Kiệt sức nghề nghiệp không chỉ là mệt sau giờ làm
Kiệt sức nghề nghiệp là trạng thái kiệt quệ về thể chất, cảm xúc và tinh thần do căng thẳng tại nơi làm việc không được kiểm soát hiệu quả, chứ không phải cảm giác mệt nhất thời sau một ngày bận rộn. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, từ năm 2019, burnout được đưa vào phân loại bệnh quốc tế ICD-11 như một hiện tượng liên quan đến nghề nghiệp.
Trường hợp của M., 25 tuổi, cho thấy vì sao không nên xem nhẹ những tín hiệu cơ thể. Cô làm việc trung bình 12 tiếng mỗi ngày, tối tiếp tục xử lý việc ở nhà và cuối tuần vẫn vướng email, báo cáo cùng nhiệm vụ dang dở. Sau nhiều ngày mất ngủ, đau đầu, tim đập nhanh và ăn uống kém, M. ngất khi đang thuyết trình trong cuộc họp và phải nhập viện. Bác sĩ chẩn đoán cô mắc hội chứng burnout, hay kiệt sức nghề nghiệp.
Đó không phải lời nhắc rằng ai bận rộn cũng mắc burnout. Nhưng khi công việc lấn át thời gian phục hồi, mệt mỏi có thể tích tụ, làm suy giảm năng lượng, cảm xúc và khả năng duy trì hiệu suất. Ngất xỉu là tình huống cần được xử trí y tế, không phải mục tiêu để đợi đến rồi mới nghỉ.
Áp lực công việc thường đi cùng kỳ vọng ngoài công sở
Áp lực công việc không xuất hiện riêng lẻ. Vào những tháng cuối năm, việc tồn đọng, báo cáo dồn dập và deadline gấp có thể khiến người trẻ tăng ca, mang việc về nhà hoặc nhận thêm dự án. Cùng lúc, kỳ vọng được khen thưởng, tăng lương hay thăng tiến, nỗi lo tài chính và việc so sánh bản thân với thành công trên mạng xã hội khiến nhiều người thêm căng thẳng, mệt mỏi.
Khi nhiều trách nhiệm chồng lên nhau mà không còn thời gian nghỉ, căng thẳng kéo dài có thể ảnh hưởng cả tâm trạng lẫn sinh hoạt. Một người vẫn hoàn thành công việc không có nghĩa là họ đang ổn; sự thu mình, mất ngủ hay cảm giác sợ ngày làm việc mới cũng đáng được chú ý. Bảo vệ sức khỏe người lao động cần bắt đầu từ việc nhìn nhận giới hạn của con người, thay vì coi làm thêm liên tục là bằng chứng của sự tận tụy.
Nhận biết quá tải, nhưng đừng tự chẩn đoán
Những dấu hiệu như mệt mỏi, khó ngủ hoặc căng thẳng sau đợt cao điểm có thể là lời nhắc cần nghỉ ngơi và điều chỉnh nhịp làm việc. Tuy nhiên, chúng không đủ để một người tự kết luận mình mắc kiệt sức nghề nghiệp. Hãy lưu ý nếu cảm giác sợ hãi mỗi sáng thức dậy để đi làm, mất hứng thú trước thành công hay thất bại, dễ xúc động, cáu gắt hoặc thu mình kéo dài và ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc.
Câu chuyện của T., một người làm kiểm toán, minh họa vì sao cần đánh giá chuyên môn: sau thời gian mệt mỏi, mất ngủ, cô gặp khó thở, hụt hơi và đau bụng. Các thăm dò không phát hiện bất thường thực thể đáng kể, nên bác sĩ tư vấn cô khám chuyên khoa tâm lý. Triệu chứng kéo dài cần được chuyên gia y tế xem xét để tìm nguyên nhân; đừng tự gắn nhãn burnout hoặc mặc định mọi biểu hiện đều do công việc.
Dừng guồng quay trước khi cơ thể buộc phải dừng
Khi nhận ra mình quá tải, bước đầu thiết thực là phân bổ lại thời gian giữa công việc và nghỉ ngơi, tránh làm liên tục nhiều giờ và chủ động nghỉ giữa giờ để hồi phục. Nếu có thể, hãy đặt ranh giới rõ hơn cho việc ngoài giờ, ưu tiên giấc ngủ và trao đổi với người quản lý về khối lượng hoặc tiến độ. Nghỉ ngơi không phải phần thưởng chỉ dành cho lúc mọi đầu việc đã hoàn tất; đó là điều kiện để duy trì sức khỏe và làm việc an toàn.
Nếu các biểu hiện không giảm, tái diễn hoặc làm xáo trộn sinh hoạt, công việc, hãy tìm bác sĩ hoặc chuyên gia sức khỏe tâm thần để được đánh giá. Trường hợp ngất xỉu, khó thở hay triệu chứng đáng lo cần được chăm sóc y tế kịp thời. Kiệt sức không phải thước đo năng lực và cũng không nên được xử lý bằng cách cố chịu thêm. Hồi chuông cảnh báo của cơ thể đáng được lắng nghe trước khi một cuộc họp hay deadline trở thành điểm dừng bất đắc dĩ.
