Ổ dịch được kiểm soát, nhưng không nên chủ quan
Bệnh não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cần được phát hiện và xử lý sớm; trong môi trường học đường, giám sát người tiếp xúc gần và phối hợp kịp thời giữa nhà trường, gia đình với y tế giúp hạn chế nguy cơ lây lan.
Ổ dịch trường học tại Trường THCS Hai Bà Trưng, xã Hiệp Phước, được kết thúc giám sát sau 10 ngày tính từ ca dương tính cuối cùng ghi nhận ngày 15/10. Sáng 27/10, BS.CKII Nguyễn Quang Gấm, Giám đốc Trạm Y tế xã Hiệp Phước, cho biết đến ngày 25/10, gần 200 người tiếp xúc gần đã hoàn thành thời gian theo dõi; sức khỏe ổn định, không có triệu chứng nghi ngờ và không ghi nhận ca dương tính mới.
Kết quả này đáng mừng, nhưng không đồng nghĩa có thể ngừng cảnh giác. Trong tuần từ 14 đến 20/10, TP.HCM ghi nhận 5 ca mắc đều là học sinh: 4 ca tại Trường THCS Hai Bà Trưng và 1 ca tại Trường TH-THCS-THPT Ngô Thời Nhiệm; một học sinh ở trường Hai Bà Trưng đã tử vong. Vì vậy, duy trì phòng bệnh não mô cầu và phát hiện sớm dấu hiệu bất thường vẫn là việc cần làm.
Giám sát phải theo sát từng người tiếp xúc
Ngay khi ghi nhận ca bệnh ngày 14/10, y tế địa phương điều tra dịch tễ, rà soát người tiếp xúc gần và triển khai biện pháp dự phòng. Gần 2.000 học sinh và giáo viên được tổ chức uống kháng sinh dự phòng; những người tiếp xúc gần được lập danh sách, giao nhân viên y tế theo dõi sức khỏe trong 10 ngày. Đây là cách ứng phó có trọng tâm: không chỉ xử lý tại trường mà còn theo dõi cụ thể từng người có nguy cơ.
Việc giám sát gặp trở ngại khi một số học sinh cư trú ngoài địa bàn hoặc vắng mặt trong những ngày đầu. Sáng 16/10, khoảng 167 học sinh chưa có mặt và chưa xác định được tình trạng dùng thuốc dự phòng. Nhân viên y tế phối hợp giáo viên liên hệ phụ huynh, hướng dẫn các em đến trạm y tế; với trường hợp chưa tiếp cận được, đội chăm sóc sức khỏe đến tận nhà.
Theo dõi sức khỏe học sinh cần gắn với những việc cụ thể: điểm danh, đo thân nhiệt và kịp thời trao đổi khi có biểu hiện nghi ngờ. Nhà trường, phụ huynh và y tế địa phương càng chia sẻ thông tin nhanh, càng giảm nguy cơ bỏ sót người cần được hướng dẫn hoặc theo dõi.
Vệ sinh, nhận biết dấu hiệu và phối hợp tại trường
Tại Côn Đảo, các trường tăng cường vệ sinh đồ dùng, đồ chơi và bề mặt trẻ thường chạm vào; lớp học được giữ sạch, thông thoáng. Giáo viên theo dõi sức khỏe, trao đổi với phụ huynh và nhân viên y tế khi thấy dấu hiệu bất thường như sốt cao hoặc biếng ăn. Những thói quen ấy không thay thế đánh giá y tế, nhưng giúp người lớn nhận ra thay đổi sớm và phản ứng kịp thời.
Ở bậc trung học cơ sở, tổng vệ sinh trường lớp đi cùng các buổi tuyên truyền về đường lây, cách phòng bệnh và dấu hiệu cần lưu ý. Tại Hiệp Phước, lực lượng y tế phối hợp nhà trường đo thân nhiệt, kết hợp điểm danh để nhận biết trường hợp nghi ngờ, đồng thời hướng dẫn học sinh thực hiện biện pháp phòng bệnh.
Phụ huynh cũng nên kiểm tra lịch tiêm chủng, đưa trẻ đi tư vấn về vắc xin phòng não mô cầu phù hợp với độ tuổi, chỉ định và tình trạng sức khỏe; đồng thời nhắc trẻ thực hiện vệ sinh cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Tiêm chủng cần được tư vấn theo tình trạng của từng trẻ, không nên tự suy đoán lịch phù hợp.
Duy trì cảnh giác sau khi kết thúc giám sát
Việc kết thúc theo dõi ổ dịch tại Trường THCS Hai Bà Trưng là một mốc kiểm soát, không phải lý do để bỏ các biện pháp phòng ngừa. Giám sát sức khỏe, tuyên truyền trong trường và cộng đồng vẫn được địa phương duy trì. Với bệnh có thể xuất hiện ở cả trẻ trước đó khỏe mạnh, việc báo cho gia đình và nhân viên y tế khi trẻ có biểu hiện bất thường là lựa chọn thận trọng.
Bài học rõ nhất từ đợt này là cần có người phụ trách và kênh liên lạc cụ thể: trường theo dõi học sinh, phụ huynh phản hồi tình hình, còn y tế hướng dẫn và giám sát người có nguy cơ. Các đội chăm sóc sức khỏe gắn với địa bàn đã hỗ trợ rà soát, dự phòng và theo dõi liên tục; mô hình này cần được tổ chức với nhiệm vụ rõ ràng để không bỏ sót trường hợp.
Tóm lại, phòng bệnh não mô cầu trong trường học không dừng ở vệ sinh lớp học hay một đợt theo dõi. Sự kết hợp giữa giám sát chủ động, truyền thông dễ hiểu, phối hợp gia đình và tư vấn tiêm chủng phù hợp mới giúp trường học duy trì môi trường an toàn khi nguy cơ dịch bệnh còn cần được lưu tâm.
