Nối thông ba tuyến cao tốc: giải pháp chứ không chỉ thêm một con đường
Việc nối thông giao thông giữa ba tuyến cao tốc Đông Nam Bộ – Thành phố Hồ Chí Minh - Long Thành - Dầu Giây, Bến Lức - Long Thành và Biên Hòa - Vũng Tàu – là kế hoạch hình thành một hành lang cao tốc liên tục quanh Long Thành và Vũng Tàu, nhằm phân bổ lại dòng xe, giảm phụ thuộc vào quốc lộ 51 đang ùn tắc, đồng thời mở thêm lựa chọn di chuyển cho cả vận tải hàng hóa lẫn hành khách. Điểm đáng nói là đây không phải thêm một dự án giao thông đơn lẻ, mà là động thái chính trị - hành chính rõ ràng. Ngày 4/10, trong chuyến kiểm tra tiến độ các dự án kết nối sân bay Long Thành, Phó Thủ tướng Phạm Gia Túc đã yêu cầu TP.HCM và Đồng Nai khẩn trương thống nhất phương án tổ chức giao thông, hoàn thiện kết nối ba tuyến cao tốc này ngay trong tháng 10. Cách thúc ép về thời gian cho thấy Chính phủ nhìn vấn đề quốc lộ 51 ùn tắc như một điểm nghẽn phải xử lý dứt khoát, không thể kéo dài.
Bến Lức - Long Thành: mảnh ghép đã hình thành, nhưng chưa phát huy hết vai trò
Từ ngày 1/10, toàn tuyến cao tốc Bến Lức - Long Thành dài gần 58 km đã được đưa vào khai thác, mở trực tiếp một trục giao thông từ miền Tây qua TP.HCM sang Đồng Nai và các tỉnh Đông Nam Bộ. Lưu lượng đạt hơn 25.000 lượt xe/ngày sau hai ngày cho thấy nhu cầu di chuyển theo hướng Đông – Tây là rất lớn, và người dân sẵn sàng chuyển sang cao tốc khi có lựa chọn. Nhưng nếu Bến Lức - Long Thành chỉ dừng ở vai trò “cửa ngõ mới” của miền Tây thì vẫn thiếu. Mảnh ghép này phải kết nối với Biên Hòa - Vũng Tàu qua nút giao Tân Hiệp như phương án đang được nghiên cứu, để dòng xe từ đồng bằng sông Cửu Long có thể đi thẳng tới Vũng Tàu mà không phải chui qua từng nút thắt trên quốc lộ 51. Chỉ khi đó, cao tốc Đông Nam Bộ mới vận hành như một mạng lưới, thay vì ba tuyến rời rạc.
Biên Hòa – Vũng Tàu: phải mở cửa cho xe tải cao tốc nếu muốn cứu quốc lộ 51
Cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu dài hơn 54 km đã khai thác tạm toàn tuyến từ 18/5 nhưng mới chỉ cho ô tô dưới 9 chỗ, tốc độ tối đa 80 km/h. Hệ quả là phần lớn xe tải, xe chở hàng vẫn bị dồn lên quốc lộ 51 – tuyến đang chịu áp lực lớn, đặc biệt khu vực cửa ngõ Long Thành với mật độ phương tiện dày đặc. Chính vì thế, định hướng mới – cho phép ô tô tải trọng lớn và xe từ 9 chỗ trở lên lưu thông trên cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, trừ xe quá khổ quá tải – là điểm xoay chiến lược. Nếu thực hiện đúng, phần lớn xe tải cao tốc sẽ rời quốc lộ 51, dịch chuyển sang hành lang cao tốc nối từ nút giao Long Thành đến quốc lộ 56 và ngược lại. Đây không chỉ là chuyện giảm ùn tắc; đó là quyết định xem đối tượng ưu tiên trên cao tốc là ai: xe du lịch hay dòng hàng hóa nuôi sống cả vùng Đông Nam Bộ.
Từ một tuyến ùn tắc thành mạng lưới: tác động lan tỏa lên logistics và hành khách
Khi ba tuyến cao tốc được nối thông, khu vực quanh Long Thành sẽ hình thành một hành lang liên tục cho phép xe từ TP.HCM và các tỉnh miền Tây đi thẳng đến Vũng Tàu mà không phụ thuộc vào quốc lộ 51. Về bản chất, đây là một cuộc tái phân bổ dòng xe: cao tốc gánh phần lớn lưu lượng trung – dài hạn, quốc lộ 51 quay về vai trò phục vụ kết nối địa phương và nhu cầu ngắn hạn. Đối với vận tải hàng hóa, việc bổ sung không gian lưu thông cho xe tải giữa các trung tâm logistics, khu công nghiệp và cảng biển trong khu vực sẽ trực tiếp giảm chi phí thời gian và rủi ro kẹt xe. Với hành khách, nhiều lựa chọn hơn đồng nghĩa ít căng thẳng hơn mỗi dịp cuối tuần hay lễ tết khi đi biển. Câu hỏi còn lại không phải “có cần nối thông không”, mà là “chúng ta có dám duy trì kỷ luật vận hành cao tốc để quốc lộ 51 hết ùn tắc lâu dài hay không”.
