Từ trao đổi công nghệ đến cùng tạo ra giá trị
Hợp tác AI Việt Hàn là nỗ lực để hai nước cùng nghiên cứu, phát triển hạ tầng, đào tạo nhân lực và đưa công nghệ trí tuệ nhân tạo vào các sản phẩm, dịch vụ có ích trong thực tế. Đây là trọng tâm của Diễn đàn AI và Công nghệ số Việt Nam – Hàn Quốc 2026, diễn ra ngày 29/10 tại Hà Nội trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam, với sự tham gia của cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp hai nước.
Điểm đáng chú ý không nằm ở việc hai bên nhắc lại tiềm năng công nghệ, mà ở yêu cầu chuyển từ trao đổi sang đồng nghiên cứu, đồng phát triển và ứng dụng. Sự thay đổi này phù hợp với thực tế AI đang tác động đến sản xuất, quản trị và năng lực cạnh tranh. Việt Nam xem AI là công nghệ chiến lược để đổi mới mô hình tăng trưởng, tăng năng suất và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Vì thế, hợp tác chỉ có ý nghĩa khi giúp tăng năng lực làm chủ công nghệ trong nước, thay vì dừng ở tiếp nhận giải pháp.
Nghiên cứu phải dẫn tới ứng dụng, không chỉ bản trình diễn
Trụ cột đầu tiên là nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI, với ưu tiên dành cho mô hình nền tảng, mô hình ngôn ngữ lớn (LLM) và giải pháp cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Đây là lựa chọn hợp lý nếu dự án bắt đầu từ bài toán cụ thể của doanh nghiệp và người dùng. Một mô hình mới tự nó chưa tạo ra giá trị; giá trị xuất hiện khi công nghệ giải quyết được nhu cầu, có thể triển khai ổn định và tiến tới thương mại hóa.
Tại diễn đàn, đại diện hai nước cũng trao đổi về mô hình AI tự chủ, chính sách, khả năng ứng dụng và các hệ sinh thái phù hợp với nhu cầu từng quốc gia. Cách tiếp cận này cần giữ được cân bằng: học hỏi năng lực và kinh nghiệm của đối tác, nhưng không bỏ qua dữ liệu, ngôn ngữ và ưu tiên trong nước. Nếu sản phẩm được đồng phát triển từ đầu với người sử dụng, hợp tác mới có cơ hội tạo ra công cụ hữu ích thay vì những dự án dừng lại sau giai đoạn thử nghiệm.
Hạ tầng AI và bán dẫn là nền móng của hệ sinh thái
Trụ cột thứ hai là hạ tầng AI: dữ liệu, năng lực tính toán, môi trường thử nghiệm, trung tâm dữ liệu và công nghệ bán dẫn phục vụ AI. Những nội dung này ít tạo sức hút bằng ứng dụng hào nhoáng, nhưng quyết định ai có thể tiếp cận công nghệ và mở rộng nó. Nếu thiếu năng lực tính toán và hạ tầng dữ liệu phù hợp, nghiên cứu khó chuyển thành sản phẩm, còn doanh nghiệp nhỏ khó thử nghiệm giải pháp.
Các bên cũng thảo luận về vận hành trung tâm dữ liệu AI, năng lực tính toán và bán dẫn, những nền tảng có thể mở rộng ứng dụng trong doanh nghiệp, cơ quan nhà nước, giáo dục và y tế. Đó là lý do hợp tác bán dẫn không nên tách rời khỏi bài toán AI: nó gắn với năng lực xử lý và khả năng phát triển dịch vụ. Một hệ sinh thái AI chung sẽ có sức sống khi hạ tầng được dùng cho các dự án thực tế, thay vì chỉ hiện diện như danh mục đầu tư.
Đào tạo nhân lực và phép thử triển khai
Trụ cột thứ ba là đào tạo nhân lực AI gắn trực tiếp với nghiên cứu và triển khai: trao đổi chuyên gia, nghiên cứu chung, đào tạo kỹ sư và nâng kỹ năng ứng dụng AI cho người lao động. Đây không phải phần bổ trợ cho hai trụ cột còn lại. Thiếu người biết xây dựng, vận hành và áp dụng công nghệ, hạ tầng dễ bị khai thác kém hiệu quả, còn kết quả nghiên cứu khó đi đến người dùng. Đào tạo cần gắn với nhu cầu thực tế của trường, viện và doanh nghiệp.
Một bước tiếp theo đã được nêu: NIPA ký biên bản ghi nhớ với Cục Công nghiệp công nghệ thông tin thuộc Bộ Khoa học và Công nghệ Việt Nam vào tháng 4/2026, đồng thời dự kiến thành lập Trung tâm Đổi mới AI Hàn Quốc tại Việt Nam vào năm 2027 để kết nối tổ chức và doanh nghiệp hai nước. Đây là cơ hội để biến đối thoại thành dự án, nhưng kết quả cần được đo bằng sản phẩm đưa vào sử dụng, kỹ năng được nâng lên và năng lực công nghệ được tích lũy. Hợp tác AI Việt Hàn chỉ thành động lực phát triển mới khi cả ba trụ cột cùng vận hành, mang lại lợi ích cụ thể cho người dân và doanh nghiệp.
