SCCC Thái Lan mở rộng Hòn Chông: một bước đi FDI mang tính thông điệp
Việc Tập đoàn SCCC Thái Lan đầu tư gần 11.000 tỷ đồng để mở rộng Nhà máy Xi măng Hòn Chông tại An Giang với dây chuyền 2 và 3 là một quyết định đầu tư trực tiếp nước ngoài mang tính chiến lược, nhằm nâng công suất, kéo dài thời gian hoạt động tại Việt Nam và củng cố vai trò của xi măng Thái Lan trong chuỗi cung ứng vật liệu xây dựng khu vực.
Thông tin về kế hoạch mở rộng được Tổng giám đốc Siam City Cement Public Company Limited (SCCC), ông Ranjan Sachdeva, nêu tại cuộc gặp Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc. Đây không chỉ là một dự án mở rộng nhà máy Việt Nam mang tính kỹ thuật, mà là tuyên bố chính trị – kinh tế: SCCC chọn ở lại lâu dài, tăng hiện diện tại thị trường xi măng Việt Nam thay vì rút lui khi cạnh tranh gay gắt. SCCC hiện hoạt động tại Việt Nam thông qua INSEE Việt Nam, sau thương vụ mua lại phần vốn tại liên doanh Holcim trước đây, và nhà máy Hòn Chông là “căn cứ địa” then chốt của họ.
Vì sao lại là lúc này và vì sao lại là An Giang?
Theo phía Chính phủ, Việt Nam đặt mục tiêu tăng trưởng hai con số đến năm 2030, kéo theo nhu cầu đầu tư lớn vào hạ tầng, đô thị, cảng biển và các công trình kinh tế – xã hội. Nhu cầu vật liệu xây dựng vì thế sẽ không giảm trong ngắn và trung hạn. Trong bối cảnh đó, việc tăng công suất công nghiệp xi măng ở một vị trí chiến lược như An Giang là bước đón đầu chu kỳ đầu tư hạ tầng mới. Việc mở rộng dự án Hòn Chông được xác định là bước đi chiến lược nhằm đáp ứng nhu cầu vật liệu xây dựng phục vụ phát triển hạ tầng tại khu vực, đồng thời phù hợp với định hướng phát triển xanh và bền vững của tỉnh An Giang.
An Giang không chỉ là địa bàn có mỏ nguyên liệu mà còn nằm trong trục kết nối vùng Đồng bằng sông Cửu Long với Campuchia, tạo lợi thế logistic cho xuất – nhập khẩu. UBND tỉnh đã chấp thuận chủ trương và cấp giấy chứng nhận đăng ký đầu tư cho các dự án lớn trong lĩnh vực xi măng, trong đó Hòn Chông là một trong hai dự án có tổng vốn gần 17.000 tỷ đồng. Khi một địa phương biên giới lựa chọn công nghiệp xi măng làm trụ cột, việc đầu tư An Giang của SCCC là chọn đứng ở tâm của làn sóng hạ tầng mới, thay vì đứng ngoài quan sát.
Công nghệ, môi trường và “bài kiểm tra” phát triển bền vững
Ở cấp độ kỹ thuật, dự án Hòn Chông không chỉ là thêm hai dây chuyền. Nhà máy hiện được đầu tư hệ thống tháp trao đổi nhiệt 6 tầng nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng và khả năng thu hồi nhiệt, trong khi dây chuyền 2 và 3 được tuyên bố sẽ áp dụng công nghệ tiên tiến, tối ưu hiệu quả năng lượng và giảm tác động đến môi trường. SCCC đồng thời muốn tăng sử dụng nguyên liệu thay thế và giảm tỷ lệ clinker trong sản xuất xi măng để tiết kiệm tài nguyên và giảm ảnh hưởng môi trường.
Vấn đề là: lời hứa xanh sẽ được thực hiện đến đâu. Lãnh đạo Chính phủ nhấn mạnh yêu cầu ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, sử dụng công nghệ cao và tiết kiệm tài nguyên. Lãnh đạo An Giang cũng trông đợi doanh nghiệp phối hợp xử lý các vấn đề khai thác khoáng sản, môi trường, việc làm và vận chuyển hàng hóa. Ở một ngành thường bị soi vì bụi, tiếng ồn, khí thải như công nghiệp xi măng, Hòn Chông sẽ là “bài kiểm tra” cho tuyên bố phát triển bền vững của xi măng Thái Lan ngay trên đất Việt Nam.
Từ Hòn Chông đến chuỗi công nghiệp xi măng khu vực
SCCC được thành lập năm 1969, là một trong những nhà sản xuất xi măng lớn tại Thái Lan, cung cấp xi măng, cốt liệu và các giải pháp xây dựng. Trong chiến lược mở rộng, tập đoàn này đã đầu tư vào Indonesia, Campuchia, Bangladesh, Sri Lanka và Việt Nam. Nói cách khác, Hòn Chông không phải dự án đơn lẻ, mà là một mắt xích trong mạng lưới nhà máy xi măng Thái Lan trải khắp khu vực. Việc mở rộng nhà máy Việt Nam giúp SCCC tái cân bằng năng lực sản xuất giữa các thị trường, chia sẻ công nghệ và chuẩn môi trường, đồng thời tạo “bản đồ sản xuất” đủ linh hoạt trước biến động nhu cầu dòng vốn và chuỗi cung ứng.
Theo một tuyên bố, “tổng vốn đầu tư của dây chuyền 2 và 3 tại Hòn Chông vào khoảng 10.890 tỷ đồng, nâng tổng vốn toàn dự án lên 16.510 tỷ đồng khi tính cả dây chuyền 1”. Con số này cho thấy SCCC không xem Hòn Chông như một nhà máy vệ tinh mà là trụ cột trong chiến lược dài hạn. Việc INSEE – thương hiệu thuộc SCCC – sở hữu hệ thống nhà máy xi măng và trạm trộn bê tông tại khu vực phía Nam càng củng cố luận điểm rằng Việt Nam là “cứ điểm sản xuất” chứ không chỉ là thị trường tiêu thụ.
Ý nghĩa chiến lược cho quan hệ công nghiệp Thái – Việt
Nhìn rộng hơn, thương vụ mở rộng Hòn Chông là biểu tượng của làn sóng FDI Thái Lan vào các ngành công nghiệp nền tảng tại Việt Nam. Khi một tập đoàn xi măng Thái Lan chọn tăng hiện diện thay vì rút lui, điều đó gửi đi thông điệp về niềm tin vào môi trường đầu tư, nhu cầu hạ tầng và khả năng phối hợp chính sách giữa hai nước. Đầu tư An Giang với một nhà máy công nghiệp xi măng quy mô lớn còn thể hiện cam kết gắn kết sâu với vùng biên, nơi vừa có tiềm năng nguyên liệu, vừa là cửa ngõ giao thương lục địa.
Tuy nhiên, để dự án trở thành câu chuyện thành công cho cả hai phía, cần rõ ràng ba tầng cam kết: SCCC phải thực sự đầu tư vào công nghệ sạch; địa phương phải siết kỷ luật trong khai thác khoáng sản; và Việt Nam cần duy trì một hành lang pháp lý ổn định, khuyến khích FDI nhưng không đánh đổi môi trường. Nếu làm được, Hòn Chông có thể trở thành hình mẫu hợp tác công nghiệp mới giữa Thái Lan và Việt Nam – nơi FDI không chỉ mang lại vốn và công suất, mà còn đưa vào những chuẩn mực cao hơn về quản trị và phát triển bền vững.
