Phòng ngừa bắt đầu từ cách đối xử mỗi ngày
Bạo lực học đường là hành vi gây tổn thương thể chất hoặc tinh thần giữa học sinh, có thể diễn ra trực tiếp trong trường lớp hoặc tiếp diễn trên mạng và ảnh hưởng đến cảm giác an toàn, việc học của người bị nhắm tới. Vì vậy, xây dựng tình bạn tích cực không phải phần trang trí cho một chiến dịch, mà là nền tảng để ngăn tổn thương trước khi thành khủng hoảng. Tại Hà Tĩnh, Tỉnh đoàn ban hành Kế hoạch số 30-KH/TĐTN cho chiến dịch truyền thông và diễn đàn “Xây dựng tình bạn đẹp - Nói không với bạo lực học đường” trong năm học 2026–2027. Hoạt động cao điểm từ 15/10 đến 15/11/2026, triển khai tại toàn bộ trường THPT và trung tâm giáo dục nghề nghiệp – giáo dục thường xuyên trong tỉnh. Quy mô rộng là lợi thế, nhưng giá trị của chiến dịch sẽ được đo bằng điều học sinh làm sau khi diễn đàn kết thúc.
Các diễn đàn tương tác trực tiếp được kết hợp với video ngắn, tiểu phẩm và những câu chuyện thực tế trên nền tảng số. Ở Trường THPT Cẩm Xuyên, học sinh tái hiện những lời trêu chọc quá trớn, biệt danh ác ý, cô lập và công kích trên mạng; phần trao đổi với chuyên gia tâm lý giúp các em nhìn tình huống từ vị trí của người bị tổn thương, người gây tổn thương và người chứng kiến. Cách tiếp cận này thuyết phục hơn lời kêu gọi chung chung: nó cho thấy ranh giới giữa đùa vui và làm đau người khác, đồng thời khuyến khích học sinh kiểm soát cảm xúc, tôn trọng khác biệt và tìm trợ giúp khi có mâu thuẫn.
Bắt nạt không dừng lại khi tan học
Một biệt danh miệt thị, lời đe dọa hay sự cô lập có thể mở đầu cho bạo lực; trên mạng, nhóm chat công kích và clip bị phát tán khiến tổn thương theo học sinh về tận nhà. Những lời nhắm vào một em vẫn hiện trên điện thoại sau tiếng trống tan trường, làm nỗi buồn kéo dài và có thể khiến em sợ đến lớp. Bởi vậy, xem bắt nạt trên mạng là chuyện “ảo” hoặc cho rằng trò đùa chỉ đáng kể nếu có đánh nhau là cách hiểu nguy hiểm. Khi đám đông bình luận, chuyển tiếp hình ảnh hay đứng xem, sự việc có thêm khán giả và người bị nhắm tới càng khó tìm nơi an toàn.
Chuyên đề phòng, chống bạo lực tại Trường THPT Lương Tài ngày 26/10/2026 đặt học sinh trước những lựa chọn cụ thể: khi thấy bạn bị xô đẩy, các em sẽ đứng xem, quay điện thoại hay tìm người giúp? Những câu hỏi như “chỉ đánh một cái” hoặc “đi theo cho đông” cũng được đưa ra để làm rõ trách nhiệm và hậu quả của hành vi bột phát. Đây là điểm cần được nhấn mạnh trong mọi hoạt động giáo dục: không cổ vũ, không phát tán clip, không trả đũa bằng bạo lực. Người chứng kiến có thể báo tin kịp thời, hỏi thăm và đưa bạn đến gặp giáo viên; một hành động nhỏ đôi khi giúp sự việc được phát hiện trước khi leo thang.
Từ truyền thông đến can thiệp sớm
Chiến dịch Hà Tĩnh đã có gần 100 video truyền thông và thu hút hơn 500.000 lượt tương tác, theo dõi trên mạng xã hội. Những con số này cho thấy thông điệp có độ lan tỏa, nhưng lượt xem không đồng nghĩa với việc một học sinh đang bị bắt nạt đã được giúp đỡ. Truyền thông chỉ phát huy tác dụng khi đi cùng một đường dây hỗ trợ dễ tìm: học sinh biết có thể báo ai, thầy cô biết cách tiếp nhận thông tin, gia đình lắng nghe mà không quy lỗi cho con. Các trường cũng cần để tổ tư vấn tâm lý hoạt động thực chất, không chỉ xuất hiện trong một sự kiện.
Khi gặp nguy hiểm, học sinh nên rời khỏi nơi đó và báo cha mẹ hoặc thầy cô; nếu an toàn, hãy lưu lại thông tin liên quan. Đừng chia sẻ clip hay dùng bạo lực để trả đũa. Với người chứng kiến, im lặng không phải lựa chọn trung lập: hãy báo người có trách nhiệm, ở bên bạn bị cô lập và giúp bạn tiếp cận hỗ trợ. Hà Tĩnh cho biết sẽ tiếp tục duy trì, mở rộng mô hình hiệu quả và phát huy vai trò của tổ tư vấn tâm lý học đường. Đây là hướng đi cần thiết, miễn là lời hứa được chuyển thành phản hồi kịp thời và học sinh có thể tìm được người lớn đáng tin.
Tình bạn an toàn phải được thực hành
Một môi trường học đường an toàn không hình thành chỉ nhờ khẩu hiệu hay một phiên tòa giả định; nó được tạo nên từ cách học sinh đối xử với nhau mỗi ngày. Kéo ghế lại gần người đang bị cô lập, dừng một lời trêu khi bạn tỏ ra tổn thương, hoặc báo giáo viên khi thấy nhóm chat biến thành nơi công kích đều là những cách xây dựng tình bạn học sinh bằng hành động. Diễn đàn và video có thể giúp các em gọi tên hành vi sai, còn nhà trường cần tạo điều kiện để các em lên tiếng mà không sợ bị chế giễu hay trả đũa.
Kết luận cần rõ ràng: muốn nói không với bạo lực học đường, trường học phải kết hợp giáo dục tình bạn tích cực với nhận diện và can thiệp sớm. Học sinh cần được trao kỹ năng ứng xử và tìm trợ giúp; người chứng kiến cần được khuyến khích hành động; giáo viên, gia đình và nhà trường phải sẵn sàng lắng nghe, xử lý. Khi lời miệt thị, sự cô lập hay nội dung công kích được xem là dấu hiệu cần quan tâm thay vì chuyện nhỏ, chiến dịch mới có thể vượt khỏi sân khấu và trở thành sự an toàn thật trong lớp học lẫn nhóm chat.
