Từ nghi thức đón cấp Nhà nước đến thông điệp nâng cấp quan hệ
Chuyến thăm cấp Nhà nước của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Canada và cuộc hội kiến với Toàn quyền Louise Arbour, cùng Lễ đón theo nghi thức cao nhất dành cho nguyên thủ quốc gia tại Phủ Toàn quyền Ottawa, đánh dấu một bước ngoặt ngoại giao quan trọng khi hai bên công khai định hướng đưa quan hệ Việt Nam - Canada sang giai đoạn mới, chiến lược hơn, toàn diện hơn, với trọng tâm là hợp tác AI, năng lượng và hạ tầng.
Ở cấp độ biểu tượng, việc Tổng Bí thư Tô Lâm trở thành Quốc khách đầu tiên của Toàn quyền Louise Arbour cho thấy Canada đang ưu tiên tái định vị Việt Nam trong chính sách châu Á - Thái Bình Dương của mình. Đây không chỉ là một nghi thức ngoại giao đẹp mắt mà là sự khẳng định rằng Việt Nam Canada hợp tác đã vượt khỏi khuôn khổ thuần tuý kinh tế để tiến gần tới quan hệ chiến lược Việt Nam. Khi hai lãnh đạo cùng nhấn mạnh “thời điểm cần đưa quan hệ lên tầm cao mới”, họ đang gửi tín hiệu rõ ràng về ý chí chính trị để nâng cấp quan hệ song phương lên mức độ cao hơn, ổn định và dự báo hơn cho các nhà hoạch định chính sách lẫn doanh nghiệp.
Vì sao thời điểm này quan trọng cho một quan hệ mang tầm chiến lược?
Bối cảnh khiến chuyến thăm của Tổng Bí thư Tô Lâm Canada trở nên đặc biệt không nằm ở nghi thức, mà ở sự trùng hợp về nhu cầu chiến lược của cả hai bên. Sau hơn nửa thế kỷ xây dựng quan hệ và gần một thập kỷ khuôn khổ Đối tác toàn diện, cả Việt Nam và Canada đều đang tìm kiếm các đối tác tin cậy tại châu Á - Thái Bình Dương để đối phó một thế giới “đang biến chuyển sâu sắc”, nơi hợp tác được coi là con đường tốt nhất để cùng xử lý thách thức, thúc đẩy thịnh vượng và ổn định lâu dài.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định Việt Nam “nhất quán coi trọng quan hệ với Canada”, nhấn mạnh tin cậy chính trị liên tục được củng cố, còn thương mại, đầu tư, quốc phòng – an ninh, khoa học – công nghệ, giáo dục – đào tạo, giao lưu nhân dân đều “đi vào chiều sâu”. Từ phía Canada, Toàn quyền Arbour coi Việt Nam là đối tác quan trọng ở Thái Bình Dương và ấn tượng với một Việt Nam năng động, hội nhập sâu rộng. Đây là nền tảng để quan hệ Việt Nam Canada hợp tác vượt khỏi tính chất “đối tác xa về địa lý, gần về lợi ích” để chuyển sang tầm quan hệ chiến lược Việt Nam – Canada với độ gắn kết lợi ích cao hơn nhiều.
AI, năng lượng, hạ tầng: ba trụ cột mới của hợp tác chiến lược
Điểm nhấn mang tính định hướng dài hạn của chuyến thăm là đề xuất của Việt Nam mở rộng hợp tác với Canada trong ba lĩnh vực ưu tiên: trí tuệ nhân tạo (AI), năng lượng và hạ tầng. Đây là bước chuyển từ hợp tác “chiều rộng” sang “chiều sâu”, hướng tới đối tác phát triển bền vững thay vì chỉ tập trung thương mại hàng hoá. Hai bên được kêu gọi “tạo thêm những động lực tăng trưởng mới” thông qua hợp tác khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, AI và các công nghệ tiên tiến, đồng thời mở rộng hợp tác năng lượng, phát triển xanh, bảo vệ môi trường, ứng phó biến đổi khí hậu, nông nghiệp công nghệ cao, an ninh lương thực và phát triển bền vững.
Về AI, Canada sở hữu năng lực nghiên cứu hàng đầu, còn Việt Nam có thị trường, nhân lực và nhu cầu chuyển đổi số lớn – một cấu trúc bổ trợ hiếm có. Trong năng lượng, tiềm năng nằm ở chuyển dịch sang năng lượng sạch, công nghệ lưu trữ, lưới thông minh và chuẩn mực môi trường, qua đó định hình khuôn khổ hợp tác AI năng lượng mang tính dẫn dắt khu vực. Hạ tầng – từ hạ tầng cứng đến hạ tầng số – là mắt xích then chốt kết nối chuỗi cung ứng, giúp doanh nghiệp hai nước “gặp nhau” trong các dự án trung và dài hạn, thay vì những thương vụ đơn lẻ ngắn hạn.
Từ đối tác toàn diện tới quan hệ chiến lược và hình mẫu hợp tác hai bờ Thái Bình Dương
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm bày tỏ kỳ vọng quan hệ Việt Nam - Canada sẽ bước vào “giai đoạn phát triển mới, chiến lược hơn, toàn diện hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn”, đồng thời trở thành “một hình mẫu hợp tác giữa hai quốc gia ở hai bờ Thái Bình Dương”. Điều này không chỉ là tuyên bố ngoại giao mà là lời “đặt cược” vào khả năng hai nước biến các ưu tiên hợp tác AI, năng lượng, hạ tầng thành trụ cột bền vững của một đối tác phát triển bền vững, với mức độ gắn kết thể chế và lợi ích đủ sâu để đứng vững trước biến động khu vực.
Triển vọng nâng cấp quan hệ song phương lên tầm cao hơn càng rõ khi hai bên nhất trí tăng cường trao đổi đoàn cấp cao, phối hợp tại Liên hợp quốc, ASEAN, APEC, CPTPP và các cơ chế đa phương khác, đồng thời Việt Nam mời Toàn quyền Louise Arbour thăm nước ta và đã nhận được lời đáp thuận. Nếu các đề xuất hợp tác AI, năng lượng và hạ tầng sớm được cụ thể hoá bằng cơ chế và dự án cụ thể, Việt Nam Canada hợp tác có cơ hội tiến sát chuẩn mực một quan hệ chiến lược Việt Nam – Canada theo nghĩa thực chất: ít khẩu hiệu, nhiều cam kết dài hạn đo được.
