Phong trào nói không thuốc lá: Lựa chọn mới của thế hệ trẻ
Phong trào nói không với thuốc lá trong thanh niên là sự tham gia chủ động của giới trẻ vào các hoạt động phòng chống thuốc lá thanh niên, từ việc tự nguyện không sử dụng thuốc lá truyền thống, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng đến xây dựng môi trường không khói thuốc trong trường học, nơi làm việc và cộng đồng, coi lối sống lành mạnh là chuẩn mực mới của thế hệ trẻ. Ngày 17/10/2026 tại Hà Nội, hơn 800 đoàn viên, thanh niên đã tham gia Lễ mít tinh Thanh niên Việt Nam hưởng ứng xây dựng môi trường không khói thuốc lá với chủ đề “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá - Chọn sức khỏe, chọn tương lai”. Đây không phải một sự kiện mang tính hình thức, mà là tuyên bố rõ ràng: thế hệ trẻ không chấp nhận để thuốc lá định nghĩa phong cách sống của mình.
Điểm đáng chú ý là phong trào nói không thuốc lá lần này nhắm thẳng vào cả thuốc lá truyền thống lẫn thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới – những thứ đang được quảng bá khéo léo như một “trào lưu hiện đại”. Khi thanh niên công khai từ chối những sản phẩm được bọc đường bằng hình ảnh công nghệ, thời trang, họ đang gửi đi thông điệp mạnh mẽ: hiện đại không đồng nghĩa với nghiện nicotine, và cá tính không cần dựa vào khói thuốc.
Lễ mít tinh 17/10: Một ngày, nhiều thông điệp
Lễ mít tinh tại Học viện Thanh thiếu niên Việt Nam với hơn 800 đoàn viên, thanh niên tham gia không chỉ là một buổi lễ trang trọng, mà là một ngày hội khẳng định sức khỏe thế hệ trẻ phải được đặt lên hàng đầu. Chương trình kết hợp văn nghệ, giao lưu, tìm hiểu kiến thức về tác hại của thuốc lá, nghi thức phát động phong trào và đạp xe diễu hành tuyên truyền xây dựng môi trường không khói thuốc. Không khí sôi nổi cho thấy chủ đề phòng chống thuốc lá thanh niên hoàn toàn có thể được truyền tải theo cách gần gũi, hấp dẫn, chứ không phải những bài giảng khô khan.
Điểm nhấn của buổi lễ là nghi thức phát động hưởng ứng “Thanh niên Việt Nam nói không với thuốc lá – Chọn sức khỏe, chọn tương lai”, thể hiện quyết tâm chung tay xây dựng môi trường sống an toàn, văn minh, không khói thuốc. Đây là khoảnh khắc mang tính cam kết: khi hàng trăm bạn trẻ cùng giơ tay hứa không chọn thuốc lá, họ đang tự đặt ra chuẩn mực mới cho chính mình và cho bạn bè. Sự kiện này cũng gửi một thông điệp rõ ràng tới cộng đồng: bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ không phải khẩu hiệu của người lớn, mà là lựa chọn tự thân của chính thanh niên.
Vì sao giới trẻ phải dứt khoát với thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử?
Nếu ai đó vẫn nghĩ thuốc lá chỉ là “thói quen cá nhân”, những con số về sức khỏe đủ để phá vỡ ảo tưởng đó. Sử dụng thuốc lá là nguyên nhân gây ra 28 nhóm bệnh, trong đó có ung thư, bệnh tim mạch, bệnh hô hấp và các vấn đề sức khỏe sinh sản. Theo báo cáo xu hướng toàn cầu của Tổ chức Y tế thế giới năm 2024, thuốc lá gây ra hơn 8 triệu ca tử vong mỗi năm trên toàn cầu, trong đó tại Việt Nam là hơn 103.000 người mỗi năm. Đây là những con số không cho phép chúng ta coi thuốc lá như một “thú vui vô hại”.
