Uganda – từ “Viên ngọc châu Phi” đến cửa ngõ thị trường 1,4 tỷ dân
Uganda du lịch châu Phi là khái niệm chỉ việc lựa chọn Uganda – quốc gia Đông Phi được ví như “Viên ngọc châu Phi” – làm điểm đến khám phá thiên nhiên hoang dã, đồng thời tận dụng vị trí chiến lược của nước này như một cửa ngõ thị trường châu Phi để mở rộng hợp tác thương mại, đầu tư giữa Việt Nam và lục địa có 1,4 tỷ dân. Uganda có thể còn xa lạ với phần lớn khách Việt, nhưng trong mắt giới yêu thiên nhiên và safari, đây là điểm đến hiếm có với hệ sinh thái phong phú, khỉ đột núi Uganda nổi tiếng và mạng lưới vườn quốc gia dày đặc.
Điều đáng nói là Kampala không muốn dừng lại ở vai trò điểm đến du lịch châu Phi; nước này đang chủ động tái định vị mình như trạm trung chuyển, nơi doanh nghiệp Việt có thể bắc cầu sang thị trường châu Phi rộng 1,4 tỷ dân thông qua khu vực mậu dịch tự do lục địa. Đây không chỉ là câu chuyện quảng bá hình ảnh, mà là chiến lược kinh tế – ngoại giao dài hơi, trong đó Việt Nam được nhắm tới như đối tác ưu tiên.
Diễn đàn Hà Nội: 300 đại biểu và thông điệp chiến lược dành cho Việt Nam
Từ ngày 9 đến 13/8, chuỗi sự kiện “The Pearl of Africa – Uganda Business Forum & Expo Vietnam Chapter” diễn ra tại Hà Nội, do phái đoàn ngoại giao Uganda phối hợp với VCCI tổ chức. Đỉnh điểm là Diễn đàn Doanh nghiệp Việt Nam – Uganda ngày 12/8 tại khách sạn JW Marriott, quy tụ khoảng 300 đại biểu từ hai nước. Sự hiện diện của khoảng 80 doanh nghiệp Uganda, trong đó 60 doanh nghiệp hoạt động trong nông nghiệp và du lịch, cho thấy đây là chiến dịch tiếp cận có chuẩn bị kỹ lưỡng chứ không phải chuyến quảng bá mang tính nghi thức.
Diễn đàn này gửi một thông điệp thẳng thắn tới cộng đồng doanh nghiệp Việt: nếu muốn bước vào châu Phi, Uganda là điểm xuất phát tự nhiên nhất. Đại sứ Uganda tại Việt Nam nhấn mạnh rằng với thế mạnh công nghiệp của Việt Nam và khả năng tiếp cận thị trường châu Phi của Uganda, hai bên có “cơ hội đặc biệt để xây dựng các quan hệ đối tác mang lại việc làm và thịnh vượng chung”. Danh mục kêu gọi đầu tư trải dài từ chế biến nông sản, công nghiệp, công nghệ thông tin, du lịch đến khai khoáng, dầu khí, dược phẩm và năng lượng tái tạo – một “menu” mở để doanh nghiệp Việt lựa chọn.
Thiên nhiên Uganda: lợi thế mềm khó nước châu Phi nào sánh kịp
Uganda được gọi là “Hòn ngọc châu Phi” không phải khẩu hiệu tiếp thị rỗng tuếch. Tổng giám đốc một công ty safari tại đây ví Uganda là sự kết hợp hiếm có giữa cảnh quan, động vật hoang dã và văn hóa bản địa. Một trong những “tài sản” gây chú ý nhất với khách Việt là việc hơn một nửa số khỉ đột núi trên thế giới sinh sống tại các cánh rừng ở Uganda. Với những người yêu trekking và động vật hoang dã, trải nghiệm theo dõi khỉ đột núi Uganda trong môi trường tự nhiên là lý do đủ mạnh để xếp Uganda vào danh sách phải đến một lần trong đời.
