OCOP cần vừa đáng tin, vừa có mặt trong trải nghiệm
Sản phẩm OCOP là hàng hóa địa phương được đánh giá, phân hạng theo bộ tiêu chí, đồng thời có thể trở thành điểm chạm văn hóa và trải nghiệm khi gắn với du lịch. Vì thế, phát triển OCOP không thể chỉ dừng ở việc có sản phẩm được công nhận: cần giữ đúng chuẩn đã cam kết và tạo cơ hội để khách tìm thấy, hiểu và sử dụng sản phẩm. Hai động thái tại Cần Thơ và TP.HCM cho thấy hai vế ấy đang được thúc đẩy song song. Cần Thơ ban hành kế hoạch kiểm tra, giám sát sản phẩm OCOP giai đoạn 2026-2030, còn Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM tổ chức ba chuyến khảo sát kết nối OCOP với du lịch nông thôn và du lịch nông nghiệp. Đây không phải hai lựa chọn đối lập: chất lượng tạo nền tảng cho niềm tin, còn trải nghiệm giúp sản phẩm có thêm đường đến với người mua.
Cần Thơ đặt trọng tâm vào chuẩn mực và niềm tin
Kế hoạch số 495/KH-UBND của Cần Thơ không chỉ hướng đến một đợt rà soát giấy tờ. Nội dung kiểm tra bao gồm việc duy trì tiêu chí phân hạng và hồ sơ đã được công nhận, từ hoạt động sản xuất, nguồn nguyên liệu, chất lượng, bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc đến bảo vệ môi trường, sở hữu trí tuệ và khả năng thương mại hóa. Thành phố cũng sẽ kiểm tra cách sử dụng nhãn hiệu OCOP trên bao bì, phương tiện quảng bá và mạng xã hội, đồng thời lưu ý trường hợp sản phẩm chưa được công nhận hoặc hết thời hạn công nhận vẫn sử dụng dấu hiệu OCOP. Với người tiêu dùng, việc này có ý nghĩa thiết thực: nhãn hiệu và hạng sao cần phản ánh đúng tình trạng sản phẩm, thay vì tạo kỳ vọng sai lệch. Chất lượng sản phẩm OCOP vì vậy không chỉ là chuyện làm ra hàng tốt, mà còn là sự nhất quán giữa tiêu chuẩn, thông tin và cách quảng bá.
Việc giám sát được triển khai trên toàn địa bàn trong giai đoạn 2026-2030. Hằng năm, Văn phòng Điều phối các Chương trình mục tiêu quốc gia thành phố sẽ căn cứ tình hình, số lượng sản phẩm và đề xuất từ các cơ quan, địa phương để lập kế hoạch kiểm tra cụ thể. Cách làm định kỳ này đáng chú ý vì sản phẩm có thể thay đổi sau khi được công nhận: nguồn cung, quy trình hoặc cách ghi nhãn không phải lúc nào cũng đứng yên. Tuy nhiên, kiểm tra chỉ phát huy tác dụng nếu kết quả giúp chủ thể nhận diện điểm cần khắc phục, chứ không dừng ở phát hiện sai phạm. Trọng tâm nên là bảo vệ giá trị của chứng nhận và giữ niềm tin lâu dài, để người mua có căn cứ lựa chọn thay vì chỉ dựa vào biểu trưng trên bao bì.
TP.HCM biến vùng quê thành một phần của hành trình
TP.HCM chọn hướng mở rộng cơ hội tiếp cận du khách bằng ba chuyến tham quan, khảo sát kết nối sản phẩm OCOP với du lịch nông thôn và du lịch nông nghiệp. Các điểm đến được khảo sát trải rộng từ những mô hình sinh thái, nhà lụa và điểm du lịch OCOP 3 sao ở xã Xuân Sơn đến mô hình của Công ty Cổ phần Dừa nước Việt Nam tại xã Bình Khánh, Khu du lịch Dần Xây ở xã An Thới Đông, rồi Bằng Lăng Glamping và Đồng Sến Farmstay & Camping tại xã Dầu Tiếng. Điểm đáng giá của cách tiếp cận này là sản phẩm không bị tách khỏi nơi chốn tạo ra nó. Cảnh quan, hoạt động trải nghiệm và dịch vụ lưu trú có thể giúp khách hiểu câu chuyện bản địa trước khi quyết định mua. Nhưng kết nối chỉ bền nếu trải nghiệm đủ đặc sắc và chất lượng dịch vụ không làm lu mờ giá trị của sản phẩm.
Sau các chuyến khảo sát, ban tổ chức mở hội thảo để cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp đề xuất mô hình, tuyến du lịch cộng đồng, sinh thái và nông nghiệp phù hợp với điều kiện thành phố. Chi cục Phát triển nông thôn TP.HCM dự kiến tổng hợp kết quả, đánh giá và chọn mô hình có tiềm năng để nghiên cứu giải pháp nhân rộng. Đây là bước cần thiết, bởi một chuyến khảo sát có thể khơi gợi ý tưởng nhưng chưa tự tạo ra dòng khách hay doanh thu ổn định. Ba chuyến Farmtrip đã tăng kết nối giữa chính quyền, địa phương, doanh nghiệp du lịch và chủ thể OCOP, hướng đến sản phẩm du lịch có bản sắc, chất lượng và khả năng phát triển bền vững. Thách thức tiếp theo là biến kết nối ban đầu thành lịch trình thuận tiện, trải nghiệm đáng nhớ và cơ hội tiêu thụ thực chất cho cơ sở địa phương.
Hai hướng đi chỉ mạnh khi bổ trợ cho nhau
Cần Thơ đang củng cố phần bảo chứng: giữ tiêu chí, kiểm soát nhãn hiệu và bảo vệ người mua khỏi thông tin gây nhầm lẫn. TP.HCM tập trung mở rộng phần tiếp cận: đưa sản phẩm vào không gian nông thôn, hoạt động trải nghiệm và dịch vụ du lịch. Nếu chỉ kiểm tra mà thiếu kênh tiếp cận, sản phẩm tốt vẫn khó được biết đến; nếu chỉ thu hút khách mà chất lượng và cách ghi nhãn không đáng tin, trải nghiệm có thể làm suy giảm niềm tin. Do đó, hai hướng này nên được nhìn như các mắt xích của cùng một chuỗi phát triển OCOP, không phải hai mô hình để chọn một bỏ một. Kết luận cần rõ ràng: giám sát tạo nền móng, còn du lịch tạo cơ hội gặp gỡ giữa sản phẩm và khách. Giá trị lâu dài sẽ phụ thuộc vào việc hai thành phố giữ được cả chuẩn chất lượng lẫn sức hấp dẫn của trải nghiệm.
