Mẹ đỡ đầu là gì và vì sao giai đoạn mới có ý nghĩa đặc biệt?
Chương trình Mẹ đỡ đầu là sáng kiến an sinh xã hội do Hội LHPN Việt Nam triển khai, nhằm kết nối những người phụ nữ, nhà hảo tâm và tổ chức với trẻ em có hoàn cảnh khó khăn để hỗ trợ lâu dài cả về vật chất lẫn tinh thần, giúp các em có điểm tựa ổn định cho quá trình học tập và trưởng thành. Trong lễ phát động giai đoạn mới, bà Lê Thị Thủy nhấn mạnh chăm sóc, bảo vệ và tạo điều kiện cho mọi trẻ em phát triển toàn diện là chủ trương nhất quán của Đảng, Nhà nước và là trách nhiệm chung của toàn xã hội. Sau 5 năm thực hiện từ 2021, chương trình được đánh giá mang lại hiệu quả lớn và nhận được sự đồng tình của nhân dân, nên việc mở rộng đối tượng và nâng chuẩn cam kết ở giai đoạn tiếp theo là bước đi mang tính khẳng định chứ không chỉ mang tính biểu tượng.
Bốn nhóm trẻ em mới được hỗ trợ: mở rộng nhưng phải đúng người, đúng nhu cầu
Điểm thay đổi quan trọng nhất của chương trình Mẹ đỡ đầu giai đoạn mới là mở rộng diện trẻ em được hỗ trợ thay vì chỉ tập trung vào trẻ mồ côi như thời gian đầu. Ban Chấp hành Trung ương Hội LHPN Việt Nam thống nhất bổ sung bốn nhóm: trẻ em mồ côi cả cha lẫn mẹ, hoặc mồ côi cha/mẹ nhưng có hoàn cảnh khó khăn; trẻ em bị bỏ rơi; trẻ em khuyết tật; và trẻ em mắc bệnh hiểm nghèo hoặc phải điều trị dài ngày. Đây là quyết định mang tính chính sách xã hội rõ rệt, vì nó thừa nhận những dạng tổn thương mới mà trẻ em đang đối mặt, từ khuyết tật đến bệnh tật kéo dài. Tuy nhiên, mở rộng đối tượng cũng đặt ra thách thức: nếu không rà soát kỹ, hỗ trợ có thể bị dàn trải, trùng lặp hoặc bỏ sót những trường hợp thiếu điểm tựa nhất, nên yêu cầu về “lựa chọn đúng đối tượng” không phải khẩu hiệu mà là điều kiện sống còn của chương trình.
Cam kết của đội ngũ lãnh đạo: mỗi Ủy viên nhận đỡ đầu ít nhất một trẻ
Một tín hiệu đáng chú ý là chương trình không dừng ở lời kêu gọi chung chung, mà gắn với cam kết cá nhân của đội ngũ cán bộ Hội. Tại Hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Hội LHPN Việt Nam khóa XIV, Hội đã phát động mỗi Ủy viên Ban Chấp hành trực tiếp nhận đỡ đầu hoặc hỗ trợ ít nhất một trẻ em mồ côi, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Chủ tịch Hội Lê Thị Thủy kêu gọi các Ủy viên cam kết đỡ đầu tối thiểu một trẻ với mức hỗ trợ cố định hàng tháng hoặc thông qua các hình thức trợ giúp thiết thực khác trong suốt giai đoạn chương trình. Câu nói “một cam kết bền bỉ – một điểm tựa yêu thương – một tương lai được vun đắp” không chỉ mang tính khẩu hiệu mà còn là thước đo trách nhiệm nêu gương: nếu người đứng đầu không xuống tay, khó có thể thuyết phục cộng đồng xã hội cùng tham gia.
Tác động thực tế với trẻ em: không chỉ là tiền mà là cảm giác không còn đơn độc
Chương trình Mẹ đỡ đầu đã được ghi nhận là tạo điểm tựa cho hàng vạn trẻ em trưởng thành, nhưng phía sau những con số đó là thay đổi rất đời thường: một suất sinh hoạt hàng tháng, một cuộc điện thoại hỏi thăm, hay một lời định hướng học tập trong những giai đoạn các em dễ chán nản. Thực tế, nhiều trẻ mồ côi hoặc mắc bệnh hiểm nghèo không thiếu hẳn những khoản hỗ trợ lẻ tẻ; điều thiếu nhất là một mối quan hệ gắn bó, ổn định, để các em không cảm thấy bị bỏ lại. Lãnh đạo Hội nhấn mạnh, bên cạnh hỗ trợ vật chất, sự thăm hỏi, động viên, định hướng kịp thời của mẹ đỡ đầu giúp trẻ có thêm nghị lực vượt qua nghịch cảnh. Việc tổ chức kết nối được thực hiện thông qua các cơ quan chuyên môn và Hội địa phương, nhằm bảo đảm minh bạch, tránh trùng lặp và tạo nền tảng lâu dài cho sự phát triển của trẻ.
Cha mẹ và gia đình có thể tham gia chương trình như thế nào cho hiệu quả?
Trong bối cảnh chương trình mở rộng đối tượng, vai trò của cha mẹ, người giám hộ và gia đình không chỉ là “người nhận” mà còn là “người đồng hành”. Trước hết, gia đình có con thuộc bốn nhóm trẻ em được hỗ trợ cần chủ động liên hệ với Hội LHPN tại cơ sở để cập nhật thông tin, phản ánh trung thực hoàn cảnh, nhu cầu cụ thể của trẻ, giúp Hội rà soát đúng đối tượng như yêu cầu mà lãnh đạo Hội đã đặt ra. Thứ hai, khi con nhận mẹ đỡ đầu, cha mẹ nên coi đây là một quan hệ phối hợp: thường xuyên trao đổi với cán bộ Hội, mẹ đỡ đầu về tình hình học tập, sức khỏe, tâm lý của trẻ, tránh tâm lý ỷ lại hoặc xem hỗ trợ là khoản “trợ cấp tự động”. Sau hội nghị, Ban Công tác Phụ nữ Trung ương và Hội các tỉnh, thành sẽ tiếp tục kết nối, theo dõi để việc đỡ đầu phù hợp, thiết thực và bền vững, nhưng nếu thiếu sự hợp tác của gia đình, chuỗi hỗ trợ này khó vận hành trơn tru.
