Đạt 5 sao cần vượt qua cả đánh giá lẫn duy trì chất lượng
OCOP 5 sao là mức phân hạng cấp quốc gia dành cho sản phẩm nổi bật về chất lượng, điều kiện sản xuất và năng lực phát triển thương mại, với yêu cầu được duy trì cả sau khi công nhận. Vì vậy, kết quả đợt đánh giá mới nhất đáng chú ý không chỉ ở số sản phẩm được thông qua, mà còn ở cách Hội đồng đặt trọng tâm vào thẩm định và hậu kiểm sản phẩm. Ngày 18/11 tại Hà Nội, Hội đồng đánh giá, phân hạng sản phẩm OCOP cấp Trung ương họp đợt 1 để xem xét hồ sơ đề nghị công nhận mới và đánh giá lại các sản phẩm cấp quốc gia. Trong 16 hồ sơ đề nghị phân hạng mới, 12 sản phẩm được thông qua; bốn hồ sơ còn lại phải giải trình và bổ sung minh chứng. Đây là một tín hiệu đúng hướng: danh hiệu cao nhất sẽ có ý nghĩa hơn khi không thể đạt được chỉ bằng một bộ hồ sơ chỉn chu.
Thẩm định OCOP không dừng ở giấy tờ
Quy trình thẩm định OCOP được mô tả là xem xét nhiều mặt: chất lượng cốt lõi, điều kiện sản xuất, tính pháp lý của hồ sơ và minh chứng, cùng năng lực, tâm huyết của chủ thể. Bốn hồ sơ chưa đạt yêu cầu phải tiếp tục giải trình và bổ sung tài liệu cụ thể, cho thấy việc phân hạng OCOP không phải thủ tục hợp thức hóa danh hiệu. Hội đồng cũng đưa ra góp ý chuyên môn để các địa phương, doanh nghiệp và hợp tác xã hoàn thiện quy trình, củng cố liên kết sản xuất và tìm đầu ra. Đây là phần có ích với người tiêu dùng: tiêu chuẩn chặt hơn có thể giúp giảm khoảng cách giữa những gì nhãn hiệu hứa hẹn và chất lượng thực tế. Tuy vậy, chất lượng không thể được bảo đảm chỉ bằng đánh giá tại một thời điểm; hiệu quả của quy trình phụ thuộc vào việc các yêu cầu tiếp tục được thực hiện trong sản xuất, kinh doanh.
Hậu kiểm mới là phép thử của danh hiệu
Theo quy định mới, quy trình công nhận OCOP 5 sao kết hợp thẩm định đầu vào với hậu kiểm sau công nhận. Chủ thể phải cam kết giữ chất lượng ổn định, bảo đảm an toàn thực phẩm và tuân thủ tiêu chuẩn kỹ thuật trong suốt quá trình sản xuất, kinh doanh. Đây là điểm then chốt: nếu chỉ kiểm tra lúc nộp hồ sơ, danh hiệu có nguy cơ phản ánh thành tích quá khứ hơn là chất lượng người mua nhận được hôm nay. Hội đồng cũng thông qua cả 20 sản phẩm được đề nghị đánh giá lại, cho thấy duy trì chuẩn mực là một phần riêng của cuộc xét duyệt, không phải việc mặc nhiên được bảo đảm sau lần công nhận đầu tiên. Khi sản phẩm OCOP hướng tới cả thị trường xuất khẩu, yêu cầu nhất quán và an toàn càng có ý nghĩa với uy tín thương hiệu. Hậu kiểm vì thế cần là hoạt động thực chất, không chỉ là cam kết trên giấy.
Còn dư địa nâng giá trị, hồ sơ sẽ được trình cấp có thẩm quyền
Sau 8 năm triển khai, đến tháng 11/2026, cả nước có hơn 21.000 sản phẩm OCOP đạt từ 3 sao trở lên, thuộc 10.657 chủ thể; riêng nhóm 5 sao cấp quốc gia có 166 sản phẩm. Khoảng cách giữa quy mô chung và số sản phẩm đạt hạng cao cho thấy dư địa nâng chất lượng, gia tăng giá trị còn lớn. Đợt họp lần này có tổng cộng 32 sản phẩm được thông qua gồm 12 hồ sơ mới và 20 hồ sơ đánh giá lại; Văn phòng Điều phối Trung ương sẽ hoàn thiện hồ sơ, trình Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường xem xét, quyết định công nhận. Danh sách dự kiến được công bố và trao chứng nhận tại Festival OCOP Việt Nam 2026 vào ngày 3/12 ở Thành phố Hồ Chí Minh. Con số 12 là kết quả đáng ghi nhận, nhưng thước đo quan trọng hơn sẽ là liệu các sản phẩm ấy có giữ được chất lượng sau khi nhận sao hay không.






