Ngôi trường 257 tỷ đồng trên núi cao và thông điệp về bình đẳng giáo dục
Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương là một trường nội trú vùng biên được xây dựng trên diện tích gần 50.000 m² ở vùng núi cao Lào Cai, với tổng mức đầu tư 257 tỷ đồng và thời gian thi công chưa đầy 1 năm, nhằm phục vụ gần 1.000 học sinh tiểu học và THCS là con em đồng bào dân tộc thiểu số, giảm bất bình đẳng trong tiếp cận hạ tầng giáo dục giữa vùng sâu, vùng xa và đồng bằng. Điểm đáng nói ở câu chuyện này không phải chỉ là một ngôi trường mới, mà là thông điệp chính trị rõ ràng: hạ tầng giáo dục Lào Cai không còn là phần phụ trong chiến lược phát triển, mà là trụ cột ngang hàng với giao thông hay y tế. Khi Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng trực tiếp dự lễ khánh thành và khai giảng năm học mới 2026-2027 tại trường, ông nhấn mạnh Đảng và Nhà nước ưu tiên nguồn lực cho giáo dục vùng sâu, vùng xa, vùng biên giới. Đó là lời khẳng định rằng những đứa trẻ trên “cột thép chống trời” Mường Khương xứng đáng được học trong điều kiện tương xứng với miền xuôi, và đầu tư lớn là công cụ để thu hẹp khoảng cách đó.
Hạ tầng giáo dục Lào Cai: từ biểu tượng chính trị đến thay đổi đời sống
Nếu coi xây dựng trường học là thước đo ưu tiên của một địa phương, thì cơ sở mới của Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương cho thấy Lào Cai đang chọn đúng trọng tâm. Công trình được khởi công tháng 11/2025 trên khu đất rộng khoảng 49.600 m², tương đương gần 5 ha, với tổng kinh phí 257 tỷ đồng; sau chưa đầy 1 năm thi công, trường đã hoàn thiện kịp đưa vào sử dụng trước thềm năm học mới. Đây là tốc độ hiếm thấy với một dự án giáo dục vùng núi cao, nơi địa hình bị chia cắt và thời tiết khắc nghiệt, như chính mô tả về khối lượng công việc “khổng lồ” tại Mường Khương. Hệ thống cơ sở vật chất gồm 9 khối nhà, diện tích xây dựng trên 9.000 m², tổng diện tích sàn hơn 23.000 m², với phòng học tiêu chuẩn, phòng STEM, khu nội trú 123 phòng khép kín, nhà ăn công nghiệp và sân thể thao. Về quy mô, trường tổ chức 28 lớp với gần 980 học sinh, chủ yếu là các em người Mông, Dao, Tày, Giáy, Tu Dí…. Đây không còn là một điểm trường nhỏ lèo tèo vài phòng học mà là một campus nội trú bài bản, đặt vùng biên vào bản đồ hạ tầng giáo dục hiện đại.
Trường nội trú vùng biên: giảm đường xa, tăng năng lực giữ đất
Giá trị lớn nhất của ngôi trường nội trú vùng biên này không nằm ở con số diện tích hay vốn đầu tư, mà ở cách nó tái định nghĩa đời sống của gia đình vùng cao. Việc hoàn thành trường nội trú liên cấp khang trang ngay trước thềm năm học mới giúp giảm gánh nặng đường xa cho học sinh bản xa, giúp cha mẹ yên tâm bám đất, giữ làng, đồng thời góp phần vào phát triển kinh tế – xã hội và bảo vệ vững chắc chủ quyền an ninh biên giới quốc gia. Đó là tác động kép: vừa giải bài toán giáo dục vùng sâu, vừa củng cố sức bật của cộng đồng biên giới. Trong năm học đầu tiên tại cơ sở mới, gần 1.000 học sinh các dân tộc Mông, Dao, Pa Dí, Tu Dí, Tày, Giáy được ăn ở, học tập tập trung. Mô hình nội trú trở thành “mái nhà thứ hai” với chỗ ở, bữa ăn, sách giáo khoa và đồ dùng học tập được chuẩn bị để các em ổn định từ những ngày đầu năm học. Khi con cái không phải đi bộ hàng giờ qua núi đá vôi cao ngất để tới lớp, cha mẹ bớt ám ảnh bởi câu hỏi “học để làm gì” và bắt đầu nhìn giáo dục như một con đường khả thi, chứ không phải giấc mơ xa vời.
