Từ trao đổi công nghệ sang cùng làm chủ AI
Hợp tác AI Việt Nam – Hàn Quốc là nỗ lực phối hợp nghiên cứu, phát triển công nghệ, xây dựng hạ tầng và đào tạo nhân lực để biến năng lực trí tuệ nhân tạo thành sản phẩm hữu ích, đồng thời tăng khả năng làm chủ công nghệ của hai nước. Ngày 29/10, Diễn đàn AI và Công nghệ số Việt Nam – Hàn Quốc 2026 diễn ra tại Hà Nội trong khuôn khổ Tuần lễ Số Quốc tế Việt Nam, kết nối cơ quan quản lý, viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp. Thông điệp đáng chú ý không nằm ở việc mở rộng thêm một cuộc đối thoại song phương, mà ở yêu cầu chuyển từ trao đổi sang đồng nghiên cứu, đồng phát triển và cùng tạo giá trị. Đó là hướng đi hợp lý: AI đang làm thay đổi sản xuất và quản trị, nên năng lực cạnh tranh sẽ phụ thuộc ngày càng nhiều vào khả năng tạo ra công nghệ, chứ không chỉ tiếp nhận nó. Việt Nam cũng đã công bố Chiến lược quốc gia mới về AI vào tháng 8/2026, tạo thêm cơ sở chính sách để gắn hợp tác quốc tế với năng lực trong nước.
Nghiên cứu phải bắt đầu từ nhu cầu thật
Trụ cột đầu tiên là tăng cường nghiên cứu, phát triển và ứng dụng AI, trong đó có mô hình nền tảng, mô hình ngôn ngữ lớn và các giải pháp cho sản xuất, kinh doanh, dịch vụ. Hướng ưu tiên này chỉ thuyết phục nếu dự án được chọn từ bài toán cụ thể của doanh nghiệp và người dùng, thay vì dừng ở trình diễn công nghệ. Mục tiêu sản phẩm có khả năng thương mại hóa cần được đặt ngay từ khâu nghiên cứu, song hành với việc nâng cao năng lực làm chủ công nghệ. Như vậy, hợp tác không chỉ tạo thêm kết quả nghiên cứu mà còn có cơ hội đưa chúng vào thực tiễn. Với người dân và doanh nghiệp, lợi ích sau cùng phải thể hiện qua dịch vụ tốt hơn, công cụ hữu dụng hơn hoặc quy trình hiệu quả hơn. Đây cũng là cách kiểm chứng liệu các dự án chung có tạo ra giá trị bền vững hay chỉ dừng ở khuôn khổ diễn đàn.
Hạ tầng dữ liệu và bán dẫn là nền móng
Trụ cột thứ hai là hạ tầng dữ liệu, năng lực tính toán, môi trường thử nghiệm và công nghệ bán dẫn phục vụ AI. Các phiên chuyên đề của diễn đàn cũng tập trung vào hạ tầng dữ liệu, trung tâm dữ liệu AI, năng lực tính toán và bán dẫn. Đây không phải phần việc phụ trợ: thiếu dữ liệu phù hợp và năng lực tính toán, tổ chức nghiên cứu lẫn doanh nghiệp khó phát triển, thử nghiệm hay mở rộng ứng dụng AI. Trung tâm dữ liệu và mạng thế hệ mới vì thế cần được nhìn như một phần của năng lực công nghệ, không chỉ là hạng mục đầu tư riêng lẻ. Hợp tác có giá trị nhất khi giúp mở rộng khả năng tiếp cận các nền tảng này cho doanh nghiệp và cơ sở nghiên cứu, đồng thời tạo điều kiện kết nối và khai thác hiệu quả nguồn lực. Nếu hạ tầng chỉ tập trung ở một số tổ chức lớn, mục tiêu hình thành hệ sinh thái AI rộng mở sẽ khó đạt được.
Đào tạo để biến nghiên cứu thành sản phẩm
Trụ cột thứ ba là đào tạo nhân lực AI gắn trực tiếp với nghiên cứu và triển khai: trao đổi chuyên gia, nghiên cứu chung, đào tạo kỹ sư và nâng kỹ năng ứng dụng AI cho người lao động. Cách tiếp cận này tốt hơn đào tạo tách rời nhu cầu thực tế, bởi nhân lực cần biết đưa công nghệ vào quy trình và phát triển giải pháp có người sử dụng. Khi được nối với các dự án hướng tới sản phẩm thương mại hóa, đào tạo có thể tạo thành cầu nối giữa tri thức, hạ tầng và thị trường. Bước tiếp theo cũng đã được đặt ra: NIPA dự kiến thành lập Trung tâm Đổi mới AI Hàn Quốc tại Việt Nam vào năm 2027 để tăng cường hợp tác song phương. Diễn đàn hướng tới thúc đẩy các dự án cụ thể và đưa công nghệ vào ứng dụng thực tiễn. Kết luận, ba trụ cột chỉ phát huy tác dụng khi được triển khai đồng bộ; thước đo nên là năng lực trong nước và sản phẩm hữu ích, không phải số lượng hoạt động hợp tác.
