Cáp treo Mã Pí Lèng: biểu tượng mới cho chiến lược đầu tư du lịch 2026-2030?
Cáp treo Mã Pí Lèng là phương án hạ tầng du lịch đang được Tuyên Quang nghiên cứu để đưa vào khai thác cảnh quan hẻm vực Tu Sản và dòng Nho Quế, đồng thời gắn với danh mục 181 dự án thu hút đầu tư ngoài ngân sách giai đoạn 2026–2030 nhằm tạo động lực tăng trưởng du lịch vùng núi đá hiểm trở Tây Bắc. Đây không phải một dự án đơn lẻ, mà là mảnh ghép thể hiện cách tỉnh nhìn nhận du lịch như ngành kinh tế mũi nhọn. Theo thông tin công bố, UBND tỉnh đã ban hành Quyết định 2398/QĐ-UBND phê duyệt danh mục 181 dự án thu hút đầu tư ngoài ngân sách giai đoạn 2026–2030, trong đó có nghiên cứu cáp treo tại khu vực Mã Pí Lèng bên cạnh các dự án du lịch sinh thái và nghỉ dưỡng khác. Việc đưa một tuyến cáp treo vào danh mục chiến lược cho thấy Tuyên Quang chấp nhận bước vào cuộc cạnh tranh hạ tầng du lịch với các địa phương đã đi trước. Điểm đáng nói là cáp treo Mã Pí Lèng được đặt giữa hai áp lực: nhu cầu mở rộng du lịch Tuyên Quang và yêu cầu bảo vệ cảnh quan, môi trường, di sản của Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn. Nếu tỉnh chỉ coi đây là một sản phẩm ngắm cảnh từ trên cao, dự án sẽ khó trở thành động lực; ngược lại, nếu xem nó như trục xương sống kết nối các điểm đến, chiến lược đầu tư du lịch 2026-2030 có thể bước sang một cấp độ mới.
Từ hẻm vực Tu Sản đến bản đồ du lịch Tuyên Quang
Mã Pí Lèng được mệnh danh là “vua của các cung đèo” với một bên là vách núi dựng đứng, một bên là vực sâu ôm lấy dòng Nho Quế xanh ngọc, phía xa là hẻm vực Tu Sản – vực sâu nhất Đông Nam Á. Cáp treo Mã Pí Lèng, nếu thành hiện thực, sẽ biến trải nghiệm này từ hành trình mạo hiểm trên đường đèo thành sản phẩm du lịch đại chúng, tiếp cận được nhiều nhóm khách hơn. Theo danh mục thu hút đầu tư, ngoài phương án cáp treo Mã Pí Lèng, Tuyên Quang còn có 34 dự án thuộc lĩnh vực du lịch như Khu du lịch Nho Quế 1 quy mô 1.500ha, Khu du lịch sinh thái Nà Hang – Lâm Bình và các dự án suối khoáng. Cáp treo vì thế không đứng một mình; nó có thể trở thành điểm nhấn kết nối các cụm du lịch sông – núi – sinh thái, tạo ra tuyến trải nghiệm liên hoàn thay vì những điểm đến rời rạc. Tỉnh xác định danh mục 181 dự án nhằm quảng bá cơ hội đầu tư, tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận thông tin và khảo sát thực địa. Cách làm này cho thấy Tuyên Quang không chờ đợi dòng vốn tự tìm đến, mà chủ động “bày bàn” cho nhà đầu tư. Nếu cáp treo Mã Pí Lèng được thiết kế như cửa ngõ vào hệ sinh thái du lịch Tuyên Quang, nó có thể kéo theo cả chuỗi dịch vụ lưu trú, trải nghiệm, vận tải và thương mại địa phương.
Bài học từ U Bò – Thác Chuối: cáp treo không chỉ là một sợi dây trên trời
Trong khi cáp treo Mã Pí Lèng mới ở giai đoạn nghiên cứu, một địa phương khác đã đi rất xa với mô hình quần thể du lịch gắn cáp treo. Dự án Quần thể du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và vui chơi giải trí núi U Bò – hồ Thác Chuối đã được chấp thuận chủ trương đầu tư tại Quyết định 1061/QĐ-UBND, với tổng vốn dự kiến hơn 16.234 tỷ đồng và quy mô khoảng 167,46ha. Dự án này định hình một hệ sinh thái đầy đủ: cơ sở lưu trú 3–5 sao, công trình văn hóa, vui chơi giải trí, công viên, cây xanh cảnh quan, các tuyến cáp treo cùng hệ thống hạ tầng kỹ thuật đồng bộ. Một trong những điểm nhấn là định hướng hình thành tuyến cáp treo từ hồ Thác Chuối lên đỉnh U Bò, sau đó tỏa thành nhiều nhánh kết nối vùng sinh thái thuộc Vườn quốc gia Phong Nha – Kẻ Bàng. Dự án dự kiến thu hút khoảng 3 triệu lượt khách mỗi năm và được coi là khu vực động lực phát triển kinh tế – du lịch, tạo việc làm, nâng cao thu nhập và sinh kế bền vững cho người dân địa phương. “Dự án sẽ hình thành một quần thể du lịch nghỉ dưỡng, giải trí cao cấp với hệ thống cơ sở lưu trú đạt tiêu chuẩn từ 3–5 sao, dự kiến thu hút khoảng 3 triệu lượt khách/năm.” Câu chuyện U Bò – Thác Chuối là lời nhắc cho Tuyên Quang: nếu chỉ xây một tuyến cáp treo mà không thiết kế hệ sinh thái dịch vụ đi kèm, lợi ích kinh tế – xã hội sẽ khó đạt đến tầm dự án động lực.
