Cúm mùa không dừng lại ở đường hô hấp
Cúm mùa là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm gây ra, lây chủ yếu qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Với người cao tuổi, đây không chỉ là một đợt sốt, ho rồi chờ khỏi: miễn dịch suy giảm theo tuổi khiến cơ thể chống virus kém hơn, còn bệnh mạn tính sẵn có có thể trở nặng. Cúm thường bị nhầm với cảm lạnh vì cùng gây sốt, đau đầu, đau cơ và ho, nhưng điểm đáng ngại là cúm có thể tác động đến tim mạch và làm tăng nguy cơ biến chứng ngoài phổi. Người mắc bệnh tim, đái tháo đường hoặc bệnh phổi mạn tính vì thế không nên chỉ dựa vào mức độ ho hay sốt để đánh giá bệnh nhẹ hay nặng. Theo số liệu được nêu tại một hội thảo chuyên môn, khoảng 85% ca tử vong vì cúm thuộc nhóm người cao tuổi.
Vì sao cúm có thể gây biến cố tim mạch?
Nhiễm cúm kích hoạt phản ứng viêm và làm thay đổi hoạt động đông máu. Tình trạng viêm có thể khiến mảng xơ vữa trong động mạch mất ổn định; nếu mảng này nứt vỡ, cục máu đông có thể làm tắc động mạch vành, gây nhồi máu cơ tim, hoặc tắc mạch máu não, gây đột quỵ thiếu máu não. Đó là mối liên hệ đáng lưu tâm khi nói đến cúm và nhồi máu cơ tim, cũng như cúm và đột quỵ. Sốt và nhiễm trùng còn làm nhịp tim tăng, buộc cơ tim cần nhiều oxy hơn. Nếu đi kèm viêm phổi hoặc suy hô hấp, lượng oxy đưa đến cơ thể giảm, từ đó tăng nguy cơ thiếu máu cơ tim và suy tim mất bù. Biến cố tim mạch có thể xuất hiện cả ở người chưa từng được chẩn đoán bệnh tim, nên không thể xem tiền sử khỏe mạnh là lý do để chủ quan.
Theo số liệu được nêu trong tài liệu chuyên môn, nhiễm cúm có thể làm nguy cơ nhồi máu cơ tim tăng 10 lần và nguy cơ đột quỵ tăng 8 lần. Đây là các mức tăng nguy cơ được báo cáo, không phải dự báo chắc chắn điều gì sẽ xảy ra với từng người.
Ai cần theo dõi sát và khi nào phải cấp cứu?
Người từ 65 tuổi trở lên, người có bệnh tim mạch, suy tim, bệnh động mạch vành, đái tháo đường, bệnh phổi mạn tính, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch nên cảnh giác hơn khi mắc cúm. Với người đã có bệnh nền, nguy cơ đáng lo hơn nếu bệnh chưa được kiểm soát tốt. Hãy theo dõi diễn tiến triệu chứng và liên hệ cơ sở y tế nếu bệnh nặng lên; người thuộc nhóm nguy cơ cao nên đi khám sớm khi sốt, ho, đau họng hoặc sổ mũi, thay vì tự cho rằng đó chỉ là cảm lạnh. Đau ngực, khó thở tăng, ngất, méo miệng, yếu liệt đột ngột hoặc nói khó là những dấu hiệu cần cấp cứu ngay. Không nên chờ xem các biểu hiện này có tự hết khi cơn cúm qua đi hay không.
Phòng cúm và kiểm soát bệnh nền phải đi cùng nhau
Tiêm vaccine cúm hằng năm là biện pháp được khuyến cáo để phòng bệnh và giảm nguy cơ diễn biến nặng; người có bệnh nền nên hỏi bác sĩ về thời điểm tiêm phù hợp với tình trạng sức khỏe. Vaccine không thay thế thuốc điều trị hay việc kiểm soát bệnh nền. Người bệnh vẫn cần dùng thuốc theo chỉ định, kiểm soát huyết áp, mỡ máu và đường huyết, đồng thời tái khám định kỳ. Các thói quen hỗ trợ phòng bệnh gồm ăn uống đủ chất, ngủ đủ, vận động phù hợp, rửa tay thường xuyên, đeo khẩu trang ở nơi đông người và giữ nhà ở thông thoáng. Khi có triệu chứng, hãy hạn chế tiếp xúc để tránh lây lan và theo dõi sức khỏe. Cảnh giác với biến chứng cúm mùa không có nghĩa là hoảng sợ trước mọi cơn sốt; đó là nhận ra nguy cơ sớm và tìm trợ giúp đúng lúc, nhất là khi người cao tuổi có bệnh nền.
