Đường găng mới của tiến độ sân bay Long Thành
Sân bay Long Thành tiến độ hiện nay là tổng thể các hạng mục xây dựng, lắp đặt thiết bị và chạy thử được tổ chức song song, trong đó một số gói thầu then chốt quyết định khả năng vận hành thử và khai thác thương mại sân bay đúng thời hạn, nhất là nhà ga hành khách, giao thông nội cảng, nhà ga hàng hóa và nhà để xe.
Theo báo cáo cập nhật, đến ngày 7/9, dự án thành phần 3 sân bay Long Thành đã thực hiện tương đương 79,46% giá trị hợp đồng. Nói cách khác, sân bay Long Thành tiến độ đã cán ngưỡng gần 80% nhưng chặng đường găng phía trước mới là phép thử năng lực điều phối và huy động nguồn lực của chủ đầu tư. Đáng chú ý, đơn vị này đặt mục tiêu hoàn thành trong 39 tháng, trong khi tư vấn nước ngoài từng tính toán cần ít nhất 45 tháng để xây dựng một sân bay như Long Thành.
Trọng tâm hiện nay là bốn gói thầu xây dựng sân bay thuộc đường găng gồm giao thông nội cảng – hạ tầng kỹ thuật (4.8), nhà ga hành khách Long Thành (5.10), nhà ga hàng hóa số 1 cùng công trình phụ trợ (7.8) và nhà để xe (11.5). Đây là những mắt xích cuối cùng phải hoàn thiện đồng bộ trước khi tính đến khai thác thương mại sân bay theo kế hoạch tháng 12.
Gói 5.10 – nhà ga hành khách: đường găng trên đường găng
Trong bốn gói thầu găng, nhà ga hành khách Long Thành là “đường găng trên đường găng” vì mọi trải nghiệm của hành khách phụ thuộc trực tiếp vào mức độ hoàn thiện của hạng mục này. Gói 5.10 hiện đạt khoảng 77,37% giá trị thực hiện; trong đó phần xây dựng, hoàn thiện đạt khoảng 82,93%, hệ thống điện khoảng 94% và thiết bị nhà ga khoảng 70,39%.
Nhìn số liệu, nhiều người dễ lạc quan, nhưng phần còn lại lại là khối lượng phức tạp nhất: hoàn thiện kiến trúc, cơ điện, PCCC, ICT, lắp đặt và tích hợp hàng loạt hệ thống công nghệ. Mỗi ngày chậm tiến độ ở nhà ga hành khách sẽ lập tức kéo lùi toàn bộ lịch vận hành thử và khai thác thương mại sân bay.
ACV yêu cầu liên danh nhà thầu tăng cường nhân lực, tổ chức thi công theo khu vực, coi cánh Tây và khu trung tâm là ưu tiên để sớm đạt trạng thái “vận hành được” rồi mới hoàn thiện tiếp các khu còn lại. Đây là lựa chọn chiến lược: chấp nhận dồn lực vào những không gian phục vụ khai thác ban đầu thay vì cố gắng hoàn hảo đồng loạt và tự trói tiến độ của mình.
Ba gói thầu găng còn lại: hạ tầng, hàng hóa và nhà để xe
Nếu nhà ga hành khách là “trái tim”, thì giao thông nội cảng – hạ tầng kỹ thuật, nhà ga hàng hóa và nhà để xe là “hệ tuần hoàn” bảo đảm sân bay Long Thành tiến độ không bị tắc nghẽn vào phút cuối. Gói 4.8 về giao thông nội cảng và hạ tầng kỹ thuật đã đạt khoảng 76,3% giá trị thực hiện; cầu cạn, đường trục, đường cấp 3, nhà trạm và hạ tầng kỹ thuật đang triển khai đồng thời.
