Từ chuyến đi New York đến chiến lược hợp tác công nghệ Việt Mỹ
Hợp tác công nghệ Việt Mỹ trong giai đoạn hiện nay là nỗ lực có chủ đích của Việt Nam nhằm chuyển từ mô hình tăng trưởng dựa trên lao động giá rẻ sang vị thế đối tác cùng phát triển hạ tầng chiến lược, hạ tầng số và công nghệ cao với Hoa Kỳ, thông qua các dự án được chuẩn bị bài bản, nghiên cứu khả thi và hỗ trợ kỹ thuật ngay từ giai đoạn khởi động. Chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới New York để dự Phiên thảo luận chung cấp cao khóa 81 Đại hội đồng Liên Hợp Quốc là bối cảnh cho cuộc tiếp ông Thomas R. Hardy, Quyền Giám đốc USTDA, diễn ra vào chiều 21/9 (giờ địa phương). Cuộc gặp không chỉ mang tính nghi thức mà rõ ràng là thông điệp: Việt Nam muốn hạ tầng số Việt Nam, năng lượng và logistics trở thành trụ cột mới trong phát triển chiến lược Việt Nam, và đối tác được chọn là Hoa Kỳ thông qua USTDA. Đây là bước xoay trục chủ động, thay vì tiếp tục định vị mình là "công xưởng" của thế giới.
USTDA và sự dịch chuyển trọng tâm sang hạ tầng chiến lược, hạ tầng số
Đáng chú ý trong cuộc trao đổi, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhu cầu lớn về hạ tầng chiến lược, năng lượng, giao thông, logistics, chuyển đổi số và công nghệ cao. Thay vì tìm kiếm ưu đãi thuế cho các nhà máy gia công, Việt Nam yêu cầu USTDA phối hợp với bộ, ngành và doanh nghiệp trong nước để lựa chọn một số dự án chiến lược, có tính lan tỏa cao để tập trung hỗ trợ. Trọng tâm không còn là số lượng dự án, mà là chất lượng: năng lượng và lưới điện, hạ tầng số Việt Nam và trung tâm dữ liệu, hàng không, cảng biển, logistics và giao thông hiện đại. USTDA khẳng định Việt Nam là đối tác quan trọng tại khu vực Ấn Độ Dương – Thái Bình Dương và muốn tiếp tục đồng hành trong việc chuẩn bị, phát triển các dự án chất lượng cao, đáp ứng ưu tiên phát triển của Việt Nam đồng thời mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp công nghệ, thiết bị và dịch vụ của Hoa Kỳ tham gia sâu hơn vào thị trường.
Từ hỗ trợ dự án đến xây dựng năng lực công nghệ cao
Trong cuộc gặp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề nghị USTDA phát huy vai trò "mở đường" ngay từ khâu chuẩn bị dự án, giúp Việt Nam sớm tiếp cận tiêu chuẩn, công nghệ, kinh nghiệm quản lý và nguồn lực của Hoa Kỳ. Đây là điểm then chốt: Việt Nam không chỉ muốn vốn, mà muốn học cách thiết kế, quản trị và vận hành hạ tầng hiện đại. Yêu cầu USTDA tập trung vào trí tuệ nhân tạo (AI), hạ tầng số an toàn, lưới điện thông minh, an ninh năng lượng và các giải pháp phục vụ chuyển đổi xanh cho thấy tầm nhìn vượt khỏi biên giới sản xuất – gia công. USTDA đáp lại bằng cam kết sử dụng các công cụ như nghiên cứu khả thi, hỗ trợ kỹ thuật, dự án thí điểm và chương trình kết nối thương mại, đồng hành từ khâu chuẩn bị đến khi dự án đủ điều kiện thu hút vốn và triển khai. Nếu được thực hiện nghiêm túc, cách tiếp cận này sẽ giúp Việt Nam xây dựng năng lực công nghệ nội sinh, giảm phụ thuộc vào mô hình "lắp ráp thuê" vốn dễ tổn thương trước biến động chuỗi cung ứng.
Củng cố Đối tác Chiến lược Toàn diện qua các dự án cụ thể
Việt Nam khẳng định coi trọng quan hệ Đối tác Chiến lược Toàn diện với Hoa Kỳ và muốn hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư, khoa học – công nghệ tiếp tục là động lực quan trọng đưa quan hệ hai nước phát triển thực chất, hiệu quả và bền vững. USTDA cũng nhìn thấy cơ hội từ nhu cầu hạ tầng lớn của Việt Nam và thế mạnh công nghệ, quản trị, giải pháp chất lượng cao của Hoa Kỳ, coi đây là nền tảng để làm sâu sắc hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư và tăng nội hàm thực chất cho mối quan hệ này. Điều đáng giá là cả hai bên đều nói về các dự án "cụ thể, khả thi và có tác động lan tỏa cao" chứ không phải khẩu hiệu chung chung. Nếu Việt Nam kiên định ưu tiên vào các dự án năng lượng, hạ tầng số, cảng biển, logistics và công nghệ cao như đã đề nghị, hợp tác công nghệ Việt Mỹ sẽ trở thành trục chính trong phát triển chiến lược Việt Nam chứ không chỉ là phần phụ trong câu chuyện thương mại. Đây là bước chuyển mà Việt Nam cần để thoát khỏi bẫy thu nhập trung bình và xây dựng vị thế mới trong chuỗi giá trị toàn cầu.
