Học kỹ năng số ngay tại cộng đồng
Học vụ số cộng đồng là cách tổ chức điểm học và thực hành gần dân, nơi người dân được hướng dẫn trực tiếp sử dụng thiết bị, dịch vụ số và tự bảo vệ thông tin cá nhân. Tại xã Tống Trân, mô hình “Đảng viên kết nối với người dân” được ra mắt cùng các điểm “Bình dân học vụ số”; bà Quách Thị Hương, Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Hiệu trưởng Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh, cùng các đại biểu đã đến thăm điểm thí điểm tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã. Trường Chính trị Nguyễn Văn Linh trao tặng xã 10 bộ máy tính để hỗ trợ triển khai. Đây là hướng đi đáng chú ý vì biến phổ cập số từ lời kêu gọi chung thành nơi người dân có thể hỏi, thử và làm ngay. Điểm học được trang bị không gian thuận tiện cho việc học và thực hành, nhưng giá trị của nó phụ thuộc vào hướng dẫn đều đặn, sát nhu cầu, chứ không chỉ vào thiết bị.
Nội dung thực hành bao gồm sử dụng điện thoại thông minh, VNeID, dịch vụ công trực tuyến, thanh toán không tiền mặt, thương mại điện tử, y tế số, học trực tuyến và ứng dụng trí tuệ nhân tạo. Như vậy, kỹ năng số cơ bản được hiểu rộng hơn thao tác với một ứng dụng: người dân cần đủ khả năng hoàn thành việc thiết yếu một cách chủ động. Mô hình đặt đảng viên bên cạnh các điểm học, tổ công nghệ số cộng đồng và lực lượng tại địa bàn để vận động, hướng dẫn, hỗ trợ tiếp cận nền tảng và dịch vụ. Cách tổ chức này có triển vọng thu hẹp khoảng cách kỹ năng, miễn là mỗi người được chỉ dẫn theo tốc độ và nhu cầu riêng.
Phân công rõ người, việc và kết quả
Điểm then chốt của mô hình là đưa trách nhiệm hỗ trợ đến từng hộ, thay vì để phần việc trực tiếp dồn chủ yếu cho Công an xã và Đoàn Thanh niên. Theo kế hoạch, mỗi đảng viên phụ trách từ 5 đến 10 hộ gia đình và hướng dẫn thành công từ 5 đến 10 người dân mỗi tháng. Cách chia việc này có thể tạo nhịp hỗ trợ gần gũi, đồng thời giúp lực lượng Công an dành thêm thời gian cho định danh điện tử, bảo vệ dữ liệu cá nhân và phòng ngừa tội phạm công nghệ cao. Tỉnh đã huy động khoảng 2.000 cán bộ, đảng viên, đoàn viên, học sinh, sinh viên và cán bộ Công an hỗ trợ cộng đồng; hơn 500.000 người đã hoàn thành phổ cập tri thức số trên VNeID. Những con số cho thấy quy mô vận động lớn, nhưng chất lượng phải được đo bằng việc người dân tự làm được, không phải số buổi tổ chức.
Tiêu chí thực chất đã được nêu khá cụ thể: người dân tự mở và sử dụng tài khoản VNeID, tự nộp hồ sơ trên Cổng dịch vụ công và tự thanh toán điện tử. Người cao tuổi, người khuyết tật, hộ khó khăn, lao động phổ thông và hộ kinh doanh nhỏ được ưu tiên hỗ trợ. Đây là lựa chọn đúng, bởi nhóm ít có điều kiện tiếp cận công nghệ thường cần nhiều hơn một buổi hướng dẫn tập trung. Các điểm học có thể tạo thuận lợi, nhưng hiệu quả sẽ đến từ sự theo sát của đảng viên và khả năng phối hợp giữa cấp ủy, chính quyền, tổ công nghệ số và lực lượng chuyên môn. Với Hưng Yên chuyển đổi số, lấy khả năng tự sử dụng của người dân làm thước đo là lựa chọn thiết thực hơn chạy theo thành tích hoạt động.
An toàn mạng phải đi cùng mỗi thao tác
Phổ cập dịch vụ số mà bỏ qua an toàn trên mạng sẽ khiến người mới sử dụng dễ gặp rủi ro. Các thủ đoạn giả danh Công an, cán bộ nhà nước hoặc nhân viên ngân hàng để dụ bấm đường dẫn lạ, cài ứng dụng giả, chuyển tiền hay cung cấp mã xác thực ngày càng tinh vi; nỗi lo này cũng khiến một số người ngại dùng dịch vụ số. Vì thế, mỗi buổi hướng dẫn cần đồng thời chỉ cách nhận diện dấu hiệu lừa đảo, bảo vệ tài khoản, mật khẩu và mã OTP. Công an Hưng Yên đồng hành với mô hình để đưa nội dung phòng ngừa tội phạm công nghệ cao vào hỗ trợ thường xuyên, đồng thời yêu cầu người hướng dẫn tôn trọng quyền riêng tư và không lưu giữ, chia sẻ dữ liệu cá nhân. Đây không phải phần bổ sung tùy chọn: sự an tâm là điều kiện để người dân tiếp tục sử dụng dịch vụ sau khi rời điểm học.
Quy mô phổ cập cho thấy cơ hội lẫn trách nhiệm: tại 76 xã, phường được khảo sát, 1.307.958 người, tương đương 67,18%, đã kích hoạt và sử dụng tài khoản định danh điện tử VNeID. Khi nhiều người tham gia môi trường số hơn, hướng dẫn cần chuyển từ “biết bấm” sang “biết tự bảo vệ”. Lộ trình nêu năm 2026 thí điểm tại 10 xã, phường, nhân rộng trong giai đoạn 2027–2028 và hướng tới triển khai ở 100% chi bộ thôn, tổ dân phố vào năm 2030. Mô hình chỉ bền vững nếu phối hợp ở cơ sở đi cùng chuẩn mực bảo mật, cách hướng dẫn dễ hiểu và kết quả người dân tự thực hiện được. Đó là cách để phổ cập số mở rộng mà không đánh đổi an toàn.






