Một thị trường mới, nhưng không có bảo đảm thu nhập
Cấp phép dữ liệu khuôn mặt là việc cá nhân cho phép nền tảng hoặc nhà sản xuất dùng hình ảnh kỹ thuật số của mình để tạo nhân vật trong phim, quảng cáo hay nội dung AI. Trào lưu bán khuôn mặt cho AI nổi lên tại Trung Quốc cùng làn sóng phim ngắn do AI tạo ra và sự xuất hiện của các nền tảng kết nối người có hình ảnh với đơn vị sản xuất từ tháng 5/2026. Mô hình nghe có vẻ đơn giản: xác minh danh tính, tải ảnh chân dung, chọn tình huống được phép và đặt giá. Nhưng đăng hồ sơ không đồng nghĩa có người mua. Quảng cáo về thu nhập từ AI lên tới hàng chục triệu đồng cho mỗi dự án dễ khiến người dùng tưởng rằng chỉ cần có gương mặt là có thể kiếm tiền. Thực tế, đó là mức kỳ vọng được tiếp thị, không phải lời hứa có đơn hàng hay khoản trả chắc chắn.
Chờ nhiều tháng, người bình thường vẫn chưa có khách
Trường hợp của người mẫu tự do Wang Jinlin cho thấy khoảng cách giữa bảng giá và nhu cầu thực tế. Cô đăng ký cấp phép hình ảnh trên ActID từ tháng 5, nhưng sau nhiều tháng vẫn chưa có hãng phim nào đề nghị sử dụng gương mặt của mình. Nếu được chọn cho mục đích thương mại, Wang kỳ vọng mức thù lao 1,9–3,8 triệu đồng mỗi lần; người dùng thông thường được giới thiệu mức hơn 380.000 đồng cho một video ngắn, còn mức dành cho diễn viên chuyên nghiệp có thể lên tới 38,7 triệu đồng. Những con số hấp dẫn ấy không nói lên cơ hội được chọn. Nhà sản xuất thường ưu tiên người nổi tiếng hoặc người có lượng người theo dõi sẵn, vì họ dễ thu hút khán giả hơn. Nền tảng chủ yếu đưa hồ sơ ra trước người mua, chứ không cam kết tạo việc làm hay thu nhập.
Đổi dữ liệu nhạy cảm lấy cơ hội mong manh
Điều đáng lo hơn khoản thu nhập chưa thành hiện thực là người tham gia phải giao ảnh chân dung và thông tin nhận dạng cho nền tảng. Khi khuôn mặt bị sao chép hoặc dùng sai mục đích, việc lần ra nơi phát tán và yêu cầu gỡ bỏ có thể rất khó. Cơ quan quản lý tại Bắc Kinh đã cảnh báo về việc thu thập trái phép ảnh, video và giọng nói để tạo nhân vật AI, quảng cáo hoặc livestream. Đây không phải rủi ro có thể giải quyết chỉ bằng một mức giá cao hơn. Theo quy định bảo vệ thông tin cá nhân của Trung Quốc, hình ảnh cá nhân không được tùy tiện sử dụng; việc tạo hoặc công khai hình ảnh số nhận diện được một người bằng AI khi chưa có sự đồng ý có thể xâm phạm quyền nhân thân. Với trẻ vị thành niên, câu hỏi về sự đồng ý và khả năng hiểu hệ quả càng phức tạp.
Đừng xem gương mặt như nguồn thu nhập thụ động
Bài học của trào lưu này không phải là khuôn mặt không có giá trị, mà là giá trị thương mại không tự xuất hiện chỉ vì người dùng đã tải ảnh lên. Khi nhu cầu với gương mặt người bình thường còn thấp, việc đăng ký có thể chỉ đem lại thời gian chờ đợi, trong khi dữ liệu cá nhân đã được đưa vào một quy trình sử dụng khó kiểm soát. Trước khi cấp phép, cần đọc kỹ điều khoản, phạm vi sử dụng, thời hạn lưu trữ và cách thu hồi quyền; đây cũng là những điểm người dùng được khuyến nghị xem xét trước khi tham gia. Trung Quốc đã công bố hướng dẫn tư pháp gồm 24 điều về xử lý tranh chấp liên quan AI vào ngày 7/9, nhưng người dùng vẫn cần hiểu rõ thỏa thuận cụ thể mình ký. Kỳ vọng kiếm tiền từ khuôn mặt trong làn sóng phim ngắn AI chưa thành hiện thực với nhiều người. Vì vậy, hãy coi đây là một giao dịch quyền hình ảnh số cần cân nhắc kỹ, không phải con đường kiếm tiền dễ dàng.
