Foxconn nhảy vào trạm sạc: Tín hiệu mạnh cho hạ tầng sạc điện
Foxconn đầu tư thêm 62 triệu USD vào công ty con tại Quảng Ninh để sản xuất trạm sạc xe điện là bước mở rộng chiến lược của tập đoàn công nghệ này trong chuỗi cung ứng xe điện, đồng thời gửi tín hiệu rằng hạ tầng sạc điện Việt Nam đã đủ hấp dẫn để thu hút các nhà sản xuất toàn cầu tham gia sâu.
Công ty TNHH Năng lượng và Linh kiện EV Foxconn (FEVC) tại Khu công nghiệp Sông Khoai đã tăng vốn điều lệ lên khoảng 9.020 tỷ đồng, toàn bộ là vốn nước ngoài. Song song với việc tăng vốn, doanh nghiệp bổ sung ngành nghề sản xuất, gia công, lắp ráp trụ sạc ô tô điện và linh kiện, cùng các phụ tùng dành cho thiết bị sạc.
Điểm đáng nói không chỉ là thêm một nhà máy trạm sạc xe điện Việt Nam, mà là việc một "ông lớn" công nghệ toàn cầu quyết định đặt nền sản xuất ngay trong nước. Đây là câu trả lời rõ ràng cho câu hỏi: hạ tầng sạc điện không còn là cuộc chơi riêng của một vài doanh nghiệp nội địa, mà đang bước sang giai đoạn hội nhập sâu với chuỗi sản xuất quốc tế.
Chiến lược 3+3 của Foxconn và bước lấn sâu vào hạ tầng sạc
Khoản vốn mới không phải động thái đơn lẻ, mà nằm trong chiến lược mở rộng của Foxconn sang xe điện và hạ tầng liên quan. Foxconn đã xác định xe điện là một trong ba ngành công nghiệp mới nổi trong chiến lược "3+3", bên cạnh sức khỏe số và robot, với ba công nghệ cốt lõi là trí tuệ nhân tạo, bán dẫn và công nghệ truyền thông thế hệ tiếp theo.
Tại Quảng Ninh, FEVC không chỉ đăng ký sản xuất trụ sạc ô tô điện mà còn sản xuất, lắp ráp và gia công sạc điện, bộ điều khiển sạc xe điện và bộ chuyển đổi lưu trữ năng lượng PCS. Phạm vi còn mở rộng sang linh kiện điện tử, bảng mạch PCBA, bộ nguồn và linh kiện nguồn, thậm chí cả bộ phận cho thiết bị bay không người lái.
Trong khi đó, một công ty khác trong hệ sinh thái Foxconn là Fulian tại Bắc Ninh cũng bổ sung ngành nghề sản xuất trạm sạc ô tô điện và tăng vốn điều lệ. Việc hai pháp nhân ở Quảng Ninh và Bắc Ninh cùng lúc bước vào mảng này cho thấy Foxconn sản xuất sạc tại Việt Nam không chỉ để phục vụ nhu cầu nội địa, mà là xây dựng một cụm sản xuất hạ tầng sạc điện và linh kiện đủ lớn để tham gia chuỗi cung ứng xe điện toàn cầu.
Thị trường xe điện tăng tốc: vì sao Foxconn chọn thời điểm này?
Foxconn không chọn Việt Nam một cách ngẫu nhiên. Việc Foxconn mở rộng sang sản xuất trạm sạc diễn ra trong bối cảnh thị trường xe điện Việt Nam tăng trưởng nhanh cả về doanh số phương tiện lẫn nhu cầu hạ tầng. Sự gia tăng nhanh của số lượng phương tiện khiến trạm sạc từ một hạng mục hỗ trợ trở thành bộ phận thiết yếu của hệ sinh thái xe điện.
Các hãng như VinFast, Selex Motors và Dat Bike đang đẩy mạnh sản phẩm, trong khi những doanh nghiệp năng lượng và ô tô truyền thống cũng bắt đầu quan tâm tới hạ tầng sạc. VinFast và V-Green đã vận hành khoảng 150.000 cổng sạc trên toàn quốc, tạo nên mạng lưới lớn nhất hiện nay. Tuy nhiên, thị trường vẫn tồn tại khoảng trống lớn: mạng lưới hiện nay tập trung chủ yếu trong một hệ sinh thái, trong khi số điểm sạc mở cho nhiều thương hiệu còn tương đối hạn chế.
