“Xây xẩm” tạo cú giao thoa đáng nhớ
Màn kết hợp xẩm-rock là cách đặt nghệ thuật hát Xẩm truyền thống cạnh năng lượng rock để tạo một tiết mục vừa giữ dấu ấn dân gian vừa mang nhịp điệu sân khấu hiện đại. Tại đêm thứ hai của concert Dân Chơi Dân Ca ở Hà Nội tối 7/11, NSND Thanh Ngoan và Phương Mỹ Chi cùng thể hiện ca khúc “Xây xẩm”, tạo nên một trong những khoảnh khắc khác biệt nhất chương trình.
Sức hút của tiết mục không nằm ở sự đối lập để gây sốc, mà ở cuộc gặp giữa hai phong thái biểu diễn: kinh nghiệm và độ đằm của NSND Thanh Ngoan hòa cùng tinh thần trẻ trung của Phương Mỹ Chi. Rock tạo lực đẩy, còn chất Xẩm giữ tiết mục neo vào cội nguồn. Đây là kiểu nhạc dân gian đương đại có lý do để tồn tại: không đóng khung di sản trong không gian hoài niệm, mà để nó cất tiếng giữa một sân khấu hôm nay.

Dân ca được làm mới mà không mất gốc
Điểm đáng giá của Dân Chơi Dân Ca không chỉ là một màn song ca bắt tai. Toàn bộ đêm diễn dùng phối khí và dàn dựng hiện đại để đưa chất liệu dân ca qua nhiều sắc thái vùng miền, với chủ đích làm mới giai điệu nhưng vẫn giữ tinh thần nguyên bản. Phương Mỹ Chi lần lượt trình diễn những ca khúc như “Cô đôi thượng ngàn”, “Lý cây đa” và “Trống cơm”, tạo một mạch kết nối giữa những làn điệu quen thuộc với cách thể hiện trẻ trung.
Sự góp mặt của nghệ nhân thuộc bốn phường xoan cổ Phú Thọ trong “Thử lòng quân tử” cũng cho thấy hướng đi này không chỉ dựa vào phối khí. Tiết mục “Xin huê - đố huê” đưa hát Xoan vào không gian concert, để truyền thống hiện diện bằng chính tiếng hát và nghệ thuật trình diễn của những người gìn giữ nó. Với khán giả trẻ, cách tiếp cận ấy thuyết phục hơn một bài học được kể từ xa: di sản được nghe, thấy và cảm nhận ngay trên sân khấu.

Thời trang và sân khấu dựng nên không khí hội
Âm nhạc không phải yếu tố duy nhất định hình đêm diễn. Phương Mỹ Chi xuất hiện với hơn 10 tạo hình, từ thiết kế mang hơi hướng couture đến trang phục gợi không khí lễ hội và nghệ thuật trình diễn dân gian. Sự thay đổi diện mạo giúp hành trình qua các sắc thái văn hóa ba miền có thêm ngôn ngữ thị giác, thay vì để phần nhìn chỉ làm nền cho phần nghe.
Concert diễn ra tại Hà Nội tối 7/11, quy tụ NSND Tự Long, NSƯT Kim Tử Long, NSƯT Trinh Trinh, Phương Ly, Pháo, Rhyder, Double2T, Nguyễn Hùng và Bảo Định bên cạnh Phương Mỹ Chi. Trong tổng thể ấy, tạo hình lễ hội và dàn dựng sân khấu góp phần biến chương trình thành một cuộc trẩy hội có chủ ý: hình ảnh, âm nhạc và nghệ thuật dân gian cùng kể một câu chuyện. Đây là lựa chọn phù hợp với một concert muốn đưa chất liệu truyền thống đến gần công chúng trẻ.

Một hướng đi đáng tiếp tục
Dân Chơi Dân Ca Day 2 cho thấy kết hợp hiện đại với truyền thống hiệu quả nhất khi nghệ thuật dân gian không bị biến thành lớp trang trí. “Xây xẩm” tạo điểm nhấn nhờ đặt Xẩm và rock vào cùng một tiết mục, còn phần trình diễn hát Xoan cho thấy nghệ nhân có vị trí thực chất trong không gian đương đại. Hai cách làm bổ sung cho nhau: một bên mở rộng ngôn ngữ âm nhạc, bên kia giữ rõ tiếng nói của nghệ thuật truyền thống.
Phương Mỹ Chi đã tạo nên một đêm diễn có cá tính bằng cách kết nối chất liệu dân ca, phối khí mới và phần nhìn đậm không khí lễ hội. Màn kết hợp với NSND Thanh Ngoan không phải lời giải duy nhất cho bài toán đưa di sản tới khán giả trẻ, nhưng là một ví dụ giàu sức gợi: truyền thống có thể sống động trên sân khấu hiện đại khi được tiếp cận bằng sự tôn trọng và sáng tạo.







