Từ “bí mật tuổi chúng mình” đến nhu cầu cấp thiết về sức khỏe tâm sinh lý tuổi dậy thì
“Bí mật tuổi chúng mình” là một chương trình hỗ trợ tâm lý được tổ chức trong môi trường trung học, nơi học sinh tuổi dậy thì được tư vấn học đường trung học về sức khỏe tâm sinh lý, tình cảm và các mối quan hệ, nhằm giúp các em quản lý cảm xúc học sinh tốt hơn, biết cân nhắc lựa chọn và phát triển bản thân trong giai đoạn nhiều biến động này. Ở cấp THPT, những rung động đầu đời xuất hiện cùng hàng loạt câu hỏi về sức khỏe tâm sinh lý tuổi dậy thì, nhưng đa số học sinh không biết chia sẻ với ai nên dễ rơi vào lo lắng, bối rối. Việc một chương trình được thiết kế riêng cho thế giới nội tâm tuổi mới lớn cho thấy nhà trường đã bắt đầu nhìn nhận cảm xúc học trò nghiêm túc như điểm số và thành tích. Đây không phải hoạt động ngoại khóa “cho vui”, mà là câu trả lời cần thiết cho những khủng hoảng thầm lặng trong sân trường.
Hơn 1.000 học sinh Võ Văn Kiệt và thông điệp: tâm lý học đường không còn là chuyện bên lề
Sáng 12-10, hơn 1.000 học sinh Trường THPT Võ Văn Kiệt tại phường Phú Định, TPHCM đã hào hứng tham gia chương trình “Bí mật tuổi chúng mình” do ấn phẩm Mực Tím phối hợp cùng Công ty TNHH Bayer Việt Nam tổ chức. Con số này không chỉ là thống kê, mà là tín hiệu rõ ràng về nhu cầu chương trình hỗ trợ tâm lý trong trường học. Khi một sân trường đông kín học sinh tự nguyện ngồi lại để nói về yêu, về giới hạn, về mang thai ngoài ý muốn, về hình ảnh nhạy cảm trên mạng, tức là các em đang thiếu một kênh đối thoại an toàn trong đời sống thường ngày. Theo đại diện nhà trường, hoạt động này giúp học sinh tiếp cận kiến thức gần gũi với tâm lý vị thành niên, nghĩa là những điều sách giáo khoa chưa nói hết nhưng lại quyết định cách các em bước vào đời. Nếu coi điểm số là tương lai, thì chăm sóc tâm lý học đường chính là nền móng của tương lai đó.
Không gian an toàn để nói về yêu, giới hạn và những điều “khó nói”
Điểm khác biệt của “Bí mật tuổi chúng mình” là dám chạm vào những chủ đề lâu nay bị né tránh trong trường học: “Tuổi học trò có được yêu hay không? Nếu yêu thì giới hạn nào là phù hợp?” – nội dung được TS tâm lý Đào Lê Hòa An trò chuyện trực tiếp với học sinh. Khi một chuyên gia tâm lý khẳng định điều quan trọng là tạo ra không gian an toàn để học sinh tự tin bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc và vấn đề mình gặp phải, đó là lời nhắc cho cả phụ huynh lẫn giáo viên rằng im lặng không phải là giải pháp. Cùng lúc, bác sĩ chuyên khoa I Lê Trần Xuân Mai nói thẳng về “vượt rào”, “lửa gần rơm”, mang thai ngoài ý muốn, phát tán clip nhạy cảm, bị lừa qua mạng, tình cảm đồng giới. Những khái niệm từng bị coi là “nhạy cảm” được đặt lên bàn thảo luận công khai, giúp học sinh hiểu rủi ro, trách nhiệm và quyền được bảo vệ của mình. Trường học, theo cách đó, trở thành nơi giáo dục giới tính và cảm xúc một cách thẳng thắn, thay vì chỉ là nơi truyền đạt kiến thức.
Từ lắng nghe đến kỹ năng quản lý cảm xúc và lựa chọn cho tương lai
Chương trình không dừng ở việc “giải đáp thắc mắc”, mà hướng học sinh đến kỹ năng quản lý cảm xúc học sinh và ra quyết định cho chính mình. TS Đào Lê Hòa An nhấn mạnh cha mẹ cần lắng nghe, tôn trọng, công nhận cảm xúc của con, dùng câu hỏi gợi mở để giúp con nhìn nhận tình huống, cân nhắc phương án ứng xử và điều chỉnh suy nghĩ, hành vi phù hợp. Đó chính là tư duy giáo dục hiện đại: không áp đặt, mà đồng hành để các em học cách tự bảo vệ bản thân. Học sinh Nguyễn Thanh Minh Khôi, lớp 12A10, cho biết chương trình mang lại nhiều kiến thức bổ ích, là hành trang cần thiết cho cuộc sống, đặc biệt là kiến thức về biện pháp tránh thai ở tuổi vị thành niên giúp bảo vệ bản thân và người xung quanh. Khi một học sinh lớp 12 nói về “hành trang” thay vì “buổi giao lưu vui vẻ”, có thể thấy tác động của chương trình đã vượt khỏi phạm vi một sự kiện truyền thông, trở thành bước tập dượt cho năng lực lựa chọn trong đời sống thực.
Mở rộng mô hình tư vấn học đường trung học: từ 4 trường đến thay đổi cách nhìn về tuổi dậy thì
“Bí mật tuổi chúng mình” không phải hoạt động đơn lẻ. Chương trình được tổ chức trong tháng 10-2026 tại 4 trường THPT ở TPHCM: Trung học Thực hành (Đại học Sư phạm TPHCM), THPT Võ Văn Kiệt, THPT Nguyễn Hiền, THPT Nguyễn Thái Bình. Việc một chuỗi trường cùng tham gia cho thấy tư vấn học đường trung học đang dần được nhìn nhận như một phần thiết yếu của giáo dục, chứ không còn là “phần phụ” nếu có điều kiện. Câu hỏi đặt ra là: tại sao mô hình này chưa xuất hiện rộng khắp? Khi hơn 1.000 học sinh ở một trường sẵn sàng dành buổi sáng để nói về cảm xúc, tình yêu, sức khỏe tâm sinh lý tuổi dậy thì, thì đó là lời kêu gọi rõ ràng dành cho các nhà quản lý giáo dục. Nếu chúng ta tiếp tục coi những băn khoăn tuổi mới lớn là “chuyện nhỏ”, hệ quả sẽ là những khủng hoảng lớn hơn sau này. Ngược lại, nếu nhân rộng các chương trình hỗ trợ tâm lý, trường học sẽ thực sự trở thành nơi học sinh được lớn lên toàn diện, cả kiến thức lẫn cảm xúc.
