Chiến dịch kép phải đi cùng phát hiện sớm
Chiến dịch phòng, chống sốt xuất huyết Dengue và tay chân miệng là nỗ lực y tế cộng đồng nhằm kiểm soát hai bệnh truyền nhiễm lưu hành, xử lý điểm nguy cơ và ngăn ca bệnh dẫn tới dịch lan rộng. Ngày 31/10, Sở Y tế TP.HCM phát động chiến dịch cao điểm, triển khai đến hết năm 2026 trong bối cảnh số ca tăng và nguy cơ còn hiện hữu vào mùa mưa, cuối năm. Đây là hướng đi cần thiết, nhưng hiệu quả không thể chỉ đo bằng số lượt kiểm tra hay hoạt động tuyên truyền. Trọng tâm phải là nhận ra nơi mầm bệnh có thể lan nhanh, đồng thời giúp gia đình và cơ sở y tế nhận biết người bệnh đang xấu đi. Vì vậy, chiến dịch kết hợp giám sát dịch bệnh tại cộng đồng với khả năng phát hiện, hội chẩn và chuyển tuyến kịp thời.
Ca tay chân miệng tăng là tín hiệu không thể xem nhẹ
Trong tuần từ ngày 12 đến 18/10/2026, TP.HCM ghi nhận hơn 1.800 ca tay chân miệng, tăng 7,9% so với mức trung bình của bốn tuần trước. Bức tranh 10 tháng càng cho thấy áp lực: thành phố có hơn 44.000 ca, tăng hơn 65% so với cùng kỳ năm trước, cùng 5 trường hợp tử vong và hơn 1.600 ổ dịch được phát hiện. Đáng chú ý, virus EV71 đang lưu hành và có thể gây biến chứng nặng, khiến trường mầm non, nhóm trẻ trở thành địa bàn cần theo dõi chặt. Sốt xuất huyết cũng không thể bị đẩy khỏi ưu tiên: hơn 42.500 ca được ghi nhận trong 10 tháng, trong đó có 11 trường hợp tử vong. Những con số này không chỉ báo động về quy mô; chúng đòi hỏi phản ứng nhanh, nhất quán giữa y tế, trường học và gia đình.
Giám sát điểm nguy cơ cần gắn với hành động cụ thể
Trong tháng 10 và 11/2026, địa phương phải rà soát, phân loại và giám sát 100% điểm nguy cơ sốt xuất huyết, ưu tiên nơi có ca bệnh hoặc ổ dịch; các điểm chưa đạt yêu cầu cần được kiểm tra lại. Với tay chân miệng, toàn bộ trường mầm non và nhóm trẻ có ca bệnh hoặc ổ dịch phải được kiểm tra. Các cơ sở còn lại được yêu cầu đạt ít nhất 50% giám sát trong tháng 10 và 11, tiến tới 100% vào cuối năm. Đây là cách tiếp cận đúng nếu việc kiểm tra dẫn tới xử lý nguy cơ, chứ không dừng ở ghi nhận. Ngành y tế cần tăng cường giám sát dịch tễ, phát hiện ca bệnh, điều tra và xử lý ổ dịch; đồng thời truyền thông, báo cáo kết quả hằng tuần để kịp điều chỉnh biện pháp. Hóa chất không thể thay thế việc diệt lăng quăng hay vệ sinh môi trường.
Gia đình là tuyến phòng vệ đầu tiên
Các biện pháp phòng bệnh hiệu quả bắt đầu từ thói quen lặp lại tại nhà. Để phòng sốt xuất huyết, mỗi gia đình nên ít nhất mỗi tuần kiểm tra dụng cụ chứa nước, súc rửa và đậy kín lu, khạp, bồn; loại bỏ vật phế thải đọng nước, diệt lăng quăng và phòng muỗi đốt. Để phòng tay chân miệng, cần rửa tay bằng xà phòng, vệ sinh đồ chơi và bề mặt thường chạm, bảo đảm ăn uống hợp vệ sinh, đồng thời theo dõi sức khỏe trẻ. Nếu trẻ mắc bệnh, những dấu hiệu chuyển nặng cần được nhận diện sớm gồm giật mình bất thường, sốt từ 38,5°C kéo dài trên 48 giờ, ngủ li bì, thở nhanh hoặc khó thở, da tái hay tay chân lạnh. Không nên chờ trẻ kiệt sức mới tìm trợ giúp: khó thở, lơ mơ, co giật, yếu liệt hoặc diễn biến xấu nhanh là lý do cần đưa trẻ đi cấp cứu.
Chiến dịch đến hết năm 2026 chỉ phát huy ý nghĩa khi giám sát điểm nguy cơ được nối liền với hành động phòng bệnh mỗi ngày và phản ứng y tế kịp lúc. Chính quyền, trường học, cơ sở khám chữa bệnh và phụ huynh đều có phần việc cụ thể; thiếu một mắt xích, nguy cơ lây lan và bỏ sót ca nặng sẽ tăng. TP.HCM cần duy trì kiểm tra, báo cáo và hướng dẫn người dân, còn mỗi gia đình cần biến vệ sinh môi trường, rửa tay và theo dõi trẻ thành nếp thường xuyên. Đó mới là cách chủ động kiểm soát dịch, thay vì chờ số ca tăng rồi mới chạy theo xử lý.
