Tim Curry qua đời và vì sao thế giới mất đi một người đánh cắp mọi cảnh quay
Tim Curry là một diễn viên người Anh gắn bó trọn đời với sân khấu, điện ảnh, truyền hình và lồng tiếng, được biết đến rộng rãi qua The Rocky Horror Picture Show, It, Clue, Home Alone 2, Legend và Annie, nơi ông thường hóa thân thành những vai phụ hài hước hoặc phản diện nhưng luôn khiến khán giả khó có thể rời mắt.
Tim Curry qua đời ở tuổi 80 tại nhà riêng ở Toluca Lake, Los Angeles, khép lại 14 năm sống cùng di chứng sau cơn đột quỵ nghiêm trọng năm 2012. Ông ra đi thanh thản, nhưng mất mát này không hề nhẹ nhàng với những ai yêu điện ảnh: chúng ta vừa mất một trong những gương mặt hiếm hoi có thể đồng thời là diễn viên “làm công ăn lương” đa nền tảng và một huyền thoại thay đổi lịch sử điện ảnh. Tim Curry không phải kiểu ngôi sao vẫy gọi khán giả bằng tên mình trên poster; ông thu hút người xem bằng khả năng biến mọi cảnh mình xuất hiện thành tâm điểm. Đó là lý do cái tin Tim Curry qua đời khiến giới mộ điệu bàng hoàng hơn mức các con số tuổi tác hay bệnh trạng có thể mô tả.
Từ The Rocky Horror đến Pennywise: khi vai phụ viết lại chuẩn mực nam tính và nỗi sợ
Tim Curry mãi mãi được nhớ đến như diễn viên The Rocky Horror – người đã nhào nặn tiến sĩ Frank-N-Furter thành biểu tượng văn hóa queer và nhạc kịch mà không ai có thể thay thế. Ông khởi tạo vai diễn này trên sân khấu, rồi mang lên màn ảnh với thứ năng lượng khoái trá, lả lơi nhưng đầy kiểm soát, đến mức mọi diễn viên khoác lên mình chiếc quần tất sau ông đều — dù muốn hay không — đi theo dấu ấn Curry. Vai Frank-N-Furter không chỉ là một nhân vật; đó là tuyên ngôn về một kiểu nam tính trêu chọc, phá phách, dám cười vào khuôn mẫu anh hùng vỡ vụn của thập niên 70.
Ở thái cực đối lập, vai chú hề Pennywise trong miniseries It chuyển thể từ Stephen King đã biến tuổi thơ của cả một thế hệ thành cơn ác mộng tập thể. Ẩn dưới lớp hóa trang nặng nề và giọng nói bị bóp méo, Curry biến sự vô hại bề ngoài của một chú hề thành thứ độc tố tinh quái, như một vết sần ác ý nằm ngay dưới bề mặt đời sống thường ngày. Đây là kiểu vai phản diện mà khán giả bị hút về phía nó nhiều hơn cả nhân vật chính, bởi trong Pennywise người ta nhận ra một phần sự nhẫn tâm đời thường. Khi nhắc tới những vai diễn It Clue, người ta thường bắt đầu bằng Pennywise và Wadsworth – người quản gia cau có nhưng sắc bén đến mức đánh cắp trọn vẹn nhịp phim Clue.
Clue, Home Alone 2, Annie, Legend: nghệ thuật “đánh cắp cảnh” của Tim Curry
Tim Curry là hiện thân hoàn hảo của khái niệm “scene stealer”: người mà bất kỳ vai nhỏ nào cũng trở thành điểm nhớ của cả bộ phim. Trong Clue, ông vào vai Wadsworth – người quản gia bực bội, vừa là động cơ gây cười vừa là trục xoay cho cấu trúc bí ẩn của câu chuyện. Trong Annie, Curry hóa thân thành Rooster Hannigan, một kẻ phản diện nhảy nhót, vừa nguy hiểm vừa vui mắt, khiến người xem khó lòng ghét trọn vẹn. Ở Legend, ông vào vai Chúa tể Bóng tối, tạo ra một phản diện đầy sức quyến rũ, đến mức nhân vật Tom Cruise trở thành phương án… nhạt nhòa hơn khi đặt cạnh bóng tối đỏ rực ấy.
