Hết sốt không có nghĩa là đã qua nguy hiểm
Sốt xuất huyết Dengue là bệnh truyền nhiễm do vi-rút Dengue gây ra, lây chủ yếu qua muỗi vằn và có thể dẫn đến thoát huyết tương, sốc, xuất huyết nghiêm trọng hoặc tổn thương nhiều cơ quan. Ca bệnh của một nam thanh niên 23 tuổi không có bệnh nền nhắc chúng ta rằng vẻ ngoài khỏe mạnh không phải lá chắn trước biến chứng. Ngày 26/10, bệnh viện cho biết anh đã hồi phục sau 13 ngày hồi sức tích cực vì sốc sốt xuất huyết và suy hô hấp nguy kịch. Điều đáng lo là giai đoạn nguy hiểm thường rơi vào ngày thứ 3 đến ngày thứ 7, đúng lúc người bệnh bắt đầu giảm sốt hoặc vừa hết sốt. Vì vậy, coi nhiệt độ hạ là tín hiệu bệnh đã lui có thể khiến gia đình chậm nhận ra tình trạng đang xấu đi.
Diễn biến nhanh từ đau bụng đến suy hô hấp
Người bệnh khởi phát sốt cao, đau tức bụng và tự dùng thuốc tại nhà nhưng không cải thiện. Đến ngày thứ ba, anh tiêu chảy nhiều lần, buồn nôn, mệt mỏi; sau khi được chẩn đoán sốt xuất huyết ở cơ sở y tế địa phương, tình trạng vẫn tiếp tục xấu đi. Anh tụt huyết áp, suy hô hấp, phải đặt nội khí quản và thở máy trước khi chuyển viện. Khi nhập viện, dù được thở máy với nồng độ oxy tối đa, độ bão hòa oxy trong máu chỉ khoảng 80%; bệnh nhân còn bị tổn thương gan, thận và rối loạn đông máu. Đây là lời cảnh báo rõ ràng: đau bụng và rối loạn tiêu hóa trong đợt sốt không nên bị xem nhẹ, nhất là khi đi kèm mệt lả hoặc diễn biến xấu nhanh.
ECMO là hồi sức cứu nguy, không phải lý do để chờ đợi
Các bác sĩ chẩn đoán bệnh nhân sốc sốt xuất huyết Dengue, suy hô hấp nặng tiến triển thành hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển. Khi oxy máu không cải thiện dù đã thở máy ở mức tối đa, ê-kíp triển khai VV-ECMO để hỗ trợ trao đổi khí, đồng thời lọc máu liên tục, dùng thuốc vận mạch và hồi sức tích cực. Ca ECMO sốt xuất huyết này không nên được hiểu như một phương án có thể trông chờ nếu bệnh trở nặng; đó là can thiệp hồi sức chuyên sâu khi tính mạng đã bị đe dọa. Sau 13 ngày điều trị, bệnh nhân được rút ECMO và ống nội khí quản, tỉnh táo nhưng vẫn tiếp tục được theo dõi, chăm sóc tại bệnh viện. Anh dự kiến xuất viện ngày 27/10 nếu sức khỏe ổn định và đáp ứng tiêu chí ra viện.
Nhận biết dấu hiệu cảnh báo và đi viện đúng lúc
Không có bệnh nền không đồng nghĩa không thể mắc sốt xuất huyết nặng; người trẻ khỏe mạnh vẫn có thể chuyển sang sốc và suy hô hấp nguy kịch. Điều thiết thực nhất với gia đình là theo dõi sát người bệnh, đặc biệt trong những ngày thứ 3–7 và cả khi cơn sốt đang lui. Những dấu hiệu sốt xuất huyết cần đến cơ sở y tế ngay gồm đau bụng nhiều hoặc liên tục, nôn nhiều, mệt lả, vật vã, lừ đừ, chảy máu bất thường, tiểu ít hoặc khó thở. Người nghi mắc bệnh không nên tự ý truyền dịch tại nhà hoặc dùng aspirin, ibuprofen và các thuốc chống viêm không steroid khác vì có thể làm tăng nguy cơ xuất huyết. Việc bù dịch, dùng thuốc hạ sốt và theo dõi xét nghiệm cần theo đúng hướng dẫn nhân viên y tế.
Thông điệp từ ca bệnh không phải là mọi trường hợp sốt xuất huyết đều sẽ nguy kịch, mà là không thể dùng tuổi trẻ, sức khỏe trước đó hay việc vừa hạ sốt để tự kết luận đã an toàn. Theo dõi đúng giai đoạn, nhận ra dấu hiệu cảnh báo và đi khám kịp thời có ý nghĩa hơn việc tự xử trí tại nhà.
