Làn sóng xe Trung Quốc mới: đông nhưng chưa mạnh
Làn sóng xe Trung Quốc Việt Nam là hiện tượng nhiều thương hiệu ô tô từ Trung Quốc đồng loạt mở rộng hiện diện, tăng đăng ký xe và tung chiến lược giảm giá để giành thị phần, nhưng vẫn gặp rào cản niềm tin, cạnh tranh gay gắt và tốc độ tăng trưởng thị phần chậm hơn kỳ vọng. Ở phần còn lại của 2026 và sang 2027, gần 10 thương hiệu như Zeekr, Li Auto, Changan, DFSK, Forthing, Deepal, iCaur dự kiến bán xe tại Việt Nam. Đây là làn sóng thứ hai sau đợt đầu những năm 2000, nhưng lần này đi kèm công nghệ điện hóa, thiết kế hiện đại và hệ thống phân phối bài bản. Dù vậy, thực tế cho thấy dù số lượng thương hiệu và mẫu mã tăng nhanh, xe Trung Quốc vẫn rất chật vật mở rộng thị phần và chưa tạo được sức nặng tương xứng với độ phủ của mình trên thị trường ô tô Việt Nam.
Từ quá khứ thất bại tới tham vọng xuất khẩu và EV cao cấp
Để hiểu làn sóng mới, phải nhìn lại quá khứ: xe Trung Quốc từng vào Việt Nam đầu những năm 2000 nhưng gần như "mất dấu" vì qua nhà phân phối nhỏ, sản phẩm rẻ, chất lượng thấp, công nghệ yếu và ngành công nghiệp nội địa chưa ưu tiên xuất khẩu. Khi ngành ô tô Trung Quốc phát triển, sản xuất hàng loạt, nguy cơ dư thừa buộc các hãng phải hướng mạnh ra thị trường quốc tế, trong đó có Việt Nam. Trong 6 năm từ 2020 đến 2025, đã có 11 thương hiệu xe Trung Quốc tham gia thị trường, tạo thành nền cho làn sóng thứ hai. Điểm khác biệt là sự xuất hiện của các thương hiệu EV mới: Zeekr được định vị là dòng xe thuần điện cao cấp với thế mạnh hỗ trợ lái và an toàn; Li Auto tập trung vào xe thuần điện BEV và xe điện mở rộng phạm vi EREV; iCaur thuộc tập đoàn Chery cũng chọn hướng thuần điện. Từ "xe giá rẻ" năm xưa, họ muốn tái định vị thành nhà cung cấp xe điện thông minh.
Chiến lược giảm giá: vũ khí sắc bén nhưng dễ bào mòn
Áp lực lớn nhất của xe Trung Quốc Việt Nam hiện nay là phải đánh vào túi tiền người dùng bằng chiến lược giảm giá liên tục. Sự xuất hiện ngày càng dày đặc của các thương hiệu khiến thị trường trở nên chật chội, buộc từng hãng phải tung ưu đãi mạnh để giành khách. Theo nguồn dữ liệu, "năm 2025, khoảng 13 thương hiệu xe con Trung Quốc ghi nhận tổng cộng 19.103 xe đăng ký tại Việt Nam, tăng 26% so với năm trước". Tuy nhiên, mức tăng doanh số này không tự động biến thành sức mạnh thị phần; nó được mua bằng các gói giảm giá, hỗ trợ lệ phí trước bạ, lãi suất ưu đãi, quyền lợi trị giá từ vài chục đến hàng trăm triệu đồng. Không chỉ hãng, nhiều đại lý còn chủ động hạ giá sâu hơn tùy lượng tồn kho, năm sản xuất và phiên bản, cho thấy cuộc cạnh tranh về giá đã lan từ cấp chiến lược xuống thực chiến tại điểm bán. Vấn đề là biên lợi nhuận bị bào mòn và khách hàng dần xem giá thấp như "mặc định", khó tạo được giá trị thương hiệu dài hạn.
Thị phần tăng chậm: giá rẻ không thắng được niềm tin
Dù giảm giá mạnh, xe Trung Quốc vẫn chỉ nắm thị phần khiêm tốn. Dữ liệu cho thấy dù lượng xe đăng ký của nhóm xe thương hiệu Trung Quốc tăng gần 21%, thị phần trong nửa đầu 2026 chỉ khoảng 2,4%, gần như không thay đổi so với mức 2,5% cùng kỳ năm trước. Điều này cho thấy chiến lược giảm giá đã giúp tăng doanh số ngắn hạn nhưng chưa đủ để thay đổi cấu trúc thị trường. Người mua ô tô Việt Nam nhìn nhiều hơn vào câu chuyện hậu mãi, phụ tùng, độ bền thực tế và giá trị bán lại. Nguồn dữ liệu nhận định rõ: "Giá bán, kiểu dáng, công nghệ và trang bị có thể giúp sản phẩm nhanh chóng thu hút sự chú ý, nhưng quyết định mua ô tô còn chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố dài hạn như độ bền, phụ tùng, hậu mãi và giá trị bán lại". Nói cách khác, ưu đãi hàng trăm triệu đồng có thể kéo khách đến showroom, nhưng để họ quay lại lần thứ hai, thương hiệu phải chứng minh được độ tin cậy sau vài năm sử dụng.
Muốn thành công, xe Trung Quốc phải vượt qua "bẫy giá rẻ"
Trong bối cảnh sức mua ô tô toàn thị trường có dấu hiệu chững lại, làn sóng gần chục thương hiệu Trung Quốc mới – từ Zeekr, Li Auto, Changan đến DFSK, Forthing, Deepal, iCaur – sẽ khiến cuộc chơi thêm khốc liệt. Nếu vẫn trung thành với chiến lược giảm giá, họ có thể tiếp tục kéo được người dùng nhạy cảm về chi phí, nhưng sẽ mắc kẹt trong hình ảnh "xe rẻ, phải khuyến mãi". Để thoát bẫy này, các hãng cần dịch chuyển trọng tâm cạnh tranh sang sản phẩm: công nghệ pin ổn định, tầm hoạt động thực tế, hệ thống an toàn chủ động, cùng dịch vụ hậu mãi và bảo hành rõ ràng. Ngắn hạn, họ không thể bỏ qua lợi thế giá; nhưng dài hạn, niềm tin mới là "công nghệ" quan trọng nhất. Nếu các thương hiệu EV mới dám đầu tư cho độ bền và chăm sóc khách hàng song song với ưu đãi, làn sóng xe Trung Quốc ở Việt Nam có cơ hội đi từ "đông nhưng yếu" thành "ít nhưng mạnh" – và đó mới là chiến lược thành công bền vững.
