Tuyến LRT Phú Quốc: dự án đường sắt nhẹ đang thay đổi trục giao thông đảo Ngọc
Tuyến LRT Phú Quốc là tuyến đường sắt nhẹ dài 17,59 km, vốn đầu tư gần 9.000 tỷ đồng, kết nối Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc với Trung tâm Hội nghị và Triển lãm APEC, sử dụng ray khổ tiêu chuẩn 1.435 mm cùng hệ thống tàu điện hiện đại để hình thành trục giao thông công cộng xương sống mới trên đảo. Đây không chỉ là một công trình giao thông Phú Quốc mang tính biểu tượng, mà còn là thử nghiệm quan trọng cho đường sắt nhẹ Việt Nam. Đường ray LRT được lắp đặt trên mặt đất, trên cao và đi ngầm, tạo nên một hành lang vận tải công cộng xuyên Nam đảo. Toàn tuyến có khả năng vận chuyển khoảng 4.500 hành khách mỗi giờ, rút thời gian di chuyển từ sân bay tới khu APEC xuống khoảng 20 phút, thay thế hình ảnh du khách chen chúc trên đường ô tô bằng trải nghiệm tàu điện sạch, yên và có câu chuyện văn hóa riêng.
Công nghệ lắp ray: ngành đường sắt đã quen tay, vấn đề nằm ở mặt bằng và thời gian
Điểm đáng chú ý nhất trong giai đoạn lắp ray đường sắt hiện nay là: công nghệ không phải thứ khiến các kỹ sư và công nhân lo lắng. Chủ tịch Tập đoàn Đường sắt Việt Nam khẳng định LRT Phú Quốc "không có thách thức về mặt công nghệ" vì về nguyên lý vẫn là công nghệ đường sắt chạy trên ray với các hạng mục bê tông cốt thép, lao lắp kết cấu, đặt ray, hàn ray mà ngành đã có nhiều năm kinh nghiệm. Tập đoàn Đường sắt Việt Nam phối hợp với Công ty TNHH Tập đoàn Cục 16 Đường sắt Trung Quốc triển khai gói thầu cung cấp, thi công lắp đặt và hiệu chỉnh hệ thống ray, cho thấy LRT là cơ hội để đường sắt nhẹ Việt Nam tích lũy thêm kinh nghiệm đô thị. Thách thức thực sự lại nằm ở khối lượng công việc phải hoàn thành trước tháng 2–3/2027 để kịp chạy thử vào tháng 7/2027, trong khi mặt bằng và thời tiết đảo biển liên tục gây nhiễu cho kế hoạch thi công.
“Dải lụa thép” 4.200 tấn và khung tiến độ chạy thử trước thềm APEC
Từ giữa tháng 9, sau chưa đầy hai tuần kể từ khi những lô thiết bị đầu tiên cập cảng, gần 1 km ray khổ tiêu chuẩn đã được rải xuống nền đường, mở màn cho giai đoạn lắp ray đồng loạt trên toàn tuyến. Mỗi thanh ray rãnh 60R2 cao 180 mm, dài 25 m, nặng khoảng 1,5 tấn, được đưa vào vị trí, căn chỉnh và liên kết trên nền đường đã hoàn thiện. Khi 2.850 thanh ray được lắp đặt xong, hơn 4.200 tấn thép sẽ nối liền hai đầu hòn đảo, tạo thành một "dải lụa thép" chạy xuyên Nam đảo – một hình ảnh rất khác với những con đường bê tông quen thuộc. Dự án đặt mục tiêu hoàn tất lắp đặt hệ thống ray vào khoảng tháng 2–3/2027 để bàn giao cho chủ đầu tư chạy thử, hướng tới mốc chạy thử tháng 7/2027 và khai thác thương mại sau đó, như một mắt xích chủ lực trong APEC 2027 hạ tầng của Phú Quốc.
Thời tiết khắc nghiệt và mặt bằng chật hẹp: bài toán thực sự của công trình giao thông Phú Quốc
Nhìn từ bên ngoài, người ta dễ nghĩ thách thức chính của tuyến LRT Phú Quốc nằm ở công nghệ đường sắt nhẹ hiện đại. Thực tế trên công trường lại cho thấy điều ngược lại: khi đảo bước vào mùa mưa, những trận mưa lớn kéo dài cả ngày, gió biển mạnh và nước trắng mặt đường, nhưng công trường lắp ray không thể dừng. Công nhân phải mặc áo mưa, đội mũ bảo hộ, bám dọc tuyến ray để kiểm tra từng liên kết và siết chặt từng bu lông dưới trời mưa, tranh thủ mọi khoảng thời gian thời tiết tạm ổn để đẩy tiến độ. Theo lãnh đạo đường sắt, mặt bằng và thời tiết là hai yếu tố có thể ảnh hưởng trực tiếp đến tiến độ – đây là vấn đề mà mọi công trình giao thông Phú Quốc ngoài trời phải đối mặt. LRT lại chạy giữa đại lộ 10 làn xe, đi qua cầu, hầm, đoạn ngầm qua lõi APEC, nên mỗi bước thi công vừa phải đảm bảo an toàn, vừa phải giữ hình ảnh một dự án đô thị du lịch đang dần thành hình.
Từ hạ tầng phục vụ APEC đến trải nghiệm đường sắt nhẹ Việt Nam cho du khách
Nếu nhìn LRT Phú Quốc chỉ như một tuyến tàu điện phục vụ APEC 2027, chúng ta sẽ bỏ lỡ vai trò dài hạn của nó với đảo Ngọc và với đường sắt nhẹ Việt Nam. Tuyến gồm 6 ga với thiết kế kể những câu chuyện văn hóa từ Tây Bắc, Hà Nội, Huế, Tây Nguyên, Sài Gòn đến Đảo Ngọc, biến hành trình 20 phút từ sân bay đến trung tâm APEC thành một chuyến tàu "văn hóa du lịch". Với khả năng vận chuyển 4.500 hành khách/giờ, tuyến LRT Phú Quốc mở ra cách mới để du khách di chuyển và khám phá đảo, giảm phụ thuộc vào xe buýt và taxi, đồng thời cho thấy Việt Nam có thể tự tin vận hành những công trình LRT ở mức yêu cầu kỹ thuật cao. Trong bức tranh chung, LRT là một mắt xích trong chuỗi hạ tầng gồm sân bay mở rộng, đường giao thông và trung tâm hội nghị, nhưng lại là mắt xích có thể định nghĩa lại cảm nhận của du khách về Phú Quốc ngay từ bước chân đầu tiên rời sân bay.
