Chính sách xe hơi Trump nới lỏng tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu

Tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu mới: bước ngoặt chính sách xe hơi Trump

Tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu mới trong chính sách xe hơi Trump là việc chính quyền Mỹ hạ đáng kể mức hiệu suất sử dụng nhiên liệu bắt buộc đối với ôtô và xe tải, đảo ngược lộ trình siết chặt quy định hiệu suất ôtô dưới thời Biden, nhằm giảm chi phí tuân thủ cho công nghiệp ôtô Mỹ và mở rộng lựa chọn xe dùng động cơ xăng, hybrid và điện cho người tiêu dùng, đồng thời chấp nhận rủi ro gia tăng tiêu thụ nhiên liệu và khí thải trong dài hạn.

Tổng thống Donald Trump công bố trên mạng xã hội ngày 26/9 rằng ông đã phê duyệt tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu mới cho ôtô và xe tải, thấp hơn đáng kể so với chính sách thời Tổng thống Joe Biden. Động thái này là tín hiệu chính trị rõ ràng: Nhà Trắng đặt ưu tiên vào chi phí sản xuất và năng lực cạnh tranh của công nghiệp ôtô Mỹ hơn là tham vọng môi trường. Bộ Giao thông Mỹ khẳng định sẽ hoàn thiện chi tiết chính sách vào đầu tuần sau và áp dụng đến năm 2031, xác lập một quỹ đạo dài hạn cho ngành thay vì điều chỉnh ngắn hạn. Nếu coi thời Biden là giai đoạn "đẩy" thị trường sang xe điện bằng quy định, thì thời Trump là giai đoạn "hãm" tốc độ chuyển đổi để phù hợp thực tế doanh số và lợi nhuận.

Từ lộ trình Biden sang Trump: quy định hiệu suất ôtô đảo chiều

Nếu nhìn vào con số, mức đảo chiều là rất rõ. Dưới thời Biden, quy định hiệu suất ôtô yêu cầu hiệu quả sử dụng nhiên liệu tăng 8% mỗi năm với xe đời 2024-2025, 10% cho đời 2026 và 2% mỗi năm giai đoạn 2027-2031. Đó là một lộ trình khiến các hãng không thể né tránh việc đầu tư mạnh vào xe điện và các dòng xe siêu tiết kiệm để đạt chuẩn trung bình đội xe. Ngược lại, chính sách xe hơi Trump đề xuất với xe đời 2022 chỉ nâng tiêu chuẩn từ 0,25% đến 0,5% mỗi năm đến 2031, tức là gần như kéo phanh tay đối với yêu cầu cải thiện tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu.

Điểm mấu chốt: chính quyền Biden không hề cấm xe xăng, cũng không bắt buộc người dân mua xe điện. Thay vào đó, họ dùng quy định hiệu suất ôtô để tăng động lực cho nhà sản xuất phát triển xe điện và xe tiết kiệm nhiên liệu, vì toàn bộ đội xe phải đạt mức tiêu chuẩn trung bình ngày càng cao. Còn Trump chọn cách giảm áp lực đó, với mục tiêu là các hãng dễ dàng bán những mẫu xe có hiệu suất sử dụng nhiên liệu thấp hơn. Sự đảo chiều còn đi cùng các bước bãi bỏ ưu đãi xe điện và giới hạn khí thải ở cấp liên bang, cho thấy đây không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật mà là thay đổi định hướng chiến lược đối với tương lai phương tiện chạy sạch.

Chi phí sản xuất, giá xe và lựa chọn người tiêu dùng: được và mất

Ở góc độ công nghiệp ôtô Mỹ, chính sách mới là một liều thuốc giảm đau ngắn hạn. Các hãng lớn như General Motors, Ford và Stellantis được cho là ủng hộ việc nới lỏng quy định hiệu suất ôtô, vì mục tiêu cũ bị đánh giá là khó đạt trong bối cảnh tăng trưởng xe điện chậm lại. Bộ Giao thông Mỹ từng ước tính việc hạ tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu có thể giúp giảm chi phí ban đầu đối với một xe mới, đồng nghĩa với việc các hãng dễ bán hơn những mẫu xe hiệu suất thấp đến người tiêu dùng. Đây là điểm Trump nhấn mạnh: giảm chi phí sản xuất, tăng lựa chọn giữa xe xăng, hybrid và điện, và từ đó hỗ trợ công nghiệp ôtô Mỹ mở rộng sản xuất trong nước.