Trong khi đó, gói 7.8 nhà ga hàng hóa số 1 mới đạt khoảng 43,74% và gói 11.5 nhà để xe khoảng 41,30% giá trị thực hiện. Đây là hai điểm yếu rõ ràng trên bản đồ tiến độ. Dù khai thác thương mại sân bay ở giai đoạn đầu chưa cần toàn bộ công suất hàng hóa và bãi xe, một sự chậm trễ lớn tại đây vẫn có thể khiến chuỗi dịch vụ hậu cần và tiếp cận sân bay bị gián đoạn.
ACV buộc các nhà thầu xây dựng kế hoạch bù tiến độ theo tuần, tăng ca 3 ca 4 kíp, và phối hợp chặt với nhà sản xuất thiết bị để bảo đảm giao hàng đồng bộ. Về bản chất, đây là cuộc đua không chỉ với thời gian mà còn với rủi ro về thời tiết, nguồn cung vật liệu và thiết bị – những yếu tố có thể kéo lùi toàn bộ gói thầu xây dựng sân bay nếu bị xem nhẹ.
Tăng tốc thi công song song chuẩn bị 15–20 kịch bản khai thác
Điểm đáng chú ý là ACV không đợi công trình xong mới nghĩ đến khai thác. Song song thi công, đơn vị này đang chuẩn bị khoảng 15–20 kịch bản cốt lõi phục vụ khai thác thương mại để bắt đầu thử nghiệm từ cuối tháng 9. Đây là một trong những bước hiếm khi được công chúng nhìn thấy nhưng lại quyết định chất lượng vận hành ngày đầu tiên.
Liên danh tư vấn đã xây dựng khoảng 55 kịch bản chạy thử và từ đó ACV chọn ra các kịch bản sát tình huống thực tế nhất cho giai đoạn khai thác ban đầu. Để đón chuyến bay thương mại đầu tiên, các hệ thống trọng yếu từ nhà ga, đường cất hạ cánh, sân đỗ, giao thông kết nối đến điện, nước, PCCC, CNTT và xử lý hành lý phải hoàn thành, kết nối đồng bộ và vượt qua kiểm tra.
Cách tiếp cận “vừa xây vừa diễn tập” này là lựa chọn đúng nếu muốn rút ngắn khoảng cách giữa công trường và sân bay đang khai thác. Tuy nhiên, nó cũng đặt áp lực lớn lên bốn gói thầu găng: bất kỳ trục trặc nào ở hạ tầng, nhà ga hay nhà để xe đều có thể khiến các kịch bản vận hành chỉ dừng lại trên giấy.
Thách thức phút cuối và điều kiện để về đích đúng hẹn
Mục tiêu cuối cùng đã rõ: vận hành thử từ cuối tháng 9 và khai thác thương mại sân bay từ tháng 12. Vấn đề không còn là “có làm hay không” mà là “có đồng bộ hay không”. Mọi con số 79,46% hay gần 80% giá trị hợp đồng chỉ là ý nghĩa trên giấy nếu bốn gói thầu găng không được giải “nút thắt” đúng lúc.
ACV đã vạch ra 5 nhóm giải pháp: tăng cường nguồn lực tại công trường, quản lý tiến độ theo khu vực và mốc công việc, điều phối giữa các gói thầu, chủ động kiểm soát vật tư – thiết bị và ưu tiên hoàn thành các hạng mục thiết yếu trước. Nói thẳng, đây là giai đoạn không còn chỗ cho tình trạng “mạnh ai nấy làm” ở công trường.
Nếu các giải pháp này được thực hiện đến nơi đến chốn, Long Thành có khả năng trở thành ví dụ hiếm hoi về một dự án hạ tầng lớn rút ngắn thời gian thi công so với khuyến nghị tư vấn mà vẫn bảo đảm đồng bộ. Ngược lại, nếu bốn gói thầu găng không về đích kịp, mọi kỳ vọng về một sân bay mới khai thác thương mại đúng hẹn sẽ phải lùi lại, cùng với chi phí cơ hội rất lớn cho hành khách và nền kinh tế.
