tại Mỹ, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) chấm dứt rà soát hành chính lần thứ nhất đối với cả thuế chống bán phá giá lẫn thuế chống trợ cấp áp dụng cho đĩa giấy Việt Nam; các mức thuế hiện hành vẫn được giữ nguyên.
Đây không chỉ là hai tin về thuế riêng lẻ. Chúng nhấn mạnh một thực tế dễ bị bỏ qua: kết quả rà soát, lý do thủ tục và mức thuế áp dụng là những vấn đề khác nhau. Doanh nghiệp cần hiểu rõ từng yếu tố trước khi chốt kế hoạch bán hàng, thay vì mặc định rằng quy trình kết thúc sẽ mở đường cho xuất khẩu thuận lợi hơn.
Ống thép dẫn dầu: Canada lo ngại nguy cơ hàng bán phá giá tăng
CITT duy trì biện pháp với OCTG từ Việt Nam cùng một số nước và vùng lãnh thổ, sau khi nhận định việc dỡ bỏ lệnh có thể dẫn đến thiệt hại đáng kể cho ngành sản xuất Canada. Sản phẩm thuộc phạm vi gồm một số loại ống chống, ống khai thác và ống thép bán thành phẩm, đáp ứng tiêu chuẩn API 5CT hoặc tương đương.
Lập luận của CITT tập trung vào chênh lệch giữa năng lực cung ứng và quy mô thị trường. Cơ quan này nhận định nhu cầu OCTG tại Việt Nam thấp, trong khi các nhà sản xuất có năng lực đáng kể để xuất khẩu; tổng năng lực của các nước thuộc phạm vi biện pháp lớn hơn nhiều lần thị trường Canada. Nếu lệnh chấm dứt, lượng OCTG bán phá giá có thể tăng đáng kể trong 12–24 tháng, gây sức ép giảm giá và làm suy yếu doanh thu, lợi nhuận, sản lượng, việc làm của ngành sở tại.
Với doanh nghiệp Việt, rủi ro không chỉ nằm ở mức thuế hiện hành mà còn ở cách cơ quan Canada nhìn nhận năng lực sản xuất và định hướng xuất khẩu. Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị rà soát kỹ các nhận định, tuân thủ quy định xuất xứ, theo dõi việc sử dụng hạn ngạch và cân nhắc đề nghị cơ quan biên giới Canada rà soát để cập nhật giá trị thông thường, mức thuế phù hợp. Đa dạng hóa thị trường cũng nên là một phần của kế hoạch, không phải phương án chữa cháy.
Đĩa giấy xuất khẩu sang Mỹ vẫn chịu thuế rất cao
Tại Mỹ, rà soát hành chính bị chấm dứt sau khi Liên minh Đĩa giấy Hoa Kỳ, bên duy nhất yêu cầu rà soát, rút toàn bộ yêu cầu vào đầu tháng 8/2026. DOC vì vậy không còn cơ sở tiếp tục quy trình. Nhưng quyết định này không gỡ bỏ thuế: các mức thuế chống bán phá giá và chống trợ cấp từ vụ việc ban đầu tiếp tục được giữ nguyên.
Theo các mức được công bố, doanh nghiệp hợp tác chịu thuế chống trợ cấp 5,53%; mức chống bán phá giá riêng là 30,42%, còn 24,89% sau khi bù trừ thuế trợ cấp xuất khẩu. Với doanh nghiệp không hợp tác, mức chống trợ cấp là 225,9%, còn mức chống bán phá giá được nêu là 165,27% đối với các doanh nghiệp khác. Đây là lời cảnh báo rõ ràng: không hợp tác hoặc thiếu chuẩn bị trong vụ việc phòng vệ thương mại có thể khiến hàng hóa khó cạnh tranh khi xuất khẩu sang Mỹ.
Doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu đĩa giấy cần tiếp tục theo dõi thông báo của cơ quan có thẩm quyền Mỹ và phối hợp với Cục Phòng vệ thương mại khi phát sinh vấn đề. Theo dõi thủ tục không phải việc hành chính phụ trợ: đó là cách bảo vệ khả năng tiếp cận thị trường và tránh để một quyết định thủ tục bị hiểu nhầm thành cơ hội thuế quan.
Bài học chung: quản trị rủi ro theo từng thị trường
Hai vụ việc khác nhau về sản phẩm và thủ tục, nhưng cùng chỉ ra rằng rủi ro thuế phải được theo dõi riêng cho từng thị trường. Ở Canada, trọng tâm là kết luận rà soát cuối kỳ và nguy cơ biện pháp được duy trì; ở Mỹ, việc chấm dứt rà soát hành chính không làm thay đổi các mức thuế đã có. Gộp những diễn biến này thành một tín hiệu chung rằng thị trường đang mở cửa sẽ là cách đọc sai.
Doanh nghiệp nên cập nhật lịch và kết quả rà soát, chuẩn bị hồ sơ chứng minh xuất xứ, chủ động phối hợp với cơ quan quản lý và xem xét lại chiến lược thị trường khi rủi ro tăng. Với các lô hàng có thể chịu mức thuế cao, việc hiểu đúng nhóm doanh nghiệp, loại thuế và cách tính áp dụng quan trọng không kém việc tìm khách hàng.
Kết luận cần nhớ rất rõ: Canada tiếp tục áp thuế với ống thép dẫn dầu Việt Nam, còn Mỹ giữ thuế với đĩa giấy nhập khẩu từ Việt Nam dù rà soát hành chính đã dừng. Muốn duy trì cơ hội xuất khẩu, doanh nghiệp phải theo sát từng kết quả rà soát và chuẩn bị ứng phó với rào cản thuế ngay tại thị trường đích.
