An ninh phải đi cùng hoạt động hàng không thông suốt
An ninh hàng không là hệ thống biện pháp nhằm bảo vệ hoạt động bay, con người và cơ sở hàng không trước các nguy cơ có thể gây gián đoạn hoặc tổn hại. Tại phiên họp đầu tiên của Ủy ban quốc gia về an ninh hàng không và tạo thuận lợi hàng không ngày 20/10, Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc yêu cầu rà soát phi công nước ngoài, siết quản lý UAV và tăng cường các biện pháp bảo đảm an ninh, an toàn hàng không.
Điểm đáng chú ý là chỉ đạo không đặt kiểm soát an ninh đối lập với mục tiêu tạo thuận lợi hàng không. Các cơ quan phải xác định rõ trách nhiệm, lộ trình và cơ chế phối hợp, đồng thời xử lý sớm vấn đề phát sinh để tránh bị động. Đây là hướng tiếp cận cần thiết: siết kiểm soát mà thiếu phối hợp có thể gây vướng mắc cho hoạt động bình thường, còn ưu tiên thông suốt mà xem nhẹ rủi ro sẽ làm suy yếu an toàn hàng không. Yêu cầu là giữ được cả hai mục tiêu, với an ninh làm nền tảng cho một hệ thống vận hành ổn định.
Rà soát phi công nước ngoài theo hồ sơ và quá trình công tác
Bộ Công an được giao chủ trì rà soát, nắm tình hình và đánh giá việc quản lý nhân sự nước ngoài trong ngành hàng không Việt Nam, tập trung vào xác minh nhân thân, tình trạng sức khỏe và quá trình công tác, nhất là với phi công nước ngoài. Mục tiêu được nêu là phát hiện và phòng ngừa kịp thời nguy cơ ảnh hưởng đến an ninh, an toàn hàng không.
Đây là biện pháp phòng ngừa, không nên bị hiểu thành kết luận rằng nhóm nhân sự này mặc nhiên có nguy cơ cao. Giá trị của việc rà soát nằm ở quy trình kiểm tra có căn cứ, được thực hiện nhất quán và gắn với trách nhiệm quản lý rõ ràng. Một hồ sơ sức khỏe, nhân thân và công tác được đánh giá đầy đủ giúp cơ quan chức năng nhận diện dấu hiệu cần lưu ý mà không biến kiểm soát thành rào cản tùy tiện đối với hoạt động khai thác.
Quản lý UAV cần bản đồ rõ, thiết bị đủ năng lực và chế tài
UAV xâm nhập khu vực sân bay có thể uy hiếp an toàn hàng không; vì vậy quản lý không thể chỉ dựa vào nhắc nhở sau khi vi phạm xảy ra. Bộ Công an được giao hoàn thiện pháp luật về phát triển, quản lý thiết bị bay không người lái; xây dựng bản đồ số thể hiện khu vực cấm bay, hạn chế bay trên toàn quốc; đồng thời tăng cường xử lý nghiêm các vi phạm gây ảnh hưởng đến an ninh, an toàn.
Chỉ đạo còn yêu cầu ưu tiên nguồn lực theo quy định để đầu tư thiết bị phục vụ quản lý, phát hiện, ngăn chặn và xử lý UAV. Bộ Quốc phòng phối hợp giám sát hoạt động bay trong phạm vi phụ trách, còn ngành hàng không cần tham gia phát hiện, cảnh báo và xử lý khi thiết bị xâm nhập khu vực sân bay hoặc nơi có hoạt động bay. Những mắt xích này chỉ phát huy tác dụng nếu thông tin được chia sẻ kịp thời và thẩm quyền xử lý không bị chồng lấn.
Với người dân và tổ chức sử dụng thiết bị, yêu cầu thực tế là cần biết nơi nào cấm hoặc hạn chế bay trước khi vận hành. Các địa phương phải công khai, cập nhật thông tin khu vực và bố trí lắp biển chỉ dẫn, biển cấm bay để người sử dụng nhận biết, chấp hành. Bản đồ và biển báo rõ ràng vì thế không chỉ hỗ trợ lực lượng chức năng mà còn giảm nguy cơ vi phạm do thiếu thông tin.
Mốc triển khai và phép thử về phối hợp
Các nhiệm vụ được giao phải hoàn thành trong quý I/2027. Trong năm 2027, các cơ quan còn phải phối hợp với Tổ chức Hàng không dân dụng Quốc tế (ICAO) tổ chức đánh giá an ninh hàng không tại Việt Nam theo Chương trình Đánh giá an ninh hàng không toàn cầu USAP-CMA. Đây là những mốc cụ thể để theo dõi việc chuyển chỉ đạo thành quy trình, năng lực và kết quả thực tế.
Song song với đó, Bộ Xây dựng được giao chủ trì cùng Bộ Tài chính, Bộ Công an và các cơ quan liên quan rà soát phương án, điều kiện cần thiết để đưa giai đoạn 1 của Cảng hàng không quốc tế Long Thành và Cảng hàng không quốc tế Gia Bình vào khai thác. Điều này càng làm rõ yêu cầu phải kết hợp chuẩn bị khai thác với bảo đảm an ninh và an toàn, thay vì xem hai việc là những mục tiêu tách rời.
Thước đo cuối cùng không phải số lượng quy định hay thiết bị được bổ sung, mà là khả năng phát hiện sớm nguy cơ, phối hợp xử lý đúng thẩm quyền và giữ cho hoạt động bay diễn ra thuận lợi. Rà soát nhân sự và siết quản lý UAV là những bước cần thiết; hiệu quả sẽ phụ thuộc vào tính minh bạch của quy trình và việc hoàn thành đúng hạn. Bảo đảm an ninh hàng không tốt phải giúp hoạt động bay an toàn hơn mà không tạo ra trở ngại không cần thiết.