Tuy nhiên, lợi ích trước mắt cho doanh nghiệp và người mua xe đi kèm một "hóa đơn" dài hạn. Cơ quan phụ trách an toàn giao thông đường bộ Mỹ ước tính chuẩn mới sẽ khiến lượng nhiên liệu tiêu thụ tăng thêm khoảng 100 tỷ gallon đến năm 2050; kéo theo đó là khí thải CO2 tăng khoảng 5%. Nói cách khác, người lái xe có thể trả ít hơn khi mua xe, nhưng sẽ phải trả nhiều hơn cho nhiên liệu trong suốt vòng đời sử dụng. Các nhóm vận động cho tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu dùng chính những con số này để phản đối chính sách, cho rằng chính quyền đang "mua" sự hài lòng của ngành ôtô hôm nay bằng chi phí nhiên liệu và môi trường của xã hội ngày mai.

Cạnh tranh dài hạn: công nghiệp ôtô Mỹ đứng trước rủi ro tụt hậu

Việc nới lỏng quy định hiệu suất ôtô giúp các hãng Mỹ "thở" dễ hơn trong ngắn hạn, nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi về sức cạnh tranh dài hạn. Thị trường xe điện Mỹ đang chậm lại sau khi chính quyền cắt giảm trợ cấp, còn nhu cầu với xe hybrid và động cơ đốt trong vẫn cao. Phản ứng dễ thấy là các hãng muốn kéo dài chu kỳ lợi nhuận từ công nghệ cũ, thay vì phải tăng tốc đầu tư vào công nghệ sạch. Chính sách xe hơi Trump, bằng cách giảm tốc tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu, củng cố xu hướng đó. Song, chính điều này có thể biến công nghiệp ôtô Mỹ thành "người đến sau" trong cuộc đua toàn cầu về xe điện và hiệu suất cao.

Một bình luận tiêu biểu là cảnh báo rằng hạ tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu đồng nghĩa "trao tương lai công nghệ sạch cho Trung Quốc và buộc người Mỹ phải chi nhiều tiền hơn tại trạm xăng". Dù câu chữ mang màu sắc chính trị, lo ngại cốt lõi là thật: nếu các đối thủ quốc tế tiếp tục nâng hiệu suất và mở rộng xe điện, còn Mỹ ưu tiên kéo dài thời hoàng kim của xe xăng, thì trong vài thập kỷ tới, khoảng cách về công nghệ và chuỗi cung ứng có thể ngày càng rộng. Các hãng xe Mỹ sẽ khó bán sản phẩm của mình ở những thị trường đặt tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu ngày càng khắt khe, và thương hiệu "công nghệ sạch" của Mỹ có nguy cơ suy yếu.

Kết luận: chiến thắng ngắn hạn, câu hỏi dài hạn cho tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu

Nhìn tổng thể, việc ông Trump hạ tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu là một chiến thắng ngắn hạn cho công nghiệp ôtô Mỹ: chi phí tuân thủ giảm, áp lực đầu tư vào xe điện được nới lỏng, và người tiêu dùng có thêm lựa chọn xe xăng dung hòa giữa giá mua và nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, đó cũng là một quyết định đẩy chi phí nhiên liệu và khí thải về tương lai, đúng trong bối cảnh thế giới đang tăng tốc hướng tới công nghệ sạch và mục tiêu khí hậu. Lợi ích kinh tế trước mắt và mục tiêu môi trường dài hạn đang bị kéo theo hai hướng khác nhau.

Chính sách xe hơi Trump vì thế không nên được nhìn như câu chuyện thuần kỹ thuật của quy định hiệu suất ôtô, mà là lựa chọn mang tính chiến lược: Mỹ chấp nhận chậm nhịp trong cuộc đua xe sạch để bảo vệ việc làm và lợi nhuận ngành ôtô hôm nay. Câu hỏi còn lại là liệu công nghiệp ôtô Mỹ có đủ thời gian và nguồn lực để tăng tốc trở lại khi áp lực cạnh tranh và yêu cầu tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu toàn cầu siết chặt hơn. Câu trả lời chưa rõ ràng, nhưng cái giá của sự chậm trễ thì đã bắt đầu được lượng hóa bằng hàng chục tỷ gallon nhiên liệu và mức tăng khí thải thêm 5%.