Đức nghề âm nhạc: nền móng thật của sự nghiệp ca sĩ
Đức nghề âm nhạc là tổng hòa giữa đạo đức nghề nghiệp, ý thức trách nhiệm với khán giả và sự nghiêm túc trong luyện tập, biểu diễn; đó là nền móng định hình sự nghiệp ca sĩ lâu dài, quyết định nghệ sĩ đi được bao xa giữa biến động thị trường và những yếu tố may rủi bên ngoài. Trong cuộc trò chuyện nhân dịp Ngày Sân khấu Việt Nam, ca sĩ Chế Thanh khẳng định Tổ nghiệp chỉ là chỗ dựa tinh thần, không phải lời giải cho mọi thành bại. Anh nhấn mạnh: người nghệ sĩ muốn đi lâu với nghề phải có tài, có đức và biết tự rèn luyện mình. Ý kiến này đi ngược tâm lý “chờ Tổ độ” đang khá phổ biến: thay vì đổ cho Tổ đãi hay Tổ trác, nghệ sĩ buộc phải soi lại đạo đức làm nghề, cách ứng xử nghề và năng lực thật sự của mình.
Khi sân khấu ít sáng đèn: đức nghề bộc lộ trong thời khó
Hiện trạng thị trường biểu diễn đang phơi bày rõ ai có đức nghề và tài năng nghệ sĩ đủ để trụ vững. NSƯT Kim Tiểu Long chia sẻ sân khấu “đâu còn cảnh đại nhạc hội như hồi xưa nữa, sân khấu cũng ít sáng đèn… bây giờ nghệ sĩ sống nhờ đi show hội chợ, tiệc tùng”. Trong bối cảnh đó, sự nghiệp ca sĩ không thể dựa vào vài show bùng nổ rồi tắt lịm. Nghệ sĩ phải chủ động tái tạo mình, hiểu khán giả, xây dựng mối quan hệ tử tế với bầu show và đồng nghiệp. Kim Tiểu Long cho rằng việc anh vẫn đắt show khắp miền là nhờ tính cách nhẹ nhàng, thân thiện, không chảnh kiểu ngôi sao, luôn hồ hởi với khán giả. Đó chính là đức nghề âm nhạc thể hiện qua cách ứng xử nghề, chứ không phải may mắn từ đâu rơi xuống.
Tài năng nghệ sĩ và ranh giới giữa mộng danh vọng, trách nhiệm nghề
Tài năng nghệ sĩ không chỉ là chất giọng hay kỹ thuật, mà còn là khả năng tự đánh giá mình đang ở đâu và chịu khó trau dồi. Chế Thanh nói thẳng: nếu bước vào nghề chỉ để tìm danh vọng, muốn hơn người này người kia, chà đạp nhau nhưng thực tài lại không chịu chuẩn bị, không chịu trau dồi thì không thể ngồi chờ Tổ độ. Anh nhắc nghệ sĩ phải biết vị trí của mình: hát chưa hay mà đòi bầu sô trả tiền thật nhiều, chưa đủ chỗ đứng mà đòi tên phải được quảng cáo thật to là cách ứng xử nghề lệch chuẩn. Sự nghiệp ca sĩ vì thế phân hóa rất rõ: người nhận trách nhiệm, chịu khó học nghề sẽ đi dài hơi; người chỉ chăm xây hình ảnh ảo, bám vào tâm linh hoặc sự chú ý nhất thời sẽ sớm bị thị trường đào thải, dù có được “Tổ đãi” vài lần.
Thoát khỏi thói quen đổ lỗi cho ngoại cảnh, học cách chịu trách nhiệm
Điểm đáng nói trong quan điểm của Chế Thanh là lời nhắc: không thể cứ gặp thuận lợi thì gọi là Tổ độ, còn chuyện không may lại bảo Tổ trác. Tư duy “ngoại lực quyết định tất cả” khiến nhiều nghệ sĩ quên mất họ phải chịu trách nhiệm với chính sự nghiệp ca sĩ của mình. Đức nghề âm nhạc ở đây là dám nhận phần sai, phần yếu, xem lại sự chuẩn bị và thái độ với khán giả. Kim Tiểu Long, khi nói “còn có show là còn được khán giả thương, được Tổ nghiệp đãi”, thực ra cũng cho thấy một góc nhìn cân bằng: vừa tri ân Tổ nghiệp, vừa tự ý thức rằng chính cách sống nhẹ nhàng, tôn trọng khán giả và nỗ lực lan truyền các làn điệu dân gian cổ truyền mới giúp anh được mời đi hát khắp miền. Sự nghiệp không nằm ở lời van xin may rủi, mà ở lựa chọn đạo đức và hành động mỗi ngày.
Từ “Mưa bụi” đến bài học về sự bền bỉ trong nghề hát
Chính hành trình của Chế Thanh là minh chứng cho giá trị đức nghề và tài năng nghệ sĩ đối với một sự nghiệp ca sĩ dài hơi. Xuất thân từ gia đình cải lương, anh từng nhiều năm gắn bó với sân khấu trước khi chuyển sang tân nhạc. Bước ngoặt đến khi anh tham gia Mưa bụi 2 và thể hiện ca khúc “Em hãy về đi”, từ đó hình ảnh giọng ca trữ tình của anh được yêu thích suốt nhiều năm. Thành công ấy không phải câu chuyện Tổ độ đơn thuần, mà là kết quả của việc kiên trì rèn nghề, hiểu khán giả bình dân và tôn trọng sân khấu. Đặt cạnh chia sẻ của Kim Tiểu Long – người đang ấp ủ lan truyền các làn điệu cổ truyền như cải lương, tuồng cổ, chèo, quan họ trên sân khấu – có thể thấy điểm chung: nghệ sĩ nào coi trọng đức nghề âm nhạc sẽ luôn tìm cách đóng góp, không dừng lại ở vòng xoáy danh vọng, và đó mới là con đường bền vững.