Ngoài khỉ đột, Uganda có 10 vườn quốc gia, 10 khu bảo tồn động vật hoang dã và hơn 1.000 loài chim, trong đó có cò mỏ giày Shoebill đặc sắc. Cảnh quan đa dạng với dãy Rwenzori, hồ Victoria và nhiều hệ sinh thái khác nhau biến những chuyến safari thành hành trình khám phá liên tục, chứ không chỉ là vài bức ảnh “check-in”. Đối với ngành du lịch Việt Nam, đây là cơ hội mở các tuyến Uganda du lịch châu Phi chuyên sâu, nhắm vào phân khúc khách ưa thiên nhiên, đang tìm kiếm trải nghiệm mới ngoài các điểm đến truyền thống.
Cà phê, du lịch sinh thái và những bước đi tiếp theo của hợp tác Việt – Uganda
Dù kim ngạch thương mại song phương còn khiêm tốn, xu hướng tăng trưởng lại rất rõ rệt. Tổng thương mại hai chiều từ mức 22,1 triệu USD năm 2024 được dự báo tăng lên khoảng 95,47 triệu USD vào năm 2025. Ở chiều đầu tư, doanh nghiệp Việt đã cam kết rót vốn vào lĩnh vực khai khoáng và xây dựng tại Uganda. Đây là con số khởi đầu, và nếu Việt Nam coi Uganda như cửa ngõ thị trường châu Phi đúng nghĩa, dòng vốn sẽ không dừng ở vài dự án đơn lẻ mà phải lan sang chế biến nông sản, công nghiệp và dịch vụ.
Đáng chú ý, cà phê và du lịch sinh thái bền vững đang nổi lên như trụ cột hợp tác. Trước thềm diễn đàn, Bộ Nông nghiệp, Chăn nuôi và Thủy sản Uganda lên kế hoạch khảo sát, học hỏi kinh nghiệm phát triển ngành cà phê tại Việt Nam và hai bên dự kiến ký Thỏa thuận hợp tác phát triển chuỗi giá trị cà phê. Bên cạnh đó, các doanh nghiệp safari Uganda bày tỏ mong muốn hợp tác với lữ hành Việt để xây dựng sản phẩm khai thác thiên nhiên, động vật hoang dã và văn hóa bản địa. Nếu biết đặt tiêu chí bền vững lên trước, đây sẽ là cơ hội vàng để Việt Nam trở thành đối tác đặt nền móng cho những sản phẩm du lịch sinh thái dài hạn tại Uganda.
Kết luận: Uganda là phép thử bản lĩnh toàn cầu của doanh nghiệp và du khách Việt
Uganda đang làm phần việc của mình: chủ động tổ chức diễn đàn, quảng bá hình ảnh, khẳng định vai trò cửa ngõ thị trường châu Phi và mở sẵn danh mục cơ hội từ nông nghiệp tới du lịch. Vấn đề còn lại là cộng đồng doanh nghiệp và ngành du lịch Việt Nam có dám coi đây là bước đi chiến lược chứ không phải chuyến “tham quan thị trường” ngắn hạn hay không.
Nếu chúng ta tiếp tục tập trung vào các thị trường quen thuộc, cơ hội xây dựng ưu thế sớm tại lục địa 1,4 tỷ dân sẽ rơi vào tay người khác. Ngược lại, nếu coi Uganda như phòng thí nghiệm để thử nghiệm mô hình đầu tư nông nghiệp, chế biến cà phê, tour safari và du lịch sinh thái bền vững, Việt Nam có thể vừa đa dạng hóa thị trường, vừa góp phần định hình một hành lang hợp tác mới Nam – Nam. Uganda đã tự gọi mình là “Viên ngọc châu Phi”; phần còn lại phụ thuộc vào việc Việt Nam có đủ tầm nhìn để biến viên ngọc ấy thành bệ phóng ra toàn châu lục hay không.