Chiến lược nâng cấp hạ tầng giáo dục vùng sâu: Mường Khương là phép thử
Trường Phổ thông nội trú Tiểu học và THCS Mường Khương không phải là dự án đơn lẻ; đây là một trong 4 trường phổ thông nội trú liên cấp tại các xã biên giới của Lào Cai được đưa vào sử dụng trong năm học 2026-2027. Điều này cho thấy một chiến lược rõ nét: nâng cấp hạ tầng giáo dục vùng sâu, vùng xa bằng những công trình cấp cụm, thay vì lẻ tẻ từng điểm trường. Khi Thủ tướng nhấn mạnh việc Đảng và Nhà nước ưu tiên nguồn lực cho giáo dục vùng đồng bào dân tộc thiểu số và biên giới, Mường Khương trở thành minh chứng sống cho lời nói đó. Ý nghĩa của chiến lược này nằm ở chỗ nó trực tiếp tấn công vào gốc rễ bất bình đẳng vùng miền. Hệ thống cơ sở vật chất mới “đáp ứng trọn vẹn cho 28 lớp học, với gần 1.000 học sinh vùng biên giới ăn ở, học tập tập trung”. Một khi trẻ em miền núi được tiếp cận phòng STEM, khu thể thao, đời sống nội trú an toàn và hạnh phúc, khoảng cách giữa “trẻ thành phố” và “trẻ vùng sâu” không còn đo bằng chênh lệch cơ sở vật chất, mà bằng khả năng sử dụng cơ hội mà chúng được trao. Đó là thay đổi mang tính cấu trúc, chứ không chỉ là câu chuyện đẹp mùa khai giảng.
Từ tiếng trống khai giảng sáng 5/9 đến bài toán dài hơi về nguồn nhân lực vùng biên
Cùng với tiếng trống khai giảng sáng 5/9, những ước mơ của học trò vùng cao Mường Khương mở ra một hành trình mới trong ngôi trường khang trang, hiện đại. Nhưng điều quan trọng là tiếng trống này gióng lên một yêu cầu rõ ràng với hệ thống: không thể chỉ xây trường đẹp rồi để mặc thầy trò tự xoay xở. Thủ tướng đã giao nhiệm vụ cho tỉnh Lào Cai và ngành giáo dục phải tiếp nhận, quản lý, vận hành hiệu quả cơ sở vật chất mới, đồng thời yêu cầu thầy cô tiếp tục đổi mới phương pháp giảng dạy, chăm lo đời sống nội trú, tạo môi trường học tập an toàn, hạnh phúc để mỗi học sinh có cơ hội phát triển toàn diện. Ở góc độ nguồn nhân lực, trường nội trú vùng biên như Mường Khương là “vườn ươm tại chỗ” cho thế hệ trẻ biết gắn tri thức với quê hương. Nếu môi trường nội trú thực sự trở thành nơi các em được rèn kỹ năng sống, ý thức tự lập, kỷ luật và khát vọng vươn lên, thì đầu tư hạ tầng hôm nay sẽ chuyển hóa thành năng lực con người ngày mai. Kết luận hợp lý là: chi 257 tỷ đồng cho một ngôi trường ở núi cao không phải là sự ưu ái quá mức, mà là một khoản đầu tư thông minh vào an ninh, phát triển và công bằng giáo dục lâu dài.
