LRT Phú Quốc 9000 tỷ: dự án tham vọng đổi cách du khách di chuyển
Tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc là một hệ thống tàu điện chạy trên ray tiêu chuẩn, dài 17,59 km, sử dụng công nghệ đường sắt hiện đại để kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với khu vực Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, bổ sung một phương thức giao thông công cộng tốc độ cao cho đảo du lịch này. Điểm cốt lõi của LRT Phú Quốc 9000 tỷ không phải nằm ở chuyện có hay không công nghệ tiên tiến, mà nằm ở tham vọng thay đổi cách du khách di chuyển trên đảo Ngọc. Tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc nối từ sân bay tới Nam đảo, đi qua trục ĐT 975 được mở rộng thành đại lộ 62 m, 10 làn xe, với phần LRT chạy dọc dải phân cách giữa tuyến đường. Tuyến này gồm 6 ga, 5 ga mặt đất và 1 ga ngầm, với khoảng 14,81 km đi trên mặt đất, 0,78 km trên cao và 2 km đi ngầm qua khu vực lõi APEC. Tổng vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, theo hình thức BOT, cho thấy đây không chỉ là một dự án giao thông, mà là đặt cược vào tương lai hạ tầng APEC 2027 trên đảo.
Công nghệ thi công: không phải bài toán khó, thách thức nằm ở tổ chức
Nhìn trên giấy, LRT Phú Quốc là loại hình đường sắt nhẹ chạy điện, sử dụng ray rãnh 60R2 cao 180 mm, mỗi thanh dài 25 m, khổ tiêu chuẩn 1.435 mm. Tập đoàn Đường sắt Việt Nam cùng đối tác CRCC16 chịu trách nhiệm cung cấp, thi công lắp ray và hiệu chỉnh hệ thống ray – những việc mà ngành đường sắt đã làm nhiều lần với các tuyến Cát Linh – Hà Đông hay Bến Thành – Suối Tiên. Theo Chủ tịch Tập đoàn Đường sắt Việt Nam Đặng Sỹ Mạnh, "LRT Phú Quốc không có thách thức về mặt công nghệ. Về nguyên lý, đây vẫn là công nghệ đường sắt chạy trên ray". Nói cách khác, bê tông cốt thép, lao lắp kết cấu, lắp ray đường sắt, hàn ray… là những quy trình quen thuộc, được thi công, kiểm tra, nghiệm thu từng bước. Nhờ nền tảng kinh nghiệm vận hành và khai thác đường sắt, việc Đường sắt Việt Nam tham gia ngay từ khâu xây lắp được đánh giá là điểm cộng giúp rút ngắn khoảng cách giữa công trường và giai đoạn vận hành thương mại. Vấn đề không nằm ở chuyện "biết làm", mà là "làm kịp" trong điều kiện thời tiết và mặt bằng phức tạp.
Mặt bằng, thời tiết và địa hình: cuộc đua với mùa mưa Phú Quốc
Khi gần 1 km ray tiêu chuẩn được rải xuống nền đường chỉ sau chưa đầy 2 tuần kể từ lúc thiết bị cập cảng, cảm giác tiến độ LRT Phú Quốc rất khẩn trương. Nhưng dưới lớp "dải lụa thép" ấy là cả loạt thách thức xây dựng LRT mà chính lãnh đạo ngành đường sắt thừa nhận: mặt bằng và thời tiết mới là những yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ. Phú Quốc bước vào mùa mưa với những đợt mưa kéo dài, khiến việc tổ chức thi công lắp ray đường sắt gặp khó. Các đội thi công phải duy trì 3–4 kíp mỗi ngày, tranh thủ từng khoảng trời tạnh để lắp đặt, còn khi mưa thì dựng lều, bạt che di động để không gián đoạn hoàn toàn công việc. Một áp lực lớn khác là yêu cầu bàn giao mặt bằng sạch trên toàn tuyến để kịp lắp ray 17,59 km đường đôi trước tháng 2/2027, qua đó hoàn thành hạng mục đường ray trước tháng 3/2027 cho giai đoạn chạy thử. Chỉ huy thi công ray LRT Phú Quốc coi đây vừa là áp lực, vừa là vinh dự vì công trình phục vụ APEC – nghĩa là mỗi ngày chậm tiến độ đều là nguy cơ với hạ tầng APEC 2027.
Từ APEC 2027 hạ tầng tới trải nghiệm du lịch mới trên đảo Ngọc
LRT Phú Quốc được xây dựng trong bối cảnh đảo đang chuẩn bị đón Tuần lễ Cấp cao APEC, cùng lúc triển khai mở rộng sân bay, nâng cấp các tuyến đường và xây dựng Trung tâm Hội nghị, khách sạn, khu nghỉ dưỡng. Về chức năng ngắn hạn, đây là một mắt xích trong mạng lưới APEC 2027 hạ tầng: nếu hoàn thành đúng kế hoạch, LRT sẽ tạo kết nối trực tiếp từ sân bay tới khu vực APEC và chuỗi vui chơi – lưu trú phía Nam đảo. Nhưng ảnh hưởng dài hạn mới là điều đáng nói. Khi hoàn thành, tuyến LRT Phú Quốc có thể rút thời gian di chuyển từ sân bay đến các khu nghỉ dưỡng, giải trí Nam đảo xuống khoảng 20 phút, đồng thời cung cấp một phương tiện công cộng tốc độ cao thay cho ô tô hoặc taxi. Sau APEC, cách du khách chọn nơi ở, nơi chơi và cách di chuyển trên đảo rất có thể sẽ xoay quanh trục đường sắt nhẹ này. Thiết kế ray rãnh 60R2 cho phép xử lý mặt bằng giữa và xung quanh ray đồng mức, phủ cỏ ở đoạn phù hợp, khiến tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc hòa vào cảnh quan đô thị, không gây cảm giác "hạ tầng cứng" cắt đôi không gian du lịch. Đó là bước đi đúng nếu đảo Ngọc muốn giao thông hiện đại mà vẫn giữ vẻ hấp dẫn đối với du khách quốc tế.
Cuộc chạy thử 2027: LRT có kịp trở thành biểu tượng mới của Phú Quốc?
Dự án LRT Phú Quốc được khởi công ngày 19/12/2025, đặt mục tiêu chạy thử vào tháng 7 và khai thác thương mại từ tháng 11/2027. Với tốc độ thiết kế 70–100 km/h và công suất vận chuyển tối đa khoảng 4.500 hành khách/giờ, tuyến này có đủ điều kiện kỹ thuật để trở thành xương sống giao thông công cộng trên trục Nam đảo. Vấn đề là việc chạy đua từng ngày để kịp APEC 2027 không chỉ là bài toán về tiến độ, mà là bài kiểm tra năng lực tổ chức thi công trong điều kiện khí hậu thất thường. Nếu nhà thầu giữ được nhịp lắp ray đường sắt trên toàn bộ chiều dài trong mùa mưa, bảo đảm chất lượng ray rãnh 60R2 và các hạng mục kết cấu, LRT Phú Quốc có cơ hội lớn trở thành biểu tượng hạ tầng mới của đảo Ngọc. Từ góc độ du lịch, một tuyến LRT văn hóa – với các ga được thiết kế kể câu chuyện riêng, từ Tây Bắc, Hà Nội, Huế tới Tây Nguyên – sẽ biến phương tiện công cộng thành trải nghiệm khám phá. Nếu mục tiêu 2027 đạt được, APEC chỉ là điểm xuất phát; cuộc sống hằng ngày của người dân và du khách mới là thước đo cuối cùng cho thành công của tuyến đường sắt nhẹ Phú Quốc.