Về mặt chính sách, Chính phủ đã gia hạn mức lệ phí trước bạ lần đầu 0% đối với ô tô điện chạy pin đến hết năm 2030, đồng thời yêu cầu đẩy nhanh phát triển trạm sạc tại đô thị và chung cư, hoàn thiện tiêu chuẩn quy hoạch, an toàn kỹ thuật, đấu nối điện và phòng cháy chữa cháy. Đây là nền tảng pháp lý và thị trường đủ hấp dẫn để một tập đoàn như Foxconn quyết định dồn lực cho đầu tư xe điện Việt Nam.
Tác động thực tế: người dùng được gì từ làn sóng trạm sạc mới?
Từ góc độ người dùng, ý nghĩa lớn nhất của việc Foxconn sản xuất sạc tại Việt Nam nằm ở khả năng tăng nhanh số lượng và độ phủ trạm sạc xe điện Việt Nam. Hạ tầng sạc cũng bắt đầu dịch chuyển khỏi phạm vi các trung tâm thương mại và khu dân cư để hiện diện tại cửa hàng xăng dầu, bãi đỗ xe, điểm dịch vụ công cộng và trạm dừng nghỉ trên cao tốc. Khi thiết bị sạc được sản xuất quy mô lớn trong nước, chi phí đầu tư hạ tầng có thể giảm và tốc độ triển khai có thể tăng.
Hiện nay, PVOIL đã bố trí thiết bị sạc tại hàng trăm cửa hàng xăng dầu thông qua hợp tác với các nhà sản xuất xe điện, và nền tảng VETC Charging Station cho biết đã kết nối hơn 350 điểm sạc, tương đương khoảng một nửa mạng lưới sạc đa thương hiệu tại Việt Nam. Tuy vậy, nếu không có thêm nguồn cung thiết bị, việc mở rộng sẽ dễ bị chậm lại.
Sự tham gia của một nhà cung cấp công nghệ toàn cầu có thể tăng tốc độ phát triển hạ tầng sạc điện cạnh tranh: nhiều doanh nghiệp hạ tầng mới sẽ có thêm lựa chọn thiết bị, không phụ thuộc vào một nhà cung cấp duy nhất. Điều này mở ra khả năng xuất hiện các mạng lưới sạc đa thương hiệu, linh hoạt hơn, giúp người dùng yên tâm sử dụng xe điện cho cả nhu cầu đi lại hàng ngày lẫn những chuyến đi đường dài.
Tương lai hạ tầng sạc: cơ hội lớn nhưng không thiếu thách thức
Tuy FEVC đã bổ sung ngành nghề sản xuất trụ sạc, hồ sơ hiện tại chưa nêu công suất thiết kế, quy mô dây chuyền, khách hàng hoặc thời điểm bắt đầu sản xuất. Nói cách khác, cú hích 62 triệu USD mới là bước chuẩn bị, còn việc hạ tầng sạc điện có bứt phá được hay không phụ thuộc vào tốc độ biến kế hoạch thành sản phẩm thực tế.
Việc hai pháp nhân tại Quảng Ninh và Bắc Ninh liên tiếp đăng ký sản xuất thiết bị sạc cho thấy Foxconn đang chuẩn bị thêm năng lực liên quan đến chuỗi cung ứng xe điện tại Việt Nam. Nếu các dự án đi vào hoạt động đúng tiến độ, Việt Nam không chỉ có thêm nhà sản xuất thiết bị trạm sạc, mà còn sở hữu một cụm công nghiệp linh kiện điện tử và hệ thống chuyển đổi năng lượng như PCS, phục vụ cả trong nước lẫn xuất khẩu.
Kết luận hợp lý là: khoản đầu tư xe điện Việt Nam của Foxconn đặt nền móng cho một giai đoạn cạnh tranh mới trên thị trường hạ tầng sạc. Nhà nước đã bật đèn xanh bằng chính sách và yêu cầu phát triển trạm sạc; doanh nghiệp nội địa đã chứng minh nhu cầu thị trường; và giờ đây, nhà cung cấp công nghệ toàn cầu đang bước vào. Nếu ba lực này phối hợp tốt, trạm sạc xe điện Việt Nam có thể chuyển từ tình trạng thiếu và phân mảnh sang một mạng lưới rộng, mở và cạnh tranh hơn.
