Không đảm bảo an toàn, không bay: thông điệp cốt lõi tại Long Thành
Sân bay Long Thành là dự án cảng hàng không quốc tế mới của Việt Nam, được xây dựng với mục tiêu trở thành cửa ngõ hàng không chiến lược về chính trị, kinh tế và an ninh, nên mọi quyết định chuẩn bị khai thác thương mại đều xoay quanh yêu cầu an toàn tuyệt đối của hạ tầng, khai thác sân bay và bảo vệ như một công trình an ninh quốc gia. Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành hiện đang triển khai đồng bộ 4 dự án thành phần cùng hệ thống hạ tầng kết nối đường bộ, đường sắt và đường sắt đô thị. Điểm đáng chú ý là tinh thần chỉ đạo mang tính nguyên tắc: an toàn cao hơn mọi mốc tiến độ. Chiều 4/10, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc làm việc với các đơn vị về tiến độ sân bay Long Thành, trong bối cảnh tổng thể dự án đã đạt hơn 80% khối lượng nhưng nhiều hạng mục vẫn ở giai đoạn nước rút. Thông điệp “không đảm bảo an toàn, không đảm bảo đủ điều kiện thì không bay” không chỉ là lời nhắc, mà là giới hạn đỏ cho toàn bộ quá trình chuẩn bị khai thác.
Tiến độ 80% và sức ép phải tăng tốc 24/7
Trên giấy tờ, hơn 80% khối lượng thi công nghe có vẻ yên tâm, nhưng với một sân bay quy mô như Long Thành, 20% còn lại thường chứa các hạng mục phức tạp nhất. Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng đánh giá các bộ, ngành, địa phương và nhà thầu đã nỗ lực, song vẫn thẳng thắn chỉ ra tình trạng một số nhà thầu triển khai chậm, trong khi thời gian chuẩn bị cho mục tiêu đưa sân bay vào khai thác trong tháng 12/2026 không còn nhiều. Đáng lưu ý là dự án thành phần 3 – nơi tập trung các hạng mục “xương sống” như nhà ga hành khách, đường cất hạ cánh, sân đỗ – đang bước vào giai đoạn nước rút với tổng vốn đầu tư gần 99.000 tỷ đồng. Việc yêu cầu thi công 24/7, kiểm soát tiến độ theo từng ngày, từng tuần và từng gói thầu cho thấy một thực tế: lịch khai thác sân bay chỉ có thể giữ vững nếu mọi bên chấp nhận sức ép tiến độ nhưng vẫn phải tôn trọng giới hạn an toàn.
Đưa Long Thành vào danh mục công trình an ninh quốc gia: bước phòng thủ cần thiết
Khi một sân bay được thiết kế để trở thành trung tâm hàng không mới của miền Nam, câu chuyện an toàn không chỉ nằm trên đường băng mà còn ở chiều sâu an ninh quốc gia. Tổng Công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) đã gửi văn bản đề nghị Cục An ninh kinh tế hướng dẫn trình tự, thủ tục đưa Cảng hàng không quốc tế Long Thành vào danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Đây là tín hiệu cho thấy doanh nghiệp không muốn chờ đến khi xảy ra rủi ro mới tính chuyện siết bảo vệ. Tại một cuộc họp do Công an TP Đồng Nai chủ trì, các đơn vị đã thống nhất việc đưa dự án này vào diện bảo vệ đặc biệt là cần thiết, nhằm bảo đảm an ninh, an toàn tuyệt đối cho công trình có ý nghĩa đặc biệt quan trọng về chính trị, kinh tế, quốc phòng và an ninh. Hiện mới chỉ có hai sân bay lớn là Nội Bài và Tân Sơn Nhất nằm trong danh mục công trình quan trọng liên quan đến an ninh quốc gia. Nếu Long Thành được bổ sung, hệ thống bảo vệ sẽ được nâng lên một mặt bằng pháp lý và lực lượng tương xứng với vai trò thực tế của sân bay.
Vai trò ACV trong vận hành giai đoạn 1 và chuẩn bị giai đoạn 2
Đằng sau những đường băng và nhà ga là câu chuyện tổ chức vận hành dài hơi, và ở Long Thành, ACV đang trở thành “đầu não” của quá trình đó. Ở giai đoạn 1, ACV vừa là chủ đầu tư dự án thành phần 3 với 16 gói thầu xây lắp chính, vừa phải chạy cùng lúc chương trình thử nghiệm vận hành toàn diện để đánh giá mức độ sẵn sàng của hạ tầng, nhân sự, quy trình phục vụ hành khách, hành lý, khai thác khu bay, an ninh, an toàn và công nghệ thông tin trước khi khai thác sân bay. Không chỉ dừng ở giai đoạn 1, Bộ Xây dựng đã giao ACV làm chủ đầu tư giai đoạn 2 Dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành, ngoại trừ các công trình hạ tầng kỹ thuật bảo đảm hoạt động bay do Tổng công ty Quản lý bay Việt Nam (VATM) đầu tư. ACV có trách nhiệm lập báo cáo nghiên cứu khả thi, bố trí đủ nguồn vốn và có thể phân kỳ đầu tư công trình để đáp ứng nhu cầu khai thác, đồng thời phối hợp chặt chẽ với VATM trong quá trình chuẩn bị giai đoạn 2. Điều này đặt ACV vào vị trí vừa phải bảo đảm khai thác an toàn trước mắt, vừa hoạch định năng lực dài hạn lên tới công suất 25 triệu hành khách/năm cho nhà ga tương lai.
Kết luận: An toàn là thước đo duy nhất cho “giờ G” của Long Thành
Nhìn tổng thể, tiến độ nhanh chưa đủ để trả lời câu hỏi khi nào sân bay Long Thành có thể mở cửa đón chuyến bay thương mại đầu tiên. Câu trả lời nằm ở chỗ liệu mọi chuẩn an toàn và an ninh đã được kiểm chứng đến mức có thể chấp nhận rủi ro gần như bằng không. Việc yêu cầu thi công 24/7 chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ là các chương trình thử nghiệm vận hành phải chứng minh hệ thống hạ tầng, quy trình khai thác sân bay và lực lượng an ninh hoạt động trơn tru dưới áp lực thực tế. Việc ACV chủ động đề nghị đưa Long Thành vào danh mục công trình an ninh quốc gia và được giao tiếp tục làm chủ đầu tư giai đoạn 2 cho thấy một định hướng rõ ràng: sân bay này được xem là tài sản chiến lược hơn là một dự án hạ tầng đơn thuần. Nếu nguyên tắc “không đảm bảo an toàn, không bay” được giữ đúng trong mọi quyết định, cột mốc khai thác tháng 12/2026 sẽ không chỉ là thành tích tiến độ, mà là lời khẳng định chất lượng và trách nhiệm của toàn hệ thống.
