Hồ Tây – báu vật văn hóa đang bị lãng phí giữa cơn sốt du lịch Hà Nội
Hồ Tây Hà Nội là hồ nước tự nhiên rộng hơn 500ha, bao quanh bởi hệ thống di tích lịch sử, văn hóa, tâm linh và làng nghề truyền thống, được xem như một thắng cảnh gắn chặt với bản sắc đô thị của Thủ đô, nhưng lại chưa trở thành điểm đến ưu tiên trong hành trình của du khách quốc tế đến du lịch Hà Nội. Trong khi Hà Nội vừa chạm mốc 5 triệu khách quốc tế trong nửa đầu năm 2026 và đặt mục tiêu đón 9 triệu khách cả năm, Hồ Tây vẫn là “nốt trầm” trên bản đồ thắng cảnh Hà Nội. Nguyên nhân không chỉ nằm ở khoảng cách địa lý với khu phố cổ, mà sâu xa hơn là tư duy phát triển du lịch còn manh mún, thiếu chiến lược và thiếu cả sự tự tin biến hồ thành trung tâm trải nghiệm. Câu hỏi không phải là “Hồ Tây có gì?”, mà là “Vì sao chúng ta để báu vật này bị lãng phí lâu đến vậy?”.
Vì sao du khách quốc tế bỏ qua Hồ Tây trong hành trình khám phá Hà Nội?
Các nền tảng du lịch quốc tế lớn cho thấy ba khu vực “hot nhất” Hà Nội vẫn là Phố cổ, hồ Hoàn Kiếm và các di tích như Hỏa Lò, Văn Miếu, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh. Không gian quanh Hồ Tây, dù đậm đặc di tích và cảnh quan đẹp, lại chưa trở thành lựa chọn ưu tiên của du khách quốc tế. Lý do đầu tiên mang tính thực dụng: đa số khách lưu trú tại khu phố cổ, trong khi Hồ Tây khá xa khu trung tâm yêu thích này. Lý do thứ hai mang tính trải nghiệm: những gì Hồ Tây mang lại hiện nay bị phân tán, lẻ tẻ, thiếu điểm nhấn và tuyến tham quan rõ ràng. Ngay cả việc tìm chỗ đậu xe hay một đoạn đường ven hồ đủ rộng để dạo bộ cũng là thử thách với người lần đầu đến Thủ đô. Nói thẳng, Hồ Tây không thua kém về tài nguyên, nhưng thua về cách kể câu chuyện và tổ chức trải nghiệm.
Những nút thắt hạ tầng và quy hoạch đang níu chân Hồ Tây
Các chuyên gia du lịch thừa nhận hạ tầng và không gian cảnh quan quanh Hồ Tây đang là rào cản lớn khiến khu vực này khó tiếp cận đối với du khách. Đoạn hồ trên trục Thanh Niên cùng chùa Trấn Quốc, đền Quán Thánh là khu vực dễ tiếp cận nhất; phần còn lại bị chia cắt bởi đường ven hồ nhỏ hẹp, nhiều đoạn bị khu dân cư che khuất hoặc lấn chiếm kinh doanh. Ông Bùi Mạnh Hiếu nhận định Hồ Tây không chỉ là thắng cảnh mà còn là “báu vật” của Hà Nội, song việc khai thác hiện nay “chưa tương xứng với tiềm năng” khi các giá trị văn hóa, di tích và làng nghề quanh hồ chưa được kết nối hiệu quả. Ông Trương Quốc Hùng nhấn mạnh Hồ Tây “thiếu quy hoạch tổng thể và điểm nhấn”, trái ngược với những hồ nổi tiếng như Tây Hồ ở Hàng Châu hay hồ Điền Trì ở Côn Minh vốn thành công nhờ quy hoạch đồng bộ và ưu tiên không gian trải nghiệm quảng trường ven hồ cùng hạ tầng giao thông thuận tiện.
Cú hích quy hoạch 30.151 tỷ đồng: cơ hội có đủ để đổi số phận Hồ Tây?
Ngày 15/6, Hội đồng nhân dân thành phố đã thông qua Nghị quyết chủ trương đầu tư dự án cải tạo và phát huy giá trị khu vực Hồ Tây cùng tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ với tổng mức đầu tư sơ bộ hơn 30.151 tỷ đồng. Dự án có quy mô khoảng 567,75ha, giữ nguyên hiện trạng 520,9ha mặt nước để bảo tồn hệ sinh thái tự nhiên và cảnh quan đặc trưng, đồng thời cải tạo khoảng 46,85ha đất gồm các hồ phụ cận và tập trung chỉnh trang hệ thống đường ven hồ tổng chiều dài khoảng 13,5km. Bên cạnh giao thông, dự án dự kiến hình thành quảng trường, bến thuyền, cầu ngắm cảnh, công viên, vườn hoa, bãi xe ngầm tích hợp dịch vụ cùng các hạng mục bảo vệ môi trường, tạo thêm không gian sinh hoạt cộng đồng cho gần 10 triệu người dân và nâng trải nghiệm cho du khách. Tham vọng chia sẻ là biến trục Hồ Tây – Ba Vì thành không gian chiến lược về văn hóa, cảnh quan, tâm linh và trung tâm văn hóa, du lịch, kinh tế sáng tạo mang tầm vóc quốc tế.
Từ thắng cảnh bị lãng quên đến trung tâm du lịch: cần nhiều hơn một dự án hạ tầng
Nếu quá trình đầu tư được thực hiện đồng bộ, những nút thắt lâu nay của Hồ Tây như kiến trúc thiếu bản sắc, quy hoạch chắp vá, thiếu không gian trải nghiệm, cảnh quan hạn chế và giao thông tiếp cận khó khăn có cơ hội được tháo gỡ từng bước. Khi đó, bản đồ du lịch Hà Nội có thể thay đổi: du khách quốc tế sẽ không chỉ dạo hồ Hoàn Kiếm hay ăn uống ở phố cổ, mà còn tìm đến Hồ Tây ngắm cảnh, xem biểu diễn nghệ thuật tại nhà hát Hồ Tây hoặc tìm hiểu lịch sử, văn hóa vùng đất linh thiêng này. Nhưng hạ tầng thôi chưa đủ. Muốn Hồ Tây trở thành điểm đến du khách quốc tế đúng nghĩa, Hà Nội phải xây dựng sản phẩm du lịch có câu chuyện rõ ràng, thiết kế tuyến tham quan gắn di tích, làng nghề và ẩm thực, đồng thời làm truyền thông mạnh mẽ để Hồ Tây xuất hiện ngang hàng trong mọi gợi ý du lịch Hà Nội. Nếu coi Hồ Tây là tâm điểm của một chiến lược phát triển du lịch chứ không chỉ là “một thoáng Tây Hồ”, Thủ đô mới có cơ hội sở hữu một trung tâm du lịch và sáng tạo xứng tầm quốc tế.