Đáng lo hơn, nicotine là chất gây nghiện cao, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt là quá trình phát triển não bộ ở trẻ em và thanh thiếu niên; việc sử dụng thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá mới gây hại nghiêm trọng đến hệ hô hấp, tim mạch và làm tăng nguy cơ lệ thuộc nicotine. Nói cách khác, mỗi lần “thử cho biết” với thuốc lá điện tử hay thuốc lá nung nóng là một lần bạn đặt não bộ và tương lai của mình lên bàn cược. Trong bối cảnh đó, lựa chọn nói không với thuốc lá không chỉ là chuyện đạo đức hay kỷ luật, mà là chiến lược tự bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ một cách tỉnh táo.
Từ khẩu hiệu đến nếp sống: Môi trường không khói thuốc là thói quen mới
Một môi trường không khói thuốc không chỉ là những tấm biển cấm hút thuốc treo trên tường, mà là ý thức và trách nhiệm của mỗi người trong việc bảo vệ sức khỏe chung. Khi mỗi đoàn viên, thanh niên tiên phong thực hiện các quy định về địa điểm cấm hút thuốc, đồng thời tuyên truyền, vận động người thân, bạn bè cùng xây dựng môi trường sống, học tập và làm việc không khói thuốc, họ đang biến phong trào nói không thuốc lá thành nếp sống thường ngày. Đây là bước chuyển quan trọng: từ “chiến dịch” ngắn hạn sang thói quen dài hạn.
Sau 13 năm thực hiện Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, Việt Nam đã đạt được những kết quả tích cực trong xây dựng môi trường không khói thuốc. Nhưng để luật đi vào đời sống, không thể thiếu vai trò dẫn dắt của thanh niên. Mỗi cơ sở Đoàn trở thành “điểm sáng” về môi trường không khói thuốc, gắn nội dung này với sinh hoạt chi đoàn, hoạt động tại trường học, cơ quan, khu dân cư. Khi đó, việc không hút thuốc trong lớp học, phòng làm việc, quán cà phê, khu ký túc xá… không còn là sự “chịu đựng” quy định, mà là chuẩn mực ứng xử văn minh mà giới trẻ tự hào duy trì.
Sự bắt tay giữa Đoàn và ngành y tế: Nền tảng cho một thế hệ khỏe mạnh
Lễ mít tinh 17/10 là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của sự phối hợp giữa tổ chức thanh niên và ngành y tế. Chương trình do Trung ương Đoàn TNCS Hồ Chí Minh phối hợp với Quỹ Phòng bệnh thuộc Bộ Y tế tổ chức, nhằm nâng cao nhận thức, trách nhiệm của cộng đồng, đặc biệt là thanh thiếu niên, về phòng, chống tác hại của thuốc lá. Quỹ Phòng bệnh khẳng định sẽ tiếp tục đồng hành cùng Ban Công tác Đoàn trong tuyên truyền, giáo dục, nâng cao nhận thức của đoàn viên về tác hại của thuốc lá, đặc biệt là thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng và các sản phẩm thuốc lá mới; đẩy mạnh truyền thông, vận động thay đổi hành vi, xây dựng môi trường không khói thuốc tại trường học, nơi làm việc và địa điểm công cộng.
Trong bối cảnh các sản phẩm thuốc lá mới tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với giới trẻ, việc thực hiện Nghị quyết số 173/2024/QH15 của Quốc hội về cấm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng từ năm 2025 được xác định là một trong những giải pháp quan trọng nhằm bảo vệ sức khỏe cộng đồng. Kiên quyết kiểm soát thuốc lá là bước đi mạnh mẽ để bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ trước các sản phẩm gây nghiện mới. Nhưng luật pháp chỉ là khung; người trẻ mới là lực đẩy. Khi mỗi đoàn viên trở thành một tuyên truyền viên tích cực, gương mẫu sống không thuốc lá và lan tỏa thông điệp “Chọn sức khỏe, chọn tương lai”, chúng ta có cơ sở để tin rằng một thế hệ thanh niên khỏe mạnh, năng động, có trách nhiệm với bản thân và xã hội không phải là mục tiêu xa vời.
