Đối thoại mở lối cho sự an toàn
Đối thoại học sinh là quá trình nhà trường tạo điều kiện để các em nêu vấn đề, được lắng nghe nghiêm túc và cùng người lớn tìm cách xử lý trước khi mâu thuẫn trở thành tổn thương. Chiều 28/10, hơn 1.200 học sinh tham gia diễn đàn “Lắng nghe để thấu cảm - Kết nối để an toàn” tại Trường THPT Hà Huy Tập, do Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An phối hợp với Báo Tiền phong tổ chức. Con số đông đảo ấy có ý nghĩa vì biến chủ đề bạo lực học đường thành cuộc trao đổi trực tiếp với chính những người chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Nhà trường không thể xây dựng môi trường học đường an toàn chỉ bằng nội quy hay xử lý vi phạm sau khi sự việc xảy ra. Muốn phòng ngừa hiệu quả, cần có những kênh để học sinh nói ra điều đang khiến các em lo lắng, đồng thời tin rằng lời chia sẻ sẽ được tiếp nhận và hỗ trợ.
Từ câu hỏi thật đến hỗ trợ kịp thời
Sức mạnh của diễn đàn nằm ở việc học sinh có thể đưa những tình huống gần gũi vào cuộc đối thoại: cách giải quyết bất đồng với bạn, ứng phó khi bị bắt nạt hoặc xúc phạm trên mạng xã hội. Các em cũng mong muốn được hướng dẫn cách xử sự trong tình bạn, tháo gỡ bất đồng mà không làm tổn thương nhau, và tìm người trợ giúp khi bản thân hoặc bạn bè gặp nạn. Những câu hỏi cụ thể như vậy giúp người lớn nhìn thấy nơi nguy cơ bắt đầu, thay vì chỉ biết đến một vụ việc khi hậu quả đã rõ. Thông qua khảo sát thực tế, kịch tương tác và thảo luận, học sinh được nhận diện bạo lực thể chất, lời nói xúc phạm, cô lập và bắt nạt trên mạng. Đối thoại học sinh vì thế không phải hoạt động hình thức: đó là cơ hội để chia sẻ trở thành bước đầu của hỗ trợ.
Thấu cảm giúp phá vỡ im lặng
Diễn đàn diễn ra sau vụ bạo lực học đường tại Trường Đinh Bạt Tụy gây bức xúc dư luận, trong bối cảnh nguy cơ mâu thuẫn, bắt nạt và tổn thương tâm lý vẫn cần được quan tâm dù số vụ việc tại địa phương có xu hướng giảm trong những năm gần đây. Đây là lời nhắc rằng số liệu giảm không đồng nghĩa mọi học sinh đều cảm thấy an toàn. Người bị bắt nạt có thể im lặng vì sợ bị trả đũa, xấu hổ hoặc nghĩ rằng người lớn sẽ không hiểu. Bởi vậy, lắng nghe học sinh đòi hỏi hơn cả việc mở lời mời các em chia sẻ: thầy cô cần phản hồi bình tĩnh, tôn trọng và chỉ dẫn rõ cách tìm sự giúp đỡ. Khách mời tại diễn đàn khuyến khích học sinh chủ động nói với giáo viên khi gặp vấn đề, không cam chịu trong im lặng và không tiếp tay cho hành vi bắt nạt.
Thông điệp “Tôi chọn tôn trọng - Tôi chọn lắng nghe - Tôi không im lặng - Không bạo lực” được gửi gắm qua hoạt động in dấu vân tay lên “Cây tôn trọng”. Ý nghĩa của nghi thức này chỉ bền vững khi được nối tiếp bằng hành động thường ngày: bạn bè không cô lập nhau, người chứng kiến lên tiếng an toàn và người lớn tiếp nhận thông tin mà không đổ lỗi cho người bị hại.
Phòng ngừa phải thành việc thường xuyên
Phó Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Nghệ An Đặng Xuân Quang nhấn mạnh cần chuyển từ xử lý từng vụ việc sang chủ động phòng ngừa, phát hiện và giải quyết mâu thuẫn từ sớm; từ năm học này, công tác phòng, chống bạo lực học đường là tiêu chí đánh giá cơ sở giáo dục và hiệu trưởng. Đó là định hướng đúng, bởi một diễn đàn dù đông người cũng không thể thay thế hệ thống hỗ trợ liên tục. Các trường cần tăng cường tư vấn tâm lý, giáo dục kỹ năng sống và phối hợp với gia đình, xã hội để xây dựng môi trường học đường an toàn. Khi những kênh đối thoại được duy trì và học sinh biết rõ có thể tìm đến ai, nhà trường có cơ hội can thiệp trước khi xung đột leo thang. Kết nối không chỉ là thông điệp của một sự kiện; đó phải là trách nhiệm được thể hiện qua cách trường học lắng nghe, bảo vệ và theo sát học sinh.