Thách thức môi trường và khoảng trống pháp lý của cáp treo Mã Pí Lèng
Khác với U Bò – Thác Chuối đã có ngày dự kiến khởi công 30/10/2026 và đang hoàn thiện quy hoạch chi tiết, đánh giá tác động môi trường, cáp treo Mã Pí Lèng vẫn ở giai đoạn khảo sát, chưa có thông số rõ ràng về phạm vi xây dựng, hướng tuyến, tổng mức đầu tư và phương án bảo vệ cảnh quan. Khoảng trống này là nguy cơ nếu địa phương nóng vội biến ý tưởng thành công trình mà thiếu khung bảo vệ di sản. Khu vực Mã Pí Lèng nằm trong Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn, nơi yêu cầu bảo vệ cảnh quan, môi trường và giá trị di sản được đặt lên hàng đầu. Một tuyến cáp treo đi qua vách núi dựng đứng, vực sâu hun hút và hẻm Tu Sản sẽ tác động trực tiếp đến hệ sinh thái đá vôi, rừng và dòng Nho Quế. Nếu không có tiêu chuẩn môi trường nghiêm ngặt, du lịch Tuyên Quang có thể đánh đổi danh hiệu di sản lấy vài năm tăng trưởng khách. Mặt khác, chính việc dự án còn trong giai đoạn nghiên cứu lại là cơ hội: tỉnh có thời gian xây dựng bộ tiêu chí riêng cho cáp treo Mã Pí Lèng, từ mật độ công trình, năng lực vận hành đến giới hạn số khách mỗi ngày. Nếu Tuyên Quang dám đặt ra chuẩn cao hơn mặt bằng chung, cáp treo Mã Pí Lèng có thể trở thành hình mẫu cho dự án hạ tầng Tây Bắc thân thiện với môi trường – thay vì là ví dụ tiêu cực về “bê tông hóa” di sản.
Kết luận: Cáp treo Mã Pí Lèng phải là trục chiến lược, không phải món đồ trang trí
Danh mục 181 dự án thu hút đầu tư ngoài ngân sách giai đoạn 2026–2030 cho thấy Tuyên Quang đang bước vào một chu kỳ đầu tư du lịch mới, với cáp treo Mã Pí Lèng là biểu tượng dễ nhận diện nhất. Nhưng biểu tượng chỉ có ý nghĩa nếu được gắn với chiến lược rõ ràng: kết nối các khu du lịch Nho Quế 1, Nà Hang – Lâm Bình, suối khoáng; bảo vệ cảnh quan hẻm Tu Sản; và tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng địa phương. Bài học từ U Bò – Thác Chuối cho thấy một tuyến cáp treo có thể trở thành động lực kinh tế – xã hội nếu được đặt trong quần thể du lịch đồng bộ, có quy hoạch chi tiết, đánh giá tác động môi trường và mục tiêu thu hút khách rõ ràng. Ngược lại, nếu coi cáp treo Mã Pí Lèng chỉ là “sản phẩm check-in” để quảng bá du lịch Tuyên Quang, dự án sẽ nhanh chóng lạc nhịp trong cuộc cạnh tranh hạ tầng du lịch Tây Bắc. Cáp treo Mã Pí Lèng nên được xem là bài kiểm tra năng lực quy hoạch dài hạn của Tuyên Quang: hoặc tỉnh chứng minh mình có thể kết hợp đầu tư du lịch 2026-2030 với bảo tồn di sản, hoặc chấp nhận bị nhìn như địa phương đánh đổi cảnh quan lấy tăng trưởng ngắn hạn. Lựa chọn nằm ở cách tỉnh thiết kế dự án ngay từ giai đoạn khảo sát – chứ không phải ở chiều dài sợi cáp.