Với khán giả Việt Nam, Tim Curry được nhớ nhất qua hình ảnh ông quản lý khách sạn Plaza trong Ở nhà một mình 2: Lạc ở New York – gương mặt cau có bị một cậu bé tinh quái xoay như chong chóng. Vai diễn ngắn ngủi đó đủ để cho thấy khả năng biến một nhân vật phụ thành sợi dây nối dài tiếng cười trong trí nhớ người xem. Điều lạ lùng là dù liên tục “ăn cắp cảnh”, Curry hiếm khi áp đảo bạn diễn; ông nâng tầm cả tập thể bằng việc hoàn thiện mảng màu của mình trên bức tranh chung. Như một nhạc công điêu luyện trong dàn nhạc, ông biết lúc nào nên chơi lớn, lúc nào nên lùi lại, để mỗi bộ phim – từ Annie tới Home Alone 2 – đều vang lên tròn trịa hơn nhờ sự có mặt của ông.
Nửa thế kỷ sân khấu, truyền hình, lồng tiếng: di sản diễn viên Mỹ không cần hào quang ngôi sao
Trong suốt sự nghiệp kéo dài nhiều thập niên, Tim Curry gắn bó song song với sân khấu London và New York, nhận ba đề cử Tony và hai đề cử Laurence Olivier cho những đóng góp của mình. Ông xuất hiện ở mọi nơi: điện ảnh, truyền hình, phim TV, trò chơi điện tử, sách nói, lồng tiếng cho trẻ em lẫn người lớn. Năm 1991, Curry giành giải Daytime Emmy nhờ công việc lồng tiếng trong Peter Pan and the Pirates. Những khán giả trẻ hơn biết tới ông qua Nigel Thornberry trong The Wild Thornberries, Freakazoid hay Star Wars: The Clone Wars – những vai diễn giữ nguyên được sự nghịch ngợm đặc trưng, nhưng chuyển hóa thành năng lượng an toàn, hấp dẫn cho khán giả nhỏ tuổi.
Đặc biệt, dù được sinh ra tại Anh, Tim Curry lại để lại một di sản diễn viên Mỹ rõ nét đến mức khó phân định ranh giới địa lý: ông trở thành gương mặt quen thuộc của điện ảnh và truyền hình Mỹ, đóng góp vào chính những tác phẩm đã định nghĩa văn hóa đại chúng xứ này. Ông phát hành ba album nhạc – Read My Lips, Fearless và Simplicity – như lời khẳng định rằng giọng nói và giọng hát của mình là công cụ nghệ thuật đầy đủ chứ không chỉ là phụ trợ. Thái độ làm nghề của Curry nhất quán: không có vai nào quá nhỏ, không có dự án nào quá tầm thường để ông không cố biến nó thành một điều đáng nhớ. Đó là di sản quý giá trong bối cảnh ngành giải trí ngày càng chạy theo danh tiếng hơn là công việc diễn xuất.
14 năm sau cơn đột quỵ và bài học về sự kiên cường trên chiếc ghế lăn
Năm 2012, Tim Curry trải qua một cơn đột quỵ khiến ông phải dùng xe lăn kể từ đó và buộc phải rút lui khỏi sân khấu, trường quay để tập trung vào các dự án lồng tiếng. Trong buổi chiếu kỷ niệm 50 năm The Rocky Horror Picture Show tại Los Angeles, ông thẳng thắn nói: "Tôi vẫn không thể đi lại, đó là lý do tôi phải ngồi trên chiếc ghế ngớ ngẩn này và điều đó hạn chế tôi rất nhiều". Đó không phải là lời than vãn; đó là sự đối diện lạnh lùng với thực tế từ người đã quen bộc lộ bản thân qua cơ thể và giọng nói trên sân khấu.
Tim Curry chưa từng kết hôn, không có con, nhưng điều đó không làm ông cô độc: cộng đồng người hâm mộ vẫn gặp ông tại các buổi chiếu, sự kiện, nơi ông được chào đón như một huyền thoại sống. Câu chuyện ông phát hiện mình bị đột quỵ khi đang được massage, ban đầu còn nghĩ "thật ngớ ngẩn" khi người kỹ thuật viên đề nghị gọi xe cấp cứu, vừa hài hước vừa đau lòng – đúng tinh thần những nhân vật Curry hay đảm nhận: luôn đùa cợt bên rìa bi kịch. Sự kiên cường của ông trên chiếc ghế lăn – tiếp tục làm việc với giọng nói, tiếp tục xuất hiện khi có thể – là chương cuối cho một di sản diễn viên Mỹ đề cao nghề nghiệp hơn hào quang cá nhân. Tim Curry qua đời, nhưng những cảnh quay ông “đánh cắp” sẽ tiếp tục được mở lại, truyền tay nhau trong nhiều thế hệ khán giả.
