Xông lá giải cảm là gì và vì sao nhiều người lạm dụng?
Xông lá giải cảm là phương pháp dùng hơi nước nóng từ các loại thảo dược để làm cơ thể ấm lên, kích thích ra mồ hôi và làm thông thoáng đường hô hấp, thường được người dân áp dụng khi bị cảm cúm với kỳ vọng giúp bệnh mau khỏi và “đẩy độc tố” ra ngoài. Vấn đề là, cách hiểu này đã bị thổi phồng và khiến nhiều người lạm dụng xông lá như một “thuốc đặc trị” cúm, thậm chí cố xông thật nóng, thật lâu hoặc kết hợp vận động mạnh để ra càng nhiều mồ hôi càng tốt. Thực tế, đây là một thói quen mang màu sắc dân gian nhiều hơn là một phương pháp điều trị được chứng minh, và nếu không hiểu rõ bản chất, xông thảo dược cúm rất dễ trở thành phản tác dụng xông lá, khiến cơ thể mất nước, kiệt sức và làm triệu chứng nặng thêm thay vì hỗ trợ hồi phục.
Xông thảo dược cúm: lợi ích có, nhưng không phải “thuốc diệt virus”
Điều cần nói thẳng: xông lá giải cảm không loại bỏ virus cúm và không rút ngắn thời gian mắc bệnh như nhiều người vẫn tin. Xông lá chỉ có thể giúp người bệnh cảm thấy ấm áp, dễ chịu và thông thoáng mũi hơn, tức là chủ yếu tác động lên cảm giác và một phần triệu chứng tạm thời. Theo ThS.BS. Lê Ngô Minh Như, Bệnh viện Đại học Y Dược TPHCM cơ sở 3, trong Y học cổ truyền, việc làm cho cơ thể ra mồ hôi có thể được áp dụng để điều trị một số trường hợp cảm, tùy vào tình trạng người bệnh. Câu nói này thường bị hiểu sai thành “cứ cúm là phải xông”, dẫn đến việc người bệnh bỏ qua các biện pháp chăm sóc quan trọng như nghỉ ngơi, uống đủ nước, theo dõi sốt và dùng thuốc hạ sốt đúng liều. Khi xông lá được thần thánh hóa, người ta dễ trì hoãn đi khám hoặc dùng thuốc kháng virus đúng thời điểm vàng 48 giờ đầu như khuyến cáo.
Khi nào xông lá trở thành phản tác dụng và ai nên tránh?
Xông lá quá nóng hoặc quá lâu có thể gây bỏng, mất nước, choáng váng và khiến tình trạng mệt mỏi trở nên nghiêm trọng hơn. Đây không phải rủi ro lý thuyết mà là hậu quả rất thực tế khi người bệnh cố ngồi trong nồi xông kín, nhiệt độ cao, mồ hôi vã ra nhưng nước uống không được bù đủ. Người đang sốt, kiệt sức hoặc có biểu hiện mất nước càng không nên tự ý xông nóng để giải cảm, vì cơ thể lúc này đã phải gồng mình chống lại virus, thêm nhiệt và mất nước chỉ khiến hệ tim mạch và các cơ quan chịu áp lực nhiều hơn. Nhóm nguy cơ cao như người từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh tim mạch, hen phế quản, đái tháo đường, bệnh thận mạn hoặc suy giảm miễn dịch càng cần tránh tự xông và phải đi khám sớm khi có triệu chứng nghi cúm để được đánh giá và cân nhắc dùng thuốc kháng virus trong 48 giờ đầu.
Đổ mồ hôi bằng vận động mạnh khi bị cúm: sai lầm nguy hiểm
Một ngộ nhận phổ biến khác là cố tập thể dục cường độ cao để “ra mồ hôi cho khỏe” khi đang cúm. Đây là cách chăm sóc phản khoa học. Tương tự xông nóng, việc tập thể dục với cường độ cao nhằm làm cơ thể toát nhiều mồ hôi không được khuyến khích khi đang mắc cúm. Cố gắng vận động khi đang sốt, đau nhức toàn thân hoặc mệt nhiều có thể làm tăng nguy cơ mất nước và gây thêm áp lực cho tim mạch. Nói thẳng: lúc này cơ thể cần nghỉ ngơi, không phải “rèn luyện”. Với người trưởng thành có thể chăm sóc tại nhà, ưu tiên phải là nghỉ ngơi đầy đủ, tránh vận động gắng sức, uống đủ nước qua nước lọc, canh, súp và dùng paracetamol đúng liều khi sốt trên 38,5 độ C hoặc đau nhức gây khó chịu. Tự ép mình vận động để ra mồ hôi chỉ làm bạn bệnh lâu hơn, chứ không hề giúp khỏi cúm nhanh.
Cách xông lá an toàn và vai trò của chăm sóc, đi khám đúng lúc
Nếu muốn xông thảo dược cúm, hãy coi đó là biện pháp hỗ trợ, không phải điều trị chính. Các phương pháp Y học cổ truyền phải được áp dụng dựa trên việc đánh giá thể bệnh, không nên tự ý thực hiện bằng cách xông nóng hoặc vận động quá sức để ra nhiều mồ hôi. Người đang sốt cao, kiệt sức, mất nước, thuộc nhóm nguy cơ cao hoặc có bệnh nền nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi xông và tuyệt đối không tự dùng kháng sinh khi chưa có chỉ định. Quan trọng hơn xông lá là nghỉ ngơi, ăn uống phù hợp, bổ sung đủ nước, giữ phòng thông thoáng, đeo khẩu trang khi tiếp xúc với người khác và rửa tay thường xuyên để hạn chế lây nhiễm. Khi có dấu hiệu nặng như khó thở, đau ngực, lú lẫn, co giật, chóng mặt nhiều, tiểu rất ít hoặc bệnh nền trở nặng, cần đi khám ngay. Kết luận rõ ràng: xông lá giải cảm chỉ nên dùng đúng mức, đúng người; chăm sóc đúng cách và nhận biết sớm dấu hiệu bất thường mới là chìa khóa hạn chế biến chứng cúm.
