Tham vọng tăng trưởng phải đi cùng sức mua của người dân
Tăng trưởng kinh tế bền vững là sự gia tăng sản lượng và hoạt động sản xuất đi đôi với ổn định giá cả, tạo việc làm và cải thiện đời sống, thay vì chỉ đạt một con số GDP cao trong ngắn hạn. Sáng 31/10, tại phiên thảo luận của Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội và kế hoạch năm tới, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng khẳng định quyết tâm đạt mục tiêu tăng trưởng 10% năm 2026, đồng thời nhấn mạnh đẩy nhanh giải ngân đầu tư công và kiểm soát lạm phát. Đây là một lựa chọn điều hành có lý do: tăng tốc là cần thiết, nhưng nếu giá thiết yếu leo thang thì thành quả tăng trưởng khó chuyển thành đời sống tốt hơn. Vì vậy, ổn định kinh tế vĩ mô không nên bị xem là lực cản của mục tiêu tăng trưởng; đó là điều kiện để động lực tăng trưởng có thể đứng vững.
Khoảng cách cần bứt phá vẫn rất lớn. GDP 9 tháng tăng khoảng 9,01%, nhưng để cả năm đạt 10%, GDP quý IV cần tăng 12,5%. Chính phủ đánh giá nhiệm vụ khó nhưng không bất khả thi, dựa trên dư địa tăng trưởng và quyết tâm của các cấp. Tuy nhiên, con số mục tiêu tự nó không bảo đảm chất lượng tăng trưởng. Nếu việc chạy nước rút khiến nguồn lực bị dồn vào dự án kém hiệu quả hoặc gây áp lực giá, lợi ích trước mắt có thể phải trả bằng sức mua và niềm tin kinh doanh về sau.
Giải ngân nhanh phải biến thành năng lực sản xuất
Đầu tư công có thể tạo lực kéo kép: xây dựng hạ tầng chiến lược, đồng thời dẫn dắt đầu tư của toàn xã hội. Nhưng hiệu quả không nằm ở tốc độ chuyển tiền khỏi ngân sách; nó nằm ở công trình hoàn thành đúng hạn, tháo được nút thắt giao thông, logistics hay sản xuất. Đến ngày 29/10, vốn đầu tư công giải ngân đạt trên 720.000 tỷ đồng, tương đương hơn 75% kế hoạch; Chính phủ đặt trọng tâm vào các giải pháp để giải ngân 100% kế hoạch vốn trung hạn. Đây là tiến độ đáng kể, nhưng phần vốn còn lại đòi hỏi lựa chọn dự án và tháo gỡ vướng mắc có trọng điểm, thay vì thúc ép giải ngân bằng mọi giá.
Trong quý IV, Chính phủ cho biết sẽ bám sát các kịch bản điều hành, xử lý trở ngại về thể chế, đất đai, thủ tục và vật liệu xây dựng, đồng thời tháo gỡ khó khăn về vốn và thị trường để dự án đủ điều kiện sớm đi vào hoạt động. Hướng đi này hợp lý hơn một cuộc chạy đua tỷ lệ giải ngân đơn thuần: vốn chỉ thúc đẩy tăng trưởng khi được chuyển thành hạ tầng hữu ích, năng lực sản xuất và việc làm. Quốc hội cần giám sát cả tiến độ lẫn chất lượng thực hiện, bởi giải ngân cao nhưng công trình chậm phát huy tác dụng sẽ không tạo được sức bật lâu dài.
Kiểm soát lạm phát là phép thử của chất lượng tăng trưởng
Kiểm soát lạm phát không thể đứng sau mục tiêu tăng trưởng, bởi giá cả tác động trực tiếp đến đời sống và chi phí sản xuất. CPI bình quân 9 tháng tăng 4,52%; nhà ở, điện nước, chất đốt và vật liệu xây dựng tăng 6,68%, giao thông tăng 6,06%, còn hàng ăn và dịch vụ ăn uống tăng 4,72%. Phó Thủ tướng cho biết mục tiêu kiểm soát lạm phát là 4,5%, trong bối cảnh sức ép từ xung đột và biến động địa chính trị. Các con số này cho thấy dư địa điều hành không rộng: nếu giá thiết yếu tiếp tục tăng, phần thu nhập còn lại của người lao động dành cho học hành, khám chữa bệnh và tiết kiệm sẽ bị thu hẹp.
Chính phủ cho biết sẽ phối hợp chính sách tài khóa, tiền tệ và quản lý giá, đồng thời tiếp tục các biện pháp miễn, giảm hoặc gia hạn thuế, phí còn phù hợp. Định hướng ấy cần được thực hiện nhất quán: hỗ trợ có mục tiêu cho nhóm dễ bị tổn thương, theo dõi sát hàng thiết yếu và tránh để điều chỉnh giá do Nhà nước quản lý tạo cú sốc cùng lúc. Kết luận, tham vọng tăng trưởng 10% chỉ đáng theo đuổi khi giải ngân đầu tư công tạo ra năng lực thật và kiểm soát lạm phát bảo vệ được sức mua. Tăng trưởng không nên được đo bằng tốc độ giải ngân hay GDP riêng lẻ, mà bằng mức độ người dân và doanh nghiệp cảm nhận được thành quả.
